'Đỏ lửa' làng nghề mứt gừng Mỹ Chánh

3 giờ trướcBài gốc

Nghề truyền thống từ xưa

Nằm sát ngay tuyến Quốc lộ 1 về phía Nam của xã Nam Hải Lăng, thôn Mỹ Chánh có vị trí giao thương thuận lợi. Nghề làm mứt gừng ở Mỹ Chánh có từ rất lâu đời. Đến nay, trải qua hàng trăm năm tồn tại, tuy số hộ gia đình tham gia làm mứt gừng vào dịp Tết có giảm đi song tâm huyết với nghề truyền thống của cha ông vẫn được nhiều người gìn giữ và phát triển.

Những ngày này, người dân thôn Mỹ Chánh lại rộn ràng với công việc bên bếp lửa. Vị cay nồng của mứt gừng tỏa lan khắp xóm làng, báo hiệu Tết đến xuân về trước ngõ. Thời điểm này, hàng trăm lao động ở các cơ sở làm mứt gừng cũng tất bật ngày đêm để cho ra đời những mẻ mứt rừng truyền thống.

Nhân công đảo rim mứt gừng trên bếp lửa ở cơ sở của bà Võ Thị Tâm ở thôn Mỹ Chánh, xã Nam Hải Lăng - Ảnh: Đ.V

Bà Võ Thị Tâm (55 tuổi) có cơ sở sản xuất mứt gừng được xem là lớn nhất tại thôn Mỹ Chánh. Vừa kiểm tra những mẻ mứt vừa ra lò, bà Tâm kể gia đình mình đã gắn bó với nghề làm mứt gừng qua 4 thế hệ, riêng bà theo nghề đã hơn 30 năm. Mỗi năm, cơ sở của bà xuất ra thị trường hàng trăm tấn mứt gừng thành phẩm, tiêu thụ trong nước và cả ở nước ngoài.

Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 này, đơn đặt hàng tăng cao nên hơn 60 nhân công tại cơ sở của bà Tâm phải làm việc liên tục để kịp sản xuất, cung ứng sản phẩm ra thị trường. Những ngày cao điểm, lò mứt gừng của gia đình bà luôn đỏ lửa, hoạt động suốt ngày đêm.

Theo bà Tâm, làm mứt gừng gồm nhiều công đoạn, tất cả các khâu đều làm thủ công, đòi hỏi sự khéo léo và kinh nghiệm lâu năm của người thợ. Bà Tâm chia sẻ: “Làm mứt gừng khá đơn giản, nhưng để giữ trọn hương vị truyền thống, thơm, ngon là cả một quá trình công phu.

Trong các khâu, khó nhất là công đoạn rim gừng. Người đứng lò phải canh chừng củi lửa, nhiệt độ và độ tới của đường sao cho mứt không cháy, không khét, nhưng vẫn giòn và thơm. Làm mứt gừng không có sách vở, công thức truyền dạy cụ thể mà mỗi người phải tích lũy, đúc rút kinh nghiệm qua từng năm tháng mới cho ra được sản phẩm có hương vị đặc trưng”. Dịp Tết Bính Ngọ 2026, dự kiến cơ sở của bà Tâm cung ứng ra thị trường trong khoảng 100 tấn mứt gừng thành phẩm (giá bán dao động từ 50.000-60.000 đồng/kg).

Mứt gừng ấm nóng mới ra lò - Ảnh: Đ.V

Cách đó không xa, cơ sở làm mứt gừng của gia đình bà Võ Thị Ánh (60 tuổi) không khí cũng nhộn nhịp không kém. Sau khi chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu, tẩm ướp gừng xong, nhóm người làm ở cơ sở bà Ánh bắt đầu nhóm lửa rim mứt. Những chiếc bếp lửa nhỏ được cời than để những chiếc thau nhỏ chứa gừng tươi tẩm đường được đặt lên để trộn. Sau chừng 15 phút, những mẻ mứt gừng bắt đầu cô đặc lại, cho ra bàn đã được lót giấy để đến công đoạn đảo lại cho khô. Gắn bó hơn 40 năm với nghề làm mứt gừng, bà Ánh cho hay, để làm mứt gừng có hương vị riêng biệt, nguyên liệu phải là những củ gừng tươi, nhiều nhánh, thơm.

“Muốn mứt gừng ngon, cay, màu vàng, sáng đẹp phải có bí quyết, quan trọng nhất phải luộc gừng với nước chanh. Làm mứt gừng tuy không quá cầu kỳ nhưng đòi hỏi sự tỉ mẩn để một lát mứt gừng phải bao trọn đủ vị dịu ngọt, thơm, cay nồng nhưng không quá gắt”, bà Ánh nói.

Theo người dân địa phương, nghề làm mứt gừng ở thôn Mỹ Chánh thực sự rộn ràng trong khoảng 2 tháng giáp Tết. Thời gian còn lại, bà con chủ yếu làm nông. Dù không sản xuất quanh năm nhưng nghề vẫn được gìn giữ bền bỉ, tạo nên thương hiệu mứt gừng Mỹ Chánh suốt nhiều đời nay.

Để mứt gừng Mỹ Chánh vươn xa

Ông Nguyễn Khánh Tặng, Trưởng phòng Kinh tế xã Nam Hải Lăng thông tin, trên địa bàn hiện xã có 6 cơ sở sản xuất mứt gừng quy mô lớn hoạt động thường xuyên. Bên cạnh đó vẫn còn một số hộ gia đình làm mứt gừng theo hình thức nhỏ lẻ vào mỗi dịp Tết. Mứt gừng Mỹ Chánh hiện rất được thị trường ưa chuộng bởi không sử dụng chất bảo quản, nguyên liệu chọn lọc, thu mua kỹ lưỡng, tạo ra sản phẩm có hương vị thơm ngon đặc biệt.

Ông Tặng cho hay, cứ vào tháng Chạp hằng năm, gần như bà con cả thôn Mỹ Chánh và các thôn lân cận đều có việc làm từ các cơ sở sản xuất mứt gừng. Từ người lớn tuổi, phụ nữ đến thanh niên đều tham gia vào các công đoạn sản xuất mứt gừng, với thu nhập bình quân khoảng 250.000-300.000 đồng/người/ngày, có thêm chi phí để mua sắm Tết.

Sản phẩm mứt gừng Mỹ Chánh được đóng gói - Ảnh: Đ.V

Những năm qua, xã Nam Hải Lăng đã có nhiều giải pháp nhằm giữ gìn và phát triển thương hiệu mứt gừng Mỹ Chánh. Theo đó, để nghề phát triển bền vững, chính quyền địa phương, ngành chuyên môn đã yêu cầu các hộ sản xuất mứt gừng tuân thủ quy trình chế biến thủ công truyền thống, không sử dụng hóa chất và bảo đảm vệ sinh môi trường.

“Cùng với đó, chúng tôi đã triển khai các chính sách hỗ trợ đăng ký nhãn hiệu, đăng ký sản phẩm OCOP, tham gia hội chợ, đẩy mạnh quảng bá, tiêu thụ sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Chúng tôi kỳ vọng, trong thời gian tới sản phẩm mứt gừng truyền thống Mỹ Chánh sẽ vươn xa hơn và tạo được hiệu quả kinh tế lớn hơn”.

Đức Việt

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/dat-va-nguoi-quang-tri/202602/do-lua-lang-nghe-mut-gung-my-chanh-b2f793e/