Dạo sông Thu Bồn, ngắm đồng lác xanh rì, nghe chuyện làng nghề

3 giờ trướcBài gốc

Nằm ven các nhánh sông của sông Thu Bồn, những cánh đồng trồng lác (cói) ở làng Cẩm Kim, Duy Vinh, Đông Yên, Bàn Thạch,…không chỉ là vùng nguyên liệu hiếm hoi còn lại để giữ nghề dệt chiếu truyền thống, mà còn là những điểm đến xanh với khung cảnh bình yên làm mềm lòng bao du khách.

Được bao bọc bởi các nhánh sông của con sông Thu Bồn, thổ nhưỡng vùng đất nằm ở cửa sông ven biển, thềm đất bùn lầy ven sông ở vùng Cẩm Kim, An Hội (thành phố Hội An), Duy Vinh, Bàn Thạch (huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trước đây) thuận lợi cho cây lác sinh trưởng và phát triển

Lác là nguồn nguyên liệu chính để những làng nghề dệt chiếu nổi danh xứ Quảng xưa như Kim Bồng, Bàn Thạch, An Hội, Duy Vinh…với những sản phẩm chiếu cói thủ công bền chắc, màu sắc tươi tắn, mẫu mã đa dạng.

Những cánh đồng lác xanh rì ven sông Thu Bồn vào mùa thu hoạch trở thành những cung đường xanh thu hút du khách, những người trẻ thích khám phá, đi "săn" những bức ảnh đẹp

Đi về hướng Đông của xã Nam Phước, thành phố Đà Nẵng (thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trước đây), chỉ mất vài ba phút chạy xe từ đường quốc lộ chính vào đường làng ven sông là những bãi đay xanh tốt nằm dọc hai bờ hữu ngạn con sông Thu Bồn.

Phụ nữ làng Bàn Thạch thu hoạch lác

Ở một hướng khác, có thể chạy xe từ phố cổ Hội An, qua các xã Duy Vinh (huyện Duy Xuyên, Quảng Nam cũ- nay là xã Nam Phước, TP Đà Nẵng), xã Cẩm Kim ( thành phố Hội An cũ- nay là phường Hội An, TP Đà Nẵng), khung cảnh thanh bình của những ngôi làng vùng ven di sản cùng với những cánh đồng trồng lác xanh rì khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng, mê đắm, tưởng chừng như đang lạc vào vùng quê xưa với không gian mộc mạc, đậm chất hoài niệm.

Cây lác hợp với vùng đầm lầy nhiệt đới, là nguyên liệu chính của nghề dệt chiếu, ngoài ra còn có thể là nguyên liệu nghề làm giấy, một số nghề đan lát thủ công mỹ nghệ khác

Thường ra Tết Nguyên đán, từ tháng Giêng là bắt đầu gieo trồng, mỗi năm thu hoạch hai vụ vào tháng 4-5 và tháng 7-8 Âm lịch. Một cánh đồng lác thường sẽ được thu hoạch tầm 3-4 năm, lưu gốc tách mầm lác rồi mới lại trồng lại.

Qua mùa mưa bão là người trồng lác bắt đầu dọn dẹp ruộng đồng chuẩn bị vụ mới.

Các loại cây lác được người dân Quảng Nam gọi theo tên địa phương dân dã như lác tre, lác ma, lác don, lác hến,… Trong đó lác hến, lác don được dùng làm nguyên liệu dệt chiếu vì sợi lác dài, thon đều, bền, khi dệt chiếu sẽ cho ra sản phẩm mịn, đẹp, hài hòa.

Sợi lác phơi khô, nhuộm màu để dệt nên những tấm chiếu màu sắc, liên kết lại bằng sợi đay với những hoa văn đặc trưng

Tuy là loại cây dễ trồng, không kén đất, nhưng công lao động để canh tác, thu hoạch lác khá cực nhọc nên ngày còn ít nông dân giữ nghề này.

Khi thu hoạch, những cây lác từ 1.8m trở lên được xếp vào hàng loại “đỉnh”, được thu mua với giá 15-16 ngàn đồng/kg để làm làm nguyên liệu dệt chiếu cao cấp

Các cây chất lượng, mẫu mã ít đẹp hơn có thể phơi khô, se lõi, có thể dùng để đan các sản phẩm thủ công mỹ nghệ khác

“Ngó đơn giản vậy chứ cứ loay hoay làm cỏ, canh nước, lơ là là cỏ mọc lấn hết cả ruộng lác. Tùy theo cỏ nhiều hay ít, thường thì 20-30 ngày là dọn cỏ dại một lần, sau khi thu hoạch phải dọn sạch, làm cỏ ngay và có thể dùng trấu che phủ để hạn chế cỏ mọc, chuẩn bị cho mùa sau”, bà Nguyễn Thị Bôn, một nông dân ở Bàn Thạch cho biết.

Những người phụ nữ thu hoạch lác phải đeo những đôi găng tay dày, mặc áo dài tay để tránh trầy xước khi dùng tay nhổ, cột các bó lác

Để thu hoạch lác, nông dân dùng liềm để chặt, hoặc dùng cái dằng để cắt lác, thậm chí có khi phải dùng tay để nhổ, phân loại những cây đẹp, cây xấu, bó thành từng bó mang để nhà.

Lác được sơ chế, dùng dao chẻ làm đôi rồi phơi khô, lác loại 1 được thu mua để dệt những mẫu chiếu cao cấp, các mẫu đã đặt hàng, giá cao. Lác loại 2, 3 được dùng để dệt các mặt hàng chiếu thường, giá trung bình

Sợi lác sau khi được thu hoạch, sơ chế, nhuộm màu, qua bàn tay khéo léo, tài hoa của những người phụ nữ ở các làng nghề đã trở thành những chiếc chiếu nhiều màu sắc rực rỡ, hoa văn, kiểu dáng đa dạng như chiếu hoa, chiếu trổ, chiếu bông, chiếu nổi, chiếu trắng…

Nghề dệt chiếu Kim Bồng ở xã Cẩm Kim, Hội An trước đây, nay thuộc phường Hội An, TP Đà Nẵng. Ảnh: TTHA

Những cánh đồng lác xanh rì ven sông Thu Bồn vào mùa thu hoạch trở thành những cung đường xanh thu hút du khách, những người trẻ thích khám phá.

Sáng sớm, thong thả đạp xe dọc triền sông, du khách sẽ thích thú như trôi vào những bờ sông xanh của những cánh đồng lác xanh rì, rộn ràng tiếng gió, trải nghiệm cùng nông dân thu hoạch lác

Các làng nghề cũng tổ chức các lễ hội, trình diễn nghề dệt chiếu, giới thiệu những nghệ nhân dệt chiếu để du khách đến xem, cùng thử trải nghiệm, học cách làm chiếu

Nhiều tour du lịch kết nối khám phá du lịch sông nước Trà Nhiêu, làng mộc Kim Bồng, kết hợp tham quan cảnh sắc làng quê xứ Quảng với những cánh đồng lác xanh rì, khám phá các làng nghề chiếu Bàn Thạch, Kim Bồng,…đã được khai thác, chinh phục du khách, góp phần tạo thêm sinh kế cho người dân làng nghề. Từ đó, người dân có thêm động lực để giữ vùng nguyên liệu, giữ nghề truyền thống.

KHÁNH CHI

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/du-lich/dao-song-thu-bon-ngam-dong-lac-xanh-ri-nghe-chuyen-lang-nghe-197071.html