Kỳ 3: Mở rộng không gian phát triển, định hình vị thế trăm năm

2 giờ trướcBài gốc

Luật Thủ đô (sửa đổi) "mở đường" phát triển vượt trội

Việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ là bước hoàn thiện pháp lý, mà là dấu mốc chuyển đổi tư duy phát triển của Hà Nội, từ quản lý sang kiến tạo, từ bị động sang chủ động.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, việc Quốc hội thông qua Luật Thủ đô thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn của Trung ương, thành phố và toàn xã hội, nhằm tạo ra một thể chế vượt trội cho Hà Nội thực hiện mục tiêu xây dựng đô thị "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", vươn tầm khu vực và thế giới theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW.

Những chính sách vượt trội trong Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng tháo gỡ “điểm nghẽn”, thúc đẩy phát triển đô thị hiện đại, bền vững. (Ảnh: Tạ Hải)

Điểm đột phá cốt lõi của Luật nằm ở việc trao tới 199 thẩm quyền đặc thù cho chính quyền thành phố. Chủ tịch thành phố cũng nhấn mạnh, điều quan trọng không chỉ ở con số, mà ở cách xây dựng thể chế, chuyển từ mô hình "xin - cho" sang "chủ động quyết định". Với cơ chế này, HĐND thành phố quyết định chính sách, UBND tổ chức thực hiện, Chủ tịch UBND trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm. Tinh thần xuyên suốt là: "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm".

Trao đổi với Báo Xây dựng, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng,Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này là một bước tiến rất quan trọng trong tư duy thể chế đối với Thủ đô.

Việc trao cho Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, trong đó có nhiều thẩm quyền liên quan trực tiếp đến xây dựng, quy hoạch, chỉnh trang đô thị, quản lý không gian phát triển và triển khai các dự án lớn, không chỉ là việc "giao thêm việc" hay "trao thêm quyền" theo nghĩa hành chính thông thường.

Sâu xa hơn, đó là sự thừa nhận rằng Hà Nội, với vị trí là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học, kinh tế và giao lưu quốc tế, cần một cơ chế đủ mạnh để giải quyết những vấn đề lớn, phức tạp và có tính đặc thù.

Đại biểu cho rằng, Luật Thủ đô (sửa đổi) có thể tạo ra cú hích quan trọng với tăng trưởng kinh tế của Hà Nội trong thời gian tới. Nhưng điều đáng nói hơn, cú hích đó không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng, mà còn ở chất lượng và mô hình tăng trưởng.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội. (Ảnh: Trang Trần)

Khi Hà Nội có thêm thẩm quyền, thêm cơ chế và không gian phát triển, thành phố sẽ có điều kiện tốt hơn để khơi thông nguồn lực đang bị nén lại trong đất đai, hạ tầng, di sản, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao và thị trường dịch vụ đô thị.

Tác động dễ thấy nhất là khả năng đẩy nhanh các dự án lớn, đặc biệt là các dự án hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, phát triển đô thị vệ tinh, cải tạo không gian công cộng, khai thác các khu vực còn nhiều tiềm năng.

Theo ĐBQH Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng), để bảo đảm các quy định của luật đi vào thực tiễn, HĐND thành phố Hà Nội và các cơ quan liên quan, cùng với Quốc hội sẽ thực hiện giám sát theo đúng chức năng, nhiệm vụ.

"Tôi cho rằng, cần giám sát ngay từ khi triển khai luật và giám sát thường xuyên đối với những vấn đề cử tri, nhân dân quan tâm, nhằm bảo đảm luật được thực hiện tốt trong thực tiễn. Bởi như Đảng ta đã nhấn mạnh, làm mà không giám sát thì coi như không làm", ông Mai nói.

Mục tiêu của giám sát là bảo đảm đúng định hướng, đồng thời hỗ trợ các cơ quan có thẩm quyền thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ. Vai trò của giám sát và phản biện xã hội hiện nay là rất quan trọng.

Các cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là của Thủ đô Hà Nội, cần lắng nghe thực tiễn để từng bước hoàn thiện tổ chức và hoạt động, qua đó nâng cao hiệu quả, xây dựng Thủ đô ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn.

"Khi những điểm nghẽn về hạ tầng được tháo gỡ, chi phí xã hội sẽ giảm, năng suất đô thị sẽ tăng, môi trường đầu tư sẽ hấp dẫn hơn. Một thành phố thông thoáng hơn, kết nối tốt hơn, vận hành hiệu quả hơn sẽ tạo ra động lực rất lớn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Chung quan điểm, ĐBQH Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) nhận định, Luật Thủ đô là một luật rất đặc thù và đã được sửa đổi nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đại biểu bày tỏ ủng hộ một Thủ đô phát triển mạnh mẽ, có sức lan tỏa, dẫn dắt kinh tế vùng và là "trái tim" của cả nước.

Theo đại biểu, với những cơ chế, chính sách vừa được Quốc hội thông qua, trao quyền nhiều hơn cho Thủ đô, Hà Nội có thể chủ động, linh hoạt trong điều hành, xử lý các vấn đề, các mối quan hệ và những phát sinh trong thực tiễn; qua đó giúp Thủ đô ngày càng phát triển mạnh mẽ, thực sự là trung tâm chính trị, kinh tế, xã hội của cả nước.

Tạo đà phát triển mô hình "đa tầng, đa cực, đa trung tâm"

Trên nền tảng thể chế mới, Hà Nội đang đẩy mạnh chiến lược phát triển không gian theo mô hình "đa tầng, đa cực, đa trung tâm", gắn với các trục động lực và cực tăng trưởng mới. Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 06/NQ-HĐND của HĐND TP Hà Nội đã định hình rõ hướng đi này, với mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", giữ vai trò trung tâm, động lực phát triển của vùng và cả nước .

Theo nội dung Nghị quyết 06, Hà Nội phát triển theo mô hình chùm đô thị, đa trung tâm; đẩy mạnh vai trò các đô thị vệ tinh như Sóc Sơn, Sơn Tây, Hòa Lạc, Xuân Mai, Phú Xuyên; đồng thời quy hoạch hai bên sông Hồng trở thành trục cảnh quan, kinh tế trung tâm. Hệ thống hạ tầng trọng điểm như các tuyến vành đai, metro, cầu qua sông Hồng… được thúc đẩy để tái cấu trúc không gian và tăng khả năng kết nối.

Từ nền tảng này, chuyên gia Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, trường Đại học Nguyễn Trãi (NTU) cho rằng: Trong thập kỷ tới, Hà Nội có nhiều điều kiện để chuyển từ cấu trúc đô thị đơn cực truyền thống sang mô hình đa trung tâm hiện đại, nơi các cực phát triển được phân bổ hợp lý theo không gian.

Các tuyến vành đai, cầu vượt sông Hồng đang tái cấu trúc đô thị, hình thành những cực tăng trưởng mới cho Thủ đô. (Ảnh: Tạ Hải)

Theo ông, phía Tây giữ vai trò trung tâm công nghệ, đổi mới sáng tạo; phía Đông phát triển đô thị mới, logistics và công nghiệp nhẹ; phía Bắc gắn với sân bay và công nghệ cao; còn phía Nam – Đông Nam nổi lên như cực tăng trưởng mới, với các tổ hợp thể thao – dịch vụ quy mô lớn như khu đô thị thể thao Olympic.

Cấu trúc đa cực không chỉ giảm tải khu vực lõi mà còn tạo thêm "động cơ tăng trưởng", nâng cao khả năng hấp thụ vốn và phân bổ nguồn lực. Song hành, các tuyến vành đai, metro, cao tốc sẽ là "xương sống" tái tổ chức không gian kinh tế, giúp giảm chi phí kết nối, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh đô thị.

Đặc biệt, ông Huy nhấn mạnh phát triển đô thị hai bên sông Hồng mang ý nghĩa chiến lược dài hạn. "Nếu được quy hoạch bài bản, sông Hồng sẽ trở thành trục cảnh quan - văn hóa - kinh tế trung tâm, giúp Hà Nội chuyển từ tư duy "quay lưng ra sông" sang "hướng ra sông". Đây không chỉ là thay đổi không gian mà còn là bước chuyển về bản sắc đô thị", ông Huy nhấn mạnh.

Nhận diện cơ hội mở rộng không gian kinh tế, ông Huy cho rằng trong 10 năm tới, Hà Nội có thể hình thành các cụm kinh tế chuyên biệt như công nghệ, tài chính, logistics, du lịch và thể thao. Trong đó, kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo sẽ là động lực chủ đạo; thị trường tài chính - vốn có dư địa phát triển mạnh; còn du lịch - văn hóa - thể thao sẽ trở thành trụ cột mới.

"Các dự án như Khu đô thị thể thao Olympic không chỉ là hạ tầng, mà còn là nền tảng để phát triển kinh tế thể thao, đăng cai sự kiện quốc tế và nâng cao vị thế Hà Nội trên bản đồ toàn cầu", ông Huy nhấn mạnh.

Tăng tốc thực thi, hiện thực hóa khát vọng

Thông tin về tiến độ triển khai các dự án lớn, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết: Thành phố Hà Nội đang triển khai đồng loạt nhiều dự án trọng điểm về hạ tầng, trong đó có 7 cây cầu qua sông Hồng, cùng các dự án cấp bách chống úng ngập phục vụ mùa mưa năm 2026. Qua kiểm tra thực tế của lãnh đạo Thành ủy và UBND Thành phố, nhìn chung tiến độ các dự án cơ bản được đảm bảo, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng. Nhờ sự chỉ đạo sát sao của thành phố và sự vào cuộc tích cực của các địa phương, việc bàn giao mặt bằng cho nhà thầu đã đáp ứng yêu cầu.

Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn như biến động giá vật liệu, thiếu hụt nguồn cung khiến tiến độ ở một số dự án bị ảnh hưởng. Trước tình hình đó, thành phố đã kịp thời chỉ đạo, tháo gỡ, đồng thời động viên các nhà thầu tăng tốc thi công, đảm bảo các mốc tiến độ.

Không gian đô thị Hà Nội chuyển mình theo hướng đa trung tâm, hiện đại, tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong dài hạn. (Ảnh: Kim Thoa)

Đối với các dự án cấp bách chống ngập, mục tiêu là hoàn thành trước ngày 30/4 để đảm bảo năng lực tiêu thoát nước trong mùa mưa và hoàn thiện toàn bộ vào cuối tháng 6. Các dự án trọng điểm khác như cầu Tứ Liên, cầu Trần Hưng Đạo đang được triển khai theo đúng kế hoạch, phấn đấu hoàn thành trước dịp APEC 2027.

"Chúng tôi mong muốn người dân, đặc biệt tại các khu vực có dự án, tiếp tục đồng hành, chia sẻ với thành phố, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng và những ảnh hưởng tạm thời trong quá trình thi công. Sự ủng hộ của người dân sẽ là yếu tố then chốt để các công trình hoàn thành đúng tiến độ, phục vụ sự phát triển của Thủ đô trong thời gian tới", Chủ tịch Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: Chúng tôi mong muốn người dân tiếp tục đồng hành và chia sẻ với chủ trương chung của thành phố trong việc phát triển hạ tầng, thúc đẩy kinh tế - xã hội. Thành phố cam kết sẽ thực hiện đầy đủ các chính sách, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, đặc biệt là về nơi ở mới. Mục tiêu cuối cùng là để các dự án được triển khai thuận lợi, đồng thời người dân có điều kiện sống tốt hơn, ổn định và lâu dài. Sự đồng thuận của người dân chính là yếu tố quyết định thành công của mọi dự án.

Kỳ vọng từ việc Hà Nội tháo gỡ "điểm nghẽn", ông Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng) cho rằng, tiến độ các dự án hạ tầng đô thị hiện nay cho thấy hiệu quả bước đầu của hệ thống cơ sở pháp luật, thực tế này giúp Hà Nội chủ động hơn trong tổ chức thực hiện và huy động nguồn lực. Theo ông, khi Luật Thủ đô (sửa đổi) có hiệu lực thi hành, nhiều dự án lớn tiếp tục được đẩy nhanh đồng bộ, đặc biệt là hạ tầng giao thông, chống ngập và phát triển không gian ngầm. Từ đó Thủ đô sẽ có thêm dư địa để mở rộng không gian đô thị, nâng cao chất lượng sống và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Nhìn tổng thể, ông Nguyễn Quang Huy đặt kỳ vọng: "Thập kỷ tới sẽ mang tính quyết định đối với Hà Nội. Nếu tận dụng tốt cơ hội, Thủ đô có thể hình thành đô thị đa trung tâm hiện đại, mở rộng không gian kinh tế, huy động hiệu quả nguồn lực và khẳng định vị thế trên bản đồ khu vực và toàn cầu...".

Nhóm PV

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/ky-3-mo-rong-khong-gian-phat-trien-dinh-hinh-vi-the-tram-nam-192260502170549344.htm