Đánh thức dòng sông, tái định vị trục phát triển chiến lược

4 giờ trướcBài gốc

Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được kỳ vọng thúc đẩy phát triển Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Kiến tạo “phòng khách đô thị” ven sông Hồng

Việc đưa sông Hồng trở thành trung tâm không gian đô thị mang ý nghĩa của một bước điều chỉnh căn bản về tư duy. Theo KTS Trần Huy Ánh, Hội Kiến trúc sư Hà Nội, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm hướng tới “tái thiết giá trị”, tổ chức lại cấu trúc đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp. Trong cấu trúc đó, sông Hồng được định vị là động lực chiến lược, gắn với mục tiêu tăng trưởng dài hạn của Hà Nội.

Điều đáng chú ý là cách tiếp cận không gian sông Hồng đã được mở rộng về quy mô và tầm nhìn. Không còn giới hạn trong trục cảnh quan vài chục ki lô mét, mà không gian này được đặt trong tổng thể gần 160km dòng chảy qua Hà Nội, với diện tích khoảng 300km² trong hành lang thoát lũ. Đây là một phần của hệ thống lưu vực sông Hồng - Thái Bình rộng lớn, gắn với đời sống của hàng chục triệu người. Nhìn từ góc độ đó, sông Hồng đã trở thành một cấu phần trong chiến lược phát triển vùng và quốc gia.

Việc “đánh thức” dòng sông vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi chỉnh trang đô thị. Đó là quá trình khơi lại mạch nguồn phát triển, tái lập mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, giữa hiện tại với chiều sâu lịch sử. Khi dòng sông được đặt đúng vị trí, đô thị cũng tìm lại được trục phát triển cân bằng và bền vững hơn.

Ở một tầng sâu hơn, việc tái định vị sông Hồng còn phản ánh yêu cầu đổi mới phương thức quản trị đô thị trong bối cảnh phát triển mới. Khi Hà Nội bước vào giai đoạn tăng trưởng dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và dịch vụ chất lượng cao, cấu trúc không gian cũng cần được tổ chức lại theo hướng mở, linh hoạt và có khả năng thích ứng. Trong đó, sông Hồng đóng vai trò như một “trục mềm”, giúp điều tiết không gian phát triển, tạo dư địa cho các hoạt động kinh tế mới, đồng thời giữ cân bằng sinh thái trong bối cảnh đô thị hóa nhanh.

Nơi hội tụ văn hóa, con người và kinh tế

Khái niệm “phòng khách đô thị” ven sông Hồng không đơn thuần là một hình ảnh giàu tính biểu tượng. Đó là cách Hà Nội xác lập một không gian công cộng quy mô lớn, nơi mọi tầng lớp cư dân có thể tiếp cận, tương tác và chia sẻ các giá trị sống.

Theo định hướng quy hoạch, không gian hai bên bờ sông sẽ được tổ chức thành hệ thống liên hoàn gồm công viên, quảng trường, tuyến đi bộ, không gian nghệ thuật và các khu sinh hoạt cộng đồng. Sự liên thông giữa các không gian này tạo nên một cấu trúc mở, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân, vừa hình thành diện mạo đô thị đặc trưng.

PGS.TS Nguyễn Viết Chức, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long cho rằng, sông Hồng là một phần trong đời sống tinh thần của người Việt qua nhiều thế hệ. Ông nhấn mạnh, để tạo nên “kỳ tích sông Hồng”, cần đặt dòng sông trong cả chiều sâu lịch sử và tầm vóc thời đại. Đó là quá trình kế thừa những giá trị đã ăn sâu trong tâm thức dân tộc, từ đó kiến tạo những không gian sống mang ý nghĩa lâu dài.

Cách nhìn này mở ra góc nhìn mới cho “phòng khách đô thị”. Không gian ven sông sẽ là nơi lưu giữ ký ức, nuôi dưỡng cảm xúc và kết nối cộng đồng. Khi người dân được sống gần hơn với dòng sông, được tiếp cận rộng rãi với không gian xanh và mặt nước, đô thị sẽ hình thành những lớp văn hóa mới, gắn với lối sống bền vững.

Từ những phân tích đó có thể thấy, “phòng khách đô thị” là một hệ sinh thái không gian, nơi hội tụ con người, văn hóa và kinh tế trong một chỉnh thể thống nhất.

Một điểm nhấn quan trọng trong quá trình hình thành “phòng khách đô thị” ven sông Hồng là sự chuyển dịch từ tư duy “đóng” sang “mở” trong tổ chức không gian. Nếu trước đây, nhiều khu vực ven sông còn bị chia cắt, tiếp cận hạn chế, thì trong định hướng mới, không gian này được thiết kế theo hướng liên thông, đa chức năng và thân thiện với người dân. Điều này tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong cách con người tương tác với môi trường sống.

Ở góc độ dài hạn, “phòng khách đô thị” còn là nơi thử nghiệm các mô hình phát triển mới, từ kinh tế xanh, kinh tế đêm đến các hoạt động sáng tạo dựa trên công nghệ. Khi được vận hành hiệu quả, không gian này sẽ đóng vai trò như một “bộ kích hoạt” cho các ý tưởng phát triển, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Từ Thăng Long văn hiến đến đô thị hiện đại

Nếu chiều sâu lịch sử và văn hóa tạo nên nền tảng, thì những bước đi cụ thể về hạ tầng đang hiện thực hóa tầm nhìn phát triển ven sông Hồng. Việc khởi công Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng cùng hàng loạt cây cầu vượt sông cho thấy quyết tâm chính trị mạnh mẽ của thành phố. Theo các chuyên gia, đây là bước ngoặt quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc không gian đô thị. Hệ thống cầu và các trục giao thông mới sẽ tạo thế cân bằng giữa hai bờ, mở rộng không gian phát triển về phía Bắc và phía Đông, đồng thời tăng cường liên kết với các địa phương trong Vùng Thủ đô Hà Nội.

KTS Trần Huy Ánh nhận định, điểm cốt lõi của các dự án này ở khả năng tổ chức lại không gian phát triển, hình thành các cực tăng trưởng mới và giải phóng nguồn lực đất đai. Khi hạ tầng được hoàn thiện, dòng chảy kinh tế, dân cư và tri thức sẽ được phân bổ lại, giảm áp lực cho khu vực nội đô và tạo ra những không gian phát triển năng động hơn.

Trong bối cảnh Trung ương yêu cầu Hà Nội phải giữ vai trò dẫn dắt phát triển vùng, các dự án ven sông Hồng mở ra khả năng tái cấu trúc toàn bộ không gian phát triển của Thủ đô theo hướng liên kết vùng chặt chẽ hơn. Khi hệ thống cầu, đường và các trục giao thông chiến lược được hoàn thiện, dòng chảy kinh tế sẽ lan tỏa mạnh mẽ sang các địa phương trong Vùng Thủ đô Hà Nội. Đây chính là tiền đề để hình thành các hành lang kinh tế mới, nơi công nghiệp, dịch vụ, logistics và đô thị hóa phát triển theo chuỗi, bổ trợ lẫn nhau.

Như vậy, từ một dòng sông từng bị “đứng ngoài” trong cấu trúc đô thị, sông Hồng đang trở lại với vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển của Hà Nội. Việc kiến tạo “phòng khách đô thị” ven sông không chỉ làm thay đổi diện mạo không gian, mà còn mở ra một cách tiếp cận mới về phát triển, nơi con người, thiên nhiên và văn hóa được đặt trong mối quan hệ hài hòa.

“Kỳ tích sông Hồng” nếu được hiện thực hóa sẽ là thành quả của một hành trình dài, kết tinh từ tầm nhìn chiến lược, quyết tâm chính trị và sự đồng thuận xã hội. Đó cũng là cách Hà Nội viết tiếp câu chuyện của mình, từ Thăng Long nghìn năm văn hiến đến một đô thị hiện đại, sáng tạo và giàu bản sắc bên dòng sông mẹ.

Không gian sông Hồng có thể trở thành nền tảng cho một hệ sinh thái phát triển đa dạng, từ du lịch, dịch vụ đến kinh tế sáng tạo. Với hệ thống làng nghề phong phú và truyền thống thương mại lâu đời, Hà Nội có điều kiện để hình thành các chuỗi giá trị mới, kết hợp giữa văn hóa - sản xuất - dịch vụ. Khi được tổ chức hợp lý, không gian ven sông sẽ trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế đô thị".

Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, Ủy viên Hội đồng Tư vấn kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Khánh An

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/danh-thuc-dong-song-tai-dinh-vi-truc-phat-trien-chien-luoc-748151.html