Các nhà nghiên cứu thuộc ngân hàng ING của Hà Lan cho biết trong khi Đức chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ thuế ô tô 25% của ông Trump xét về giá trị, Slovakia có thể là quốc gia chịu tác động lớn nhất.
Được mệnh danh là “Detroit của Châu Âu” do ngành công nghiệp ô tô phát triển mạnh, Slovakia sản xuất nhiều ô tô trên bình quân đầu người hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới.
Các chuyên gia của ING cho biết đã có một lượng lớn ô tô được chuyển đến Mỹ trước khi thuế ô tô của ông Trump được áp dụng “và điều này sẽ được giải quyết” sau khi các biện pháp được áp dụng. Nhưng đó chỉ là vấn đề của lô hàng trước đó.
Nhà Trắng cho hay một loại thuế đối với phụ tùng ô tô sẽ bắt đầu có hiệu lực vào tháng 5. Những tuyên bố qua lại của Tổng thống về thuế quan đã khiến các nhà đầu tư toàn cầu, giám đốc điều hành các công ty và các đối tác thương mại của Mỹ lo ngại trong những tháng gần đây. Đức thậm chí chỉ trích mức thuế ô tô 25% của ông Trump là tin xấu đối với Mỹ, Liên minh Châu Âu và thương mại toàn cầu.
"Ngành công nghiệp ô tô của Đức đang ở trong tâm bão và chịu ảnh hưởng nhiều nhất xét về mặt giá trị, với những công ty lớn như Volkswagen, BMW, Mercedes và Porsche có khả năng bị ảnh hưởng bởi thuế quan", ING cho biết trong một nghiên cứu công bố mới đây. "Nhưng Slovakia - nơi có một số nhà máy ô tô – mới là quốc gia chịu ảnh hưởng nhiều nhất xét về tổng khối lượng xuất khẩu của Mỹ”.
Quốc gia này chỉ có 5,4 triệu người phụ thuộc rất nhiều vào thương mại với Mỹ, với ô tô chiếm một phần đáng kể trong kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ và ngành này gián tiếp sử dụng hơn 250.000 lao động.
"Các chuỗi cung ứng sẽ không được chuyển hướng và thiết kế lại ngay lập tức trong bối cảnh bất ổn cao đối với các nhà đầu tư, nhưng nếu tình hình này kéo dài, hoạt động sản xuất sẽ bắt đầu chuyển sang Mỹ", Luman nhận định.
Mặt khác, Luman cho biết Slovakia vẫn có chi phí sản xuất tương đối thấp vì tiền lương tại địa phương thấp hơn đáng kể so với ở Đức.
“VW và Stellantis có thể sẽ tìm cách duy trì tỷ lệ chiếm dụng nhà máy của họ ở Slovakia (đối với các mẫu xe ICE) và do đó, sự sụt giảm xuất khẩu cũng có thể ảnh hưởng đến sản xuất ở những nơi khác tại châu Âu, nơi sẽ được thay thế”, Luman nói.
Vladimir Vaňo, nhà kinh tế trưởng tại Globsec, một nhóm nghiên cứu có trụ sở tại thủ đô Bratislava của Slovakia, trước đây đã mô tả viễn cảnh thuế quan của ông Trump là "đáng lo ngại" đối với Slovakia, đồng thời cho rằng có vẻ như "rất ít" điều mà đất nước này có thể làm trong ngắn hạn.
Trước thông tin này, chính phủ Slovakia vẫn chưa đưa ra bất kì bình luận nào.
Slovakia là nước xuất khẩu ô tô chở khách lớn thứ ba của châu Âu sang Mỹ, cùng với Thụy Điển, với giá trị xuất khẩu sang Mỹ là 4 tỷ euro (4,3 tỷ USD) vào năm 2023, theo ING.
Đáng chú ý, hơn 73% tổng kim ngạch xuất khẩu của Slovakia sang Mỹ bao gồm ô tô và phụ tùng ô tô, khiến quốc gia này dễ bị ảnh hưởng bởi thuế quan của ông Trump.
Theo dữ liệu từ Trung tâm Thương mại Quốc tế, năm 2024, Liên minh châu Âu đã xuất khẩu hàng hóa trị giá 382 tỷ euro sang Mỹ. Mỹ chiếm 12% tổng nhu cầu bên ngoài của EU, trở thành thị trường xuất khẩu đơn lẻ lớn nhất của khối này.
Áp dụng mức thuế cố định 20% đối với các luồng này có thể dẫn đến sự sụt giảm trực tiếp 85 tỷ euro trong xuất khẩu, mặc dù tác động gián tiếp có thể sâu hơn khi giá cao làm giảm nhu cầu của người Mỹ.
Ô tô Skoda Kodiaq trên dây chuyền sản xuất tại nhà máy Volkswagen AG ở Bratislava, Slovakia.
Không nơi nào rủi ro nghiêm trọng hơn trong lĩnh vực ô tô, một trụ cột truyền thống của ngành công nghiệp châu Âu và là biểu tượng cho mô hình do xuất khẩu dẫn đầu của Đức. Vào năm 2024, kim ngạch xuất khẩu xe của EU sang Mỹ lên tới 46,3 tỷ euro.
Những mặt hàng này hiện có thể phải đối mặt với mức thuế kết hợp lên tới 45%, 20% theo các biện pháp mới của Tổng thống Trump và mức thuế 25% hiện hành được công bố vào đầu tháng 3.
Với mức thuế đó, các mức thuế mới có thể khiến xe châu Âu phần lớn không có sức cạnh tranh tại các phòng trưng bày của Mỹ, làm dấy lên viễn cảnh về sự sụp đổ gần như hoàn toàn trong các lô hàng ô tô của châu Âu.
Daniel Parker, nhà kinh tế tại Capital Economics, nhận định: "Thuế quan đối với xuất khẩu ô tô đặt ra thách thức lớn đối với nền kinh tế Đức. Stuttgart, Upper Bavaria và khu vực Braunschweig bao gồm cả Wolfsburg có khả năng chịu tác động rõ rệt nhất”. Những khu vực này không chỉ là nơi đặt các trung tâm sản xuất của Mercedes-Benz, BMW và Volkswagen mà còn đóng vai trò là các nút quan trọng trong chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu.
Các nhà máy của họ được tích hợp sâu sắc với các hoạt động lắp ráp của Mỹ và các cảng biển của họ, đặc biệt là Hamburg và Bremerhaven, xử lý khối lượng lớn các lô hàng xuất khẩu đến thị trường Mỹ.
Các hiệu ứng lan tỏa vượt xa nước Đức. Slovakia, nơi đặt các nhà máy của Kia và Volkswagen tại các khu vực như Nitra và Zilina, có nguy cơ cao. Các cụm ô tô ở Gyor của Hungary và Linz và Graz của Áo cũng vậy.
Bất kỳ sự gián đoạn nào đối với hoạt động xuất khẩu của Đức đều có thể lan rộng sang mạng lưới nhà cung cấp chuyên biệt cao của Trung Âu.
Theo tính toán của Bloomberg, mức thuế bổ sung của ông Trump có thể xóa sổ khoảng một phần tư lợi nhuận hoạt động dự kiến của các nhà sản xuất lớn như Porsche và Mercedes vào năm 2026. Để bù đắp cho tác động này, các nhà sản xuất có thể phải tăng giá hoặc chuyển nhiều hoạt động sản xuất hơn sang Mỹ.
Nhà sản xuất ô tô thể thao hạng sang Porsche, vốn đang phải vật lộn với doanh số bán hàng giảm tại Trung Quốc, có thể bị ảnh hưởng đặc biệt. Trong 15 năm qua, công ty có trụ sở tại thành phố Stuttgar của Đức đã chứng kiến sự tăng trưởng ổn định tại Mỹ.
Mỹ hiện đã vượt qua Trung Quốc để trở thành điểm đến xuất khẩu quan trọng nhất của Porsche. Thêm vào thách thức này, các đại lý Porsche tại Mỹ hoàn toàn phụ thuộc vào hàng nhập khẩu vì công ty không có nhà máy sản xuất nào tại đó.
Theo số liệu từ Cục Quản lý Thương mại Quốc tế thuộc Bộ Thương mại Mỹ, vào năm 2024, Mỹ đã nhập khẩu gần 25 tỷ USD ô tô từ Đức.
Hoàng Lâm