Củ từ - món ăn mộc mạc dung dị ấm áp

6 giờ trướcBài gốc

Củ từ ở Cao Bằng không bắt mắt như những loại nông sản được trồng đại trà. Thân củ dài, tròn, thon, dài đủ cả, vỏ sần sùi, đôi khi cong queo như chính những con dốc quanh co của vùng núi. Lớp đất bám trên vỏ củ bán sống không được rửa sạch như để giữ lại dấu vết của nương rẫy, của mồ hôi người trồng. Củ từ nào được được càng nương cao ăn lại càng bùi. Những năm gần đây củ này cũng được trồng ở góc vườn của người dân nhưng đa số vẫn là củ từ mọc tự nhiên trên rừng rồi đến mùa được đào mang xuống chợ bán.

Củ từ được bày bán nhiều ở các chợ phiên trên địa bàn tỉnh.

Nhiều người nhầm lẫn giữa củ từ và củ mài, nhưng nếu quan sát kỹ sẽ nhận ra, củ mài (hoài sơn) thường dài, ruột trắng, ít xơ và hay dùng làm dược liệu. Củ từ nhỏ hơn, mọc thành chùm, ruột hơi vàng, nhiều xơ và chủ yếu dùng trong nấu ăn.

Củ từ gắn bó với đời sống của người Tày, Nùng ở Cao Bằng từ bao đời nay. Nó không phải là thức quà sang trọng, càng không phải món ăn dành cho lễ lạt mà là thứ củ nuôi sống con người qua những mùa giáp hạt khi lúa ngô chưa kịp thu. Củ này dễ chín, nếu làm không cẩn thận sẽ không bở ngon và mềm. Theo một số người dân có kinh nghiệm chế biến cho biết nên hấp củ từ thật lâu mới chín, vì thế, ở chợ nhiều người mua củ chín sẵn về ăn cho tiện.

Nhiều người thích mua củ từ đã được hấp chín.

Ăn củ từ Cao Bằng là cảm nhận hương vị của núi rừng. Thịt củ trắng ngà, dẻo, bùi, không ngọt gắt mà ngọt hậu, càng nhai càng thấy thơm. Có người thích ăn nóng, vừa bóc vỏ vừa xuýt xoa ăn, có người lại để nguội rồi chấm muối vừng, vị mặn bùi làm nổi bật cái ngọt tự nhiên của củ. Với trẻ con vùng cao, củ từ là món quà chiều giản dị, là niềm vui nhỏ sau những buổi chăn trâu, cắt cỏ, được bà cho củ từ mỗi buổi chiều. Với người lớn, đó là hương vị gợi nhớ một thời khó khăn nhưng ấm áp tình người.

Ở các chợ phiên, củ từ chỉ bán nhiều vào tầm cuối tháng 12 đến tháng 1, 2 năm sau, còn lại sẽ rất ít thấy. Chợ tan, củ từ cũng theo chân người về bản, về phố, lặng lẽ như cách nó xuất hiện. Nhưng chính sự lặng lẽ ấy lại làm nên giá trị riêng - giá trị của một thứ quà quê không bị thương mại hóa, không bị lãng quên giữa nhịp sống hiện đại. Giá bán củ từ không đắt, dao động từ 15 - 25 nghìn đồng/1kg.

Củ từ được đào trên rừng ở Cao Bằng kích thường không đều và trọng lượng không lớn nhưng hương vị lại thơm ngon, ngọt bùi hơn củ từ được trồng đại trà.

Ngày nay, giữa những đổi thay của cuộc sống, củ từ vẫn hiện diện nơi chợ phiên như một chứng nhân thầm lặng của núi rừng. Nó nhắc người ta nhớ rằng, có những giá trị không nằm ở sự hào nhoáng, mà nằm ở sự bền bỉ, mộc mạc. Củ từ - thứ củ bình dị từ núi rừng - không chỉ là món ăn, mà còn là ký ức, là hương vị quê nhà, là một phần linh hồn của miền đất nơi địa đầu Tổ quốc.

Quỳnh Nha

Nguồn Cao Bằng : https://baocaobang.vn/cu-tu-mon-an-moc-mac-dung-di-am-ap-3184587.html