UBND TP Hà Nội vừa phê duyệt Nhiệm vụ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển không gian ven sông theo Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn 2065, đồng thời giải quyết bài toán an toàn phòng chống lũ, tái thiết đô thị và an cư cho hàng chục nghìn người dân.
Phối cảnh một phần dự án Trục đại lộ cảnh quan Sông Hồng. (Nguồn: Cổng TTĐT TP Hà Nội).
Hành lang xanh sông Hồng gắn an toàn lũ và phát triển đô thị
Theo quyết định, phạm vi nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch trải dài khoảng 40km dọc sông Hồng, đi qua địa bàn nhiều quận, huyện nội đô và vành đai phía Bắc, phía Nam Hà Nội. Tổng diện tích lập điều chỉnh quy hoạch khoảng 11.000ha, trong đó diện tích nghiên cứu phục vụ yêu cầu phòng, chống lũ lên tới khoảng 11.425ha.
Khu vực này được xác định thuộc đô thị trung tâm, có vai trò là trục không gian đặc trưng của Thủ đô với hệ thống cây xanh, mặt nước, không gian văn hóa lịch sử và cảnh quan chủ đạo. Theo định hướng, hai bên sông Hồng sẽ hình thành một hành lang xanh liên tục, gồm các công viên cây xanh, không gian công cộng, công trình văn hóa, dịch vụ du lịch giải trí mang tính biểu tượng, phục vụ sinh hoạt cộng đồng, lễ hội và phát triển du lịch đô thị.
Đây không chỉ là không gian cảnh quan mà còn được kỳ vọng trở thành động lực phát triển kinh tế xã hội mới của Hà Nội, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo bản sắc đô thị ven sông.
Khu dân cư dự kiến tái thiết theo Quy hoạch phân khu đô thị Sông Hồng.
Một trong những nội dung cốt lõi của nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch là bảo đảm tuyệt đối yêu cầu an toàn phòng, chống lũ. Đồ án nhấn mạnh hàng loạt nguyên tắc mang tính “phòng ngừa hệ thống”: không nâng cao các tuyến đê bối hiện có, không xây dựng đê bối mới, không làm đường đắp cao thay thế đê, không thu hẹp không gian thoát lũ và không thay đổi mục tiêu, tiêu chuẩn phòng chống lũ của hệ thống sông Hồng – sông Thái Bình đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Các vùng không gian thoát lũ đặc thù sẽ được hình thành, phù hợp với đặc điểm cảnh quan bãi sông và chức năng phòng chống thiên tai. Cao độ trắc dọc được nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm bảo đảm khả năng tiêu thoát nước tự nhiên, thích ứng với biến đổi khí hậu. Ba định hướng ưu tiên xuyên suốt là an toàn, sinh thái và giao thông.
Cùng với yêu cầu an toàn lũ, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật ven sông theo hướng hiện đại, đồng bộ và liên hoàn. Quy hoạch sẽ nghiên cứu mạng lưới đường cảnh quan ven sông, các cây cầu kết nối hai bờ, hệ thống bến thủy nội địa, bến du lịch, cùng khả năng bố trí tuyến đường sắt đô thị.
Đặc biệt, tại khu vực nội đô lịch sử, hạ tầng giao thông phải gắn chặt với thiết kế đô thị, bảo đảm hài hòa cảnh quan và không ảnh hưởng đến an toàn đê điều. Việc kết nối hiệu quả giữa giao thông đường bộ, đường thủy và đường sắt đô thị được kỳ vọng tạo động lực phát triển mới cho các khu vực ven sông Hồng.
Tái thiết cấu trúc dân cư, tạo quỹ nhà tái định cư
Một nội dung quan trọng khác của nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch là tái thiết mạnh mẽ cấu trúc đô thị và dân cư khu vực ven sông. Thành phố sẽ rà soát toàn diện hiện trạng sử dụng đất, các khu dân cư hiện hữu, các dự án đã và đang triển khai để xác định rõ khu vực cần cải tạo, chỉnh trang, di dời hoặc tái định cư.
Theo đó, các khu đô thị tái định cư sẽ được hình thành với hạ tầng kỹ thuật – xã hội đồng bộ, nhằm bố trí chỗ ở mới cho người dân sau khi tái thiết, bảo đảm điều kiện sống tốt hơn và phù hợp định hướng phát triển văn minh hiện đại. Đồng thời, quy hoạch cũng xác định rõ những khu dân cư ổn định, các làng xóm lâu đời, di tích, di sản và làng nghề truyền thống có giá trị cần được bảo tồn, gìn giữ.
Theo dự báo sơ bộ đến năm 2045, dân số khu vực quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng khoảng 300.000–350.000 người. Trong đó, quy mô dân số theo Quy hoạch phân khu sông Hồng được phê duyệt năm 2022 là khoảng 300.000 người; phần dân số bổ sung khoảng 50.000 người (nếu có) nhằm phục vụ tái thiết đô thị, nhu cầu tái định cư và di dân cho khu vực cũng như toàn thành phố.
Quy mô dân số và lao động sẽ được xác định trên cơ sở khả năng dung nạp của đất dân dụng, yêu cầu về hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và các quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia. Quy mô cụ thể tiếp tục được xem xét, tính toán trong quá trình lập đồ án điều chỉnh tổng thể.
Việc điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng được đặt trong bối cảnh Hà Nội triển khai đồng bộ các chủ trương lớn của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị, Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065.
Khi được triển khai đồng bộ, quy hoạch này không chỉ tạo diện mạo mới cho trục cảnh quan trung tâm của Hà Nội, mà còn góp phần giải quyết bài toán an cư, an toàn lũ, nâng cao chất lượng sống và sức cạnh tranh của Thủ đô trong dài hạn. Đây được kỳ vọng sẽ là bước chuyển quan trọng, đưa không gian ven sông Hồng trở thành biểu tượng phát triển hài hòa giữa sinh thái, văn hóa và đô thị hiện đại.
Hà Chi