Trung tâm Xúc tiến đầu tư thương mại và du lịch tỉnh Lâm Đồng vừa có văn bản đềnghị các cơ quan chức năng liên quan có ý kiến về đề xuất phát triển khu thương mại tự do (FTZ) tại tỉnh này.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bộ Tài chính đã trình Chính phủ đề án phát triển các FTZ nhằm thu hút đầu tư, thúc đẩy thương mại, logistics, chuyển giao công nghệ với các cơ chế ưu đãi vượt trội. Theo định hướng, đến năm 2030 cả nước sẽ có 6-8 FTZ tại những địa phương có lợi thế đặc biệt về hạ tầng, giao thương, logistics.
Cảng quốc tế Vĩnh Tân. Ảnh PN
Hiện nay, một số địa phương như Đà Nẵng, Hải Phòng, Đồng Nai, TP.HCM đang nghiên cứu, xúc tiến để sớm thành lập các FTZ…
Hai hướng tiếp cận: Ra biển lớn hay bám sân bay?
Ngày 6-5, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Lâm Đồng có công văn cho rằng việc nghiên cứu xây dựng đề án FTZ tại tỉnh này phù hợp với các định hướng, giúp cụ thể hóa chiến lược chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, tập trung vào chế biến sâu, xuất khẩu các mặt hàng nông sản thế mạnh, thủy sản.
Ngà ga sân bay Liên Khương.
Sở NN&MT Lâm Đồng đề xuất nhiều không gian phát triển chiến lược gồm khu vực gần cảng biển như Phan Thiết, Vĩnh Tân, Phú Quý để phát triển logistics hàng hải, chế biến thủy hải sản, xuất khẩu khối lượng lớn.
Trong khi đó, khu vực gần sân bay Liên Khương hay Phan Thiết sẽ phù hợp với trung tâm logistics nông sản công nghệ cao, chuỗi cung ứng lạnh cho hoa, rau quả, hàng tươi sống có giá trị lớn.
Trong đề xuất của Sở NN&MT là tư duy liên kết chuỗi từ vùng nguyên liệu – chế biến – logistics – cảng xuất khẩu. Đây được xem là nút mở giúp nông sản của Lâm Đồng thoát khỏi tình trạng xuất thô, phụ thuộc thương lái, chi phí logistics cao.
Tuy nhiên, Sở NN&M Lâm Đồng cũng nhìn nhận thách thức lớn nhất hiện nay là hạ tầng giao thông liên vùng và nội tỉnh vẫn chưa đồng bộ, đặc biệt là kết nối giữa cao nguyên với duyên hải.
Đề xuất “trái tim” FTZ ven biển
Trong khi đó, công văn ngày 7-5 của Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Lâm Đồng lại đưa ra hướng tiếp cận khác khi xác định FTZ sẽ là một phân khu chức năng thuộc khu kinh tế ven biển phía nam tỉnh Lâm Đồng.
Phối cảnh khu kinh tế biển Lâm Đồng.
“Khu thương mại tự do được xác định là một phân khu chức năng thuộc khu kinh tế ven biển phía nam tỉnh”- Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Lâm Đồng đề xuất.
Đây được xem là đề xuất có tầm nhìn dài hạn bởi xu hướng phát triển FTZ thành công trên thế giới thường gắn với các cảng biển, trung tâm logistics quốc tế. Các mô hình nổi tiếng như Thượng Hải- Trung Quốc, Jebel Ali- UAE hay Incheon- Hàn Quốc đều lấy cảng biển làm xương sống để hút dòng hàng hóa, công nghiệp chế biến, chuỗi cung ứng toàn cầu.
FTZ gần cảng biển sẽ tạo lợi thế chiến lược lớn hơn
Nhiều chuyên gia cho rằng việc tỉnh Lâm Đồng nghiên cứu FTZ là bước đi đúng thời điểm, đặc biệt sau khi không gian phát triển mới được mở rộng giữa cao nguyên và duyên hải.
Nếu đặt gần sân bay, FTZ phù hợp với hàng hóa giá trị cao, cần tốc độ vận chuyển nhanh như hoa, rau củ tươi, dược liệu hay nông sản công nghệ cao. Tuy nhiên, hạn chế lớn là chi phí logistics hàng không rất cao và khó hình thành các trung tâm công nghiệp quy mô lớn.
Trong khi đó, FTZ gắn với cảng biển như Sơn Mỹ lại có lợi thế vượt trội về lâu dài. Đây không chỉ là cửa ngõ xuất khẩu nông sản, thủy sản mà còn có thể phát triển thành trung tâm logistics quốc tế, công nghiệp chế biến, kho ngoại quan, năng lượng, chuỗi cung ứng xuyên Á.
Cảng Vĩnh Tân.
Khi các tuyến cao tốc Dầu Giây – Liên Khương, Gia Nghĩa – Chơn Thành và các trục kết nối xuống duyên hải hoàn thiện, mô hình “cao nguyên – cảng biển” sẽ giúp giảm mạnh chi phí logistics, nâng sức cạnh tranh cho nông sản.
FTZ không chỉ là miễn thuế mà là tạo ra một vùng đệm về thể chế, nơi các tập đoàn đa quốc gia có thể mang công nghệ chế biến sâu vào mà không lo ngại rào cản thủ tục. Hiện nông sản Lâm Đồng đang mất 20-30% giá trị do hao hụt và vận chuyển, có FTZ với hệ thống kho lạnh hiện đại sẽ triệt tiêu con số này.
Đặc biệt là khi nông sản được đóng gói và kiểm định ngay tại FTZ theo tiêu chuẩn quốc tế, giá trị thương hiệu "made in Vietnam", ‘made in Lamdong” sẽ tăng vọt.
“Vị trí FTZ dự kiến đặt tại khu vực xã Sơn Mỹ gắn với khu chức năng cảng biển - logistics - hậu cần cảng và các khu công nghiệp liền kề với quy mô ban đầu từ 1.500 - 2.000 ha, có thể mở rộng lên khoảng hơn 10.000 ha. Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Lâm Đồng có ý kiến để Trung tâm Xúc tiến đầu tư thương mại và du lịch tỉnh biết và thông tin đến các nhà đầu tư quan tâm, nghiên cứu, lồng ghép ý tưởng đầu tư FTZ vào đề án thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam tỉnh”- công văn của Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Lâm Đồng nêu.
PHƯƠNG NAM