Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa chính thức đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào chương trình xây dựng pháp luật năm 2026. Trọng tâm của đề xuất này là cơ chế tháo gỡ cho các trường hợp mua bán đất bằng giấy viết tay và nới lỏng quy định về chuyển đổi đất nông nghiệp, nhằm giải quyết triệt để những bất cập phát sinh sau gần hai năm thực thi Luật Đất đai 2024.
Cơ hội hợp thức hóa cho các giao dịch giấy tay tồn đọng
Đáng chú ý nhất trong dự thảo là đề xuất công nhận quyền sử dụng đất đối với các giao dịch chuyển nhượng bằng giấy viết tay phát sinh trong giai đoạn từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024. Theo quy định hiện hành, các giao dịch này thường rơi vào tình trạng "treo" pháp lý do không thực hiện công chứng, chứng thực hoặc không đủ điều kiện sang tên tại thời điểm giao dịch.
Việc không được cấp giấy chứng nhận (sổ đỏ) khiến hàng nghìn hộ gia đình gặp khó khăn trong việc thực hiện các quyền cơ bản như thế chấp vay vốn ngân hàng, tặng cho, thừa kế hoặc thực hiện các quyền tài sản khác. Đề xuất mới này được kỳ vọng sẽ mở ra hành lang pháp lý để đưa các tài sản này vào hệ thống quản lý chính thức, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua đất thực tế.
Đề xuất mới sẽ giúp tháo gỡ nhiều vướng mắc cho người dân trong việc mua bán bất động sản. Ảnh minh họa
Siết chặt quản lý đất trong diện chờ thu hồi
Bên cạnh việc nới lỏng cho các giao dịch quá khứ, cơ quan soạn thảo lại đề xuất thắt chặt quy định đối với đất đã có thông báo thu hồi nhưng chưa có quyết định thu hồi chính thức. Mục tiêu chính là ngăn chặn tình trạng đầu cơ, "đón đầu" quy hoạch để hưởng chênh lệch từ chính sách bồi thường, hỗ trợ của Nhà nước.
Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất người nhận chuyển nhượng hoặc nhận tặng cho quyền sử dụng đất trong giai đoạn này sẽ chỉ được hưởng mức bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tương đương với quyền lợi của chủ sử dụng đất trước đó. Điều này giúp loại bỏ động lực của các nhóm đầu cơ muốn trục lợi chính sách thông qua việc thu gom đất trong vùng dự án sắp triển khai.
Đơn giản hóa thủ tục chuyển nhượng đất trồng lúa
Về mảng nông nghiệp, dự thảo đề xuất bãi bỏ yêu cầu cá nhân phải lập phương án sử dụng đất khi nhận chuyển nhượng đất trồng lúa vượt hạn mức nếu đã có dự án đầu tư phù hợp. Hiện nay, thủ tục này bị đánh giá là rườm rà, tạo thêm chi phí tuân thủ không cần thiết cho các nhà đầu tư muốn tích tụ, tập trung đất đai để sản xuất quy mô lớn.
Ngoài ra, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất các phương án xử lý linh hoạt cho đất có nguồn gốc phức tạp như đất lấn chiếm hoặc giao đất trái thẩm quyền từ nhiều năm trước. Nhìn chung, dự thảo dự kiến điều chỉnh khoảng 65 điều của Luật Đất đai 2024, tập trung mạnh vào việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương và luật hóa các cơ chế thí điểm đã chứng minh được hiệu quả.
Thông tin dự án và quy định pháp luật có thể thay đổi theo các phiên thảo luận và điều chỉnh quy hoạch từ cơ quan chức năng. Người dân cần chủ động xác minh điều kiện cụ thể tại địa phương trước khi thực hiện các thủ tục pháp lý.
Tuệ Nhân