Chiều 21-5, Công an TP.HCM gửi thông tin cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng đến họp báo về các vấn đề kinh tế - xã hội do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Sở Văn hóa và Thể thao tổ chức.
4 hình thức lừa đảo chủ yếu
Theo Công an TP.HCM, từ trước đến nay, TP.HCM luôn là mục tiêu mà các loại tội phạm chú ý hoạt động, không chỉ trong thế giới thực mà còn trên không gian mạng.
Toàn cảnh buổi họp báo. Ảnh: HÀ THƯ
Thời gian vừa qua, tại TP.HCM nổi lên nhiều hoạt động phức tạp của các loại tội phạm trật tự an toàn xã hội trên không gian mạng với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, nguy hiểm. Trong đó, tội phạm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng là phổ biến nhất.
Qua đánh giá, kịch bản lừa đảo thường xuyên được thay đổi, gắn với từng thời điểm, giai đoạn và nhu cầu mà người dân quan tâm.
Về thủ đoạn lừa đảo, Công an TP cho biết các đối tượng chủ yếu thực hiện thông qua 4 hình thức: Mạo danh, lừa đảo tình cảm, lừa đảo đầu tư tài chính, tán phát mã độc. Các kịch bản lừa đảo được xây dựng chi tiết, bài bản, có sự phân công, phân cấp trong quá trình tiếp cận nạn nhân.
Đáng nói, hoạt động lừa đảo có sự câu kết giữa các đối tượng người Việt Nam và người nước ngoài, thực hiện hành vi lừa đảo quy mô lớn chủ yếu thông qua địa bàn “nước thứ ba” như Campuchia, Dubai, Myanmar… Các hoạt động này mang tính chất quy mô “làng nghề” và dây chuyền hóa từ khâu xây dựng kịch bản, cung cấp công cụ, dịch vụ, cơ sở dữ liệu phục vụ lừa đảo đến khâu tiếp cận, thực hiện hành vi lừa đảo nạn nhân, khâu rửa tiền, tẩu tán tài sản phạm tội.
Một số đối tượng sau khi hành nghề tại nước ngoài, nắm được phương thức đã về nước tự lập các nhóm lừa đảo. Nhóm này lợi dụng địa bàn nông thôn hoặc các khu dân cư tách biệt, thuê nhà cao tầng, nguyên căn và núp bóng dưới danh nghĩa các công ty công nghệ để thực hiện hành vi lừa đảo.
Công an TP.HCM cho biết các đối tượng triệt để lợi dụng không gian mạng với tính chất “không biên giới”. Đặc biệt là các loại hình dịch vụ internet, viễn thông, thanh toán trực tuyến và các tiện ích công nghệ khác như AI, Deepfake, ứng dụng mã độc… để thực hiện hành vi lừa đảo trực tuyến.
Đáng chú ý, hiện công tác quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực mà đối tượng lừa đảo trực tuyến lợi dụng còn nhiều bất cập. Hoạt động cung ứng dịch vụ xuyên biên giới của các công ty, doanh nghiệp diễn ra phổ biến trong nhiều lĩnh vực đời sống xã hội nhưng khâu quản lý, kiểm soát và định danh người sử dụng còn nhiều hạn chế.
Nạn nhân của lừa đảo có thể là bất kỳ ai
Cũng theo Công an TP.HCM, nạn nhân của các vụ việc lừa đảo có thể là bất kỳ ai, không phân biệt trình độ, độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, kể cả những người trình độ cao trong xã hội.
Qua đánh giá, các nạn nhân thường thiếu kiến thức về phương thức, thủ đoạn tội phạm, kiến thức về an toàn khi tham gia môi trường mạng. Do đó, người dân thường chủ quan, lơ là, thiếu cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo. Khi bị đối tượng lừa đảo tác động sẽ dẫn tới bị thao túng tâm lý, mất cảnh giác, làm theo yêu cầu của chúng.
Một số nạn nhân bị lừa vì bị đánh vào lòng tham, sự ham muốn vật chất chiếm đoạt tài sản. Đối với dạng này, các bị hại bị dẫn dắt rơi vào bẫy vật chất, lu mờ trước những hứa hẹn về tài sản sẽ nhận được. Các bị hại của những vụ việc này không chỉ là những người thiếu kiến thức mà còn có những người là chuyên gia công nghệ, thành đạt trong xã hội.
Một số nạn nhân của lừa đảo trực tuyến là do lối sống thiếu lành mạnh, chủ động tìm kiếm, truy cập vào những nội dung đồi trụy, đánh bạc trên không gian mạng hoặc tìm kiếm nguồn vay tín dụng đen, tham gia vào những hội nhóm có chủ đề tiêu cực. Nạn nhân thường bị các đối tượng khống chế bằng những thông tin nhạy cảm liên quan đời tư, bí mật cá nhân để tống tiền, cưỡng đoạt tài sản.
Để phòng tránh bị lừa đảo trực tuyến, Công an TP.HCM khuyến cáo người dân cần thường xuyên nâng cao nhận thức về các phương thức, thủ đoạn lừa đảo trực tuyến thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, trang mạng xã hội của các cơ quan nhà nước và lực lượng công an.
Chú ý bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân trong quá trình tham gia các hoạt động trên môi trường mạng. Tuyệt đối không truy cập vào các đường link không rõ nguồn gốc, chỉ cài đặt các ứng dụng trực tuyến từ các nguồn chính thức của hệ điều hành điện thoại.
Khi gặp những tình huống yêu cầu phải thực hiện các hoạt động liên quan các loại tài khoản hay cung cấp những thông tin cá nhân, số điện thoại dùng để đăng ký các loại tài khoản trên và yêu cầu chuyển khoản… phải hết sức cảnh giác, lưu ý.
LÊ THOA