Đền Bà Chúa được công nhận Di tích cấp thành phố: Giữ hồn di sản trong lòng đô thị

33 phút trướcBài gốc

Sáng 9-5, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Lĩnh Nam long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố đối với đền Bà Chúa – một trong những công trình tín ngưỡng dân gian giàu giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh của khu vực ven sông Hồng.

Quang cảnh Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố đối với đền Bà Chúa, phường Lĩnh Nam. Ảnh: PV

Buổi lễ có sự tham dự của Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long; Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Lĩnh Nam Đỗ Thanh Tùng; Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Đặng Thị Thanh Bình; Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Nguyễn Văn Đức, cùng lãnh đạo các ban, ngành, đoàn thể, đại diện lãnh đạo các phường lân cận. Đặc biệt, chương trình có sự hiện diện của đại diện Hội đồng họ Trịnh Việt Nam và dòng họ Nguyễn tại Gia Miêu (Thanh Hóa) – quê hương của Đức Bà Nguyễn Thị Ngọc Tú, cùng đông đảo nhân dân địa phương.

Gìn giữ ký ức văn hóa vùng đất ven sông Hồng

Theo hồ sơ di tích, đền Bà Chúa là nơi thờ Đức Bà Nguyễn Thị Ngọc Tú – Tây cung Chính phi Linh phủ Dực Bảo Trung Hưng tôn thần Công chúa. Bà là Hoàng nữ thứ hai của Chúa Nguyễn Hoàng và là chính phi của Thanh Đô Vương Trịnh Tráng thời Lê - Trịnh.

Cổng đền Bà Chúa, phường Lĩnh Nam. Ảnh: PV

Không chỉ có vị trí đặc biệt trong lịch sử triều chính, Đức Bà Nguyễn Thị Ngọc Tú còn được người dân vùng Lĩnh Nam tôn kính bởi những đóng góp đối với đời sống dân sinh.

Tương truyền, trong một lần đi thuyền qua vùng ven sông Hồng, chứng kiến người dân nghèo khó, thiếu đất canh tác, bà đã bỏ tiền của xin quai đê lấn bãi, mở rộng hơn 200 mẫu đất chia cho dân làm ăn sinh sống. Bà còn cho đào sông dẫn nước phục vụ sản xuất, bắc cầu cho dân đi lại và xây dựng chùa Nghiêm Thắng Tự để nhân dân thờ phụng. Những việc làm ấy khiến bà được người dân suy tôn như một vị phúc thần bảo trợ cho cư dân vùng bãi sông Hồng.

Sau khi Đức Bà hóa thần năm 1631, nhân dân hai làng Nam Dư Thượng và Nam Dư Hạ đã lập đền thờ tại khu vực cạnh đê sông Hồng để tưởng nhớ công lao của bà. Năm 1889, bà tiếp tục được vua Thành Thái sắc phong “Tây cung chính phi Linh phủ Dực bảo Trung hưng tôn thần Công chúa húy Nguyễn Thị Ngọc Tú”. Hiện bản chính sắc phong vẫn được lưu giữ tại đình Nam Dư Thượng.

Theo các nhà nghiên cứu, đền Bà Chúa có từ thời Lê Trung Hưng, khoảng thế kỷ XVII. Trải qua nhiều biến động lịch sử và thay đổi địa giới hành chính, di tích không còn nguyên vẹn như xưa nhưng vẫn được cộng đồng cư dân địa phương gìn giữ như một phần ký ức văn hóa của vùng đất Lĩnh Nam.

Lãnh đạo thành phố, phường Lĩnh Nam, các bậc cao niên và nhân dân thực hiện nghi lễ dâng hương Đức Bà Nguyễn Thị Ngọc Tú. Ảnh: PV

Đặc biệt, năm 1990, khi thực hiện mở rộng cơ đê Hữu Hồng, ngôi đền được di chuyển vào vị trí hiện nay, cách nền đền cũ gần 100m. Trong quá trình ấy, nhiều người dân làng Nam Dư Thượng, Nam Dư Hạ, cư dân Xóm 1 cũ cùng khách thập phương đã chung tay đóng góp công sức, kinh phí để dựng lại ngôi đền mới.

Ông Đỗ Ngọc Linh (con trai ông Đỗ Ngọc Lâm), nhiều năm trực tiếp trông nom và phụng sự tại đền Bà Chúa cho biết, từ những ngày di dời đền để phục vụ mở rộng cơ đê đến nay, gia đình cùng nhân dân địa phương luôn nỗ lực gìn giữ hương khói, bảo tồn không gian tín ngưỡng truyền thống của di tích.

“Điều đáng quý nhất là dù cuộc sống thay đổi nhiều, người dân vẫn coi Đền Bà Chúa là nơi gửi gắm niềm tin tâm linh và lưu giữ ký ức làng quê ven sông Hồng”, ông Đỗ Ngọc Linh chia sẻ.

Chung tay giữ gìn di sản trong lòng đô thị

Việc đền Bà Chúa được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố không chỉ là sự ghi nhận đối với một công trình tín ngưỡng dân gian lâu đời, mà còn cho thấy chuyển động tích cực trong tư duy bảo tồn di sản ở cấp cơ sở giữa bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh tại khu vực phía Nam Hà Nội.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội (bên phải) trao Bằng xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố đối với Đền Bà Chúa tới các đồng chí lãnh đạo phường Lĩnh Nam. Ảnh: PV

Lĩnh Nam hôm nay không còn là vùng bãi ven sông thuần nông như trước. Sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng đô thị, các khu dân cư mới cùng quá trình mở rộng không gian thành phố đã làm thay đổi diện mạo địa phương. Trong dòng chảy ấy, nhiều thiết chế văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ bị thu hẹp không gian tồn tại nếu không được quan tâm bảo tồn đúng mức.

Chính trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện hồ sơ khoa học và đề nghị xếp hạng đền Bà Chúa mang ý nghĩa không chỉ về mặt pháp lý mà còn là bước khẳng định quyết tâm của địa phương trong việc giữ lại “ký ức văn hóa” của vùng đất ven sông Hồng.

Chủ tịch UBND phường Lĩnh Nam Nguyễn Văn Đức cho biết, quá trình lập hồ sơ di tích được triển khai bài bản qua nhiều giai đoạn với sự phối hợp của cơ quan chuyên môn, Ban quản lý di tích, các cụ cao niên, tiểu ban bảo vệ di tích và nhân dân địa phương. Không chỉ rà soát tư liệu lịch sử, sắc phong, hiện vật, địa phương còn tổ chức đối chiếu truyền ngôn dân gian, khảo sát hiện trạng và xác định rõ giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng của di tích trong tiến trình hình thành vùng đất Lĩnh Nam xưa.

Điều đáng chú ý là vai trò của cộng đồng cư dân trong hành trình bảo tồn di sản vẫn được gìn giữ xuyên suốt nhiều thế hệ. Từ việc chung tay di dời, dựng lại ngôi đền khi mở rộng cơ đê Hữu Hồng đến việc đóng góp công sức, kinh phí tu bổ, gìn giữ hương khói nhiều năm qua cho thấy di tích này thực sự sống trong đời sống cộng đồng, chứ không chỉ tồn tại như một công trình tín ngưỡng đơn thuần.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: PV

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, giá trị lớn của Đền Bà Chúa không chỉ nằm ở yếu tố lịch sử hay tín ngưỡng, mà còn phản ánh quá trình cộng cư, khai mở vùng bãi ven sông Hồng và sự hình thành đời sống văn hóa của cư dân Lĩnh Nam qua nhiều thế kỷ.

Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long đánh giá cao sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền và nhân dân phường Lĩnh Nam trong công tác gìn giữ, hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích.

Theo ông Phạm Tuấn Long, việc Đền Bà Chúa được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp Thành phố không chỉ có ý nghĩa đối với địa phương mà còn góp phần làm phong phú thêm hệ thống di sản văn hóa của Thủ đô.

“Điều đáng quý là di tích vẫn được cộng đồng cư dân gìn giữ bền bỉ qua nhiều thế hệ. Đây chính là yếu tố quan trọng để di sản có sức sống lâu dài trong đời sống hiện đại. Đề nghị địa phương tiếp tục quan tâm công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích theo hướng gắn bảo tồn văn hóa với xây dựng đời sống văn hóa cơ sở; phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong gìn giữ các giá trị truyền thống của Thăng Long - Hà Nội”, ông Phạm Tuấn Long nhấn mạnh.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Lĩnh Nam Đỗ Thanh Tùng phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: PV

Đại diện cấp ủy, chính quyền địa phương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Lĩnh Nam Đỗ Thanh Tùng bày tỏ lòng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo thành phố đã quan tâm đến công tác giữ gìn di sản văn hóa truyền thống của phường Lĩnh Nam. Ông cho biết, việc đón nhận Bằng xếp hạng di tích hôm nay không chỉ là niềm tự hào mà còn đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với chính quyền và nhân dân địa phương trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

“Trong thời gian tới, phường sẽ tiếp tục phối hợp với ngành văn hóa thực hiện công tác tu bổ, tôn tạo di tích theo đúng quy định; đồng thời phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của đền Bà Chúa gắn với giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ và xây dựng đời sống văn hóa cộng đồng”, ông Đỗ Thanh Tùng nhấn mạnh.

Các đồng chí Lãnh đạo thành phố, phường Lĩnh Nam và đại diện Hội đồng họ Trịnh Việt Nam, dòng họ Nguyễn tại Gia Miêu (Thanh Hóa) – quê hương của Đức Bà Nguyễn Thị Ngọc Tú, cùng các bậc cao niên, nhân dân trên địa bàn chụp ảnh lưu niệm tại buổi lễ. Ảnh: PV

Giữa nhịp sống đô thị đang đổi thay từng ngày, việc một ngôi đền ven sông Hồng - đền Bà Chúa vẫn được gìn giữ bằng sự đồng lòng của chính quyền và nhân dân đã trở thành minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của di sản văn hóa thống trong đời sống đô thị hôm nay.

Thương Huế

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/den-ba-chua-duoc-cong-nhan-di-tich-cap-thanh-pho-giu-hon-di-san-trong-long-do-thi-749108.html