Doanh nghiệp vẫn 'ngại' thủ tục: Cải cách phải đi đến tận khâu thực thi

3 giờ trướcBài gốc

Điều gây chú ý trong kết quả khảo sát Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) Quý 4/2025 được Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu (EuroCham) công bố hôm 13/1/2026 là vấn đề “thủ tục hành chính vẫn là thách thức hàng đầu, song ghi nhận tín hiệu cải thiện”.

Vẫn còn là thách thức hàng đầu

Theo EuroCham, thủ tục hành chính phức tạp và khung quy định thiếu nhất quán tiếp tục là những thách thức được doanh nghiệp (DN) nhắc đến nhiều nhất.

Cần tiếp tục xóa bỏ các rào cản thủ tục trong năm 2026 khi đây vẫn là mối bận tâm của DN nội địa và nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, dữ liệu Quý 4/2025 cho thấy tín hiệu cải thiện đáng kể. Cụ thể, 53% DN xác định gánh nặng hành chính là mối quan ngại chính – mức vẫn còn cao nhưng đã giảm 12 điểm phần trăm so với Quý 3/2025.

Các trở ngại đáng kể khác bao gồm quy định chưa rõ ràng hoặc áp dụng thiếu nhất quán (52%), tiếp theo là thủ tục hải quan và các rào cản thương mại, cùng với các hạn chế về thị thực và giấy phép lao động, mỗi vấn đề được khoảng một phần ba số DN đề cập.

Những vướng mắc này thường dẫn đến chậm trễ hoặc gia tăng mức độ bất định trong vận hành (59%), kéo theo chi phí hành chính và tuân thủ cao hơn (31%), cũng như phân tán nguồn lực và suy giảm năng suất (20%).

Phía EuroCham chỉ rõ trong khi các bất ổn toàn cầu được đánh giá là có thể kiểm soát được, thì những bất cập trong khung pháp lý và thủ tục lại được nhìn nhận là rào cản trực tiếp và cấp thiết hơn hơn đối với tăng trưởng DN.

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham, nhấn mạnh: “Dữ liệu cho thấy một điều rất rõ ràng: Cải cách chỉ thực sự có ý nghĩa khi DN cảm nhận được trong vận hành hàng ngày. Tín hiệu tích cực là cộng đồng DN đang ghi nhận nỗ lực gia tăng của Chính phủ, từ các dự án hạ tầng quy mô lớn được công bố vào tháng 12/2025 đến các nghị quyết nhằm đơn giản hóa và số hóa thủ tục hành chính. Đây là một hướng đi đầy triển vọng. Điều DN mong đợi nhiều nhất lúc này là sự nhất quán, khả năng dự đoán và tốc độ thực thi”.

Thực ra, không chỉ có các DN châu Âu còn băn khoăn về rào cản thủ tục mà đó cũng là mối bận tâm của không ít nhà đầu tư nước ngoài. Trong góp ý gần đây, ông Seck Yee Chung, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN Singapore (Singcham) tại Việt Nam, đã thẳng thắn nêu rõ một trong những thách thức lớn nhất đối với các nhà đầu tư là quy trình cấp phép còn phức tạp và kéo dài, đặc biệt là các giấy phép con chỉ áp dụng cho nhà đầu tư nước ngoài.

Đơn cử như theo Nghị định 146/2025/NĐ-CP, kể từ ngày 1/7/2025, thẩm quyền cấp Giấy phép kinh doanh cho nhà đầu tư nước ngoài sẽ được chuyển giao cho Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh.

Theo ông Seck Yee Chung, dù thời hạn xử lý theo quy định là 13 ngày làm việc, trên thực tế quá trình này có thể kéo dài từ 9 đến 12 tháng do việc xin ý kiến, phản hồi từ nhiều cơ quan như Sở Công Thương và các sở ngành khác không được tính vào thời hạn trên.

Hoặc như trong một số lĩnh vực, chẳng hạn điện mặt trời áp mái theo mô hình cho thuê thiết bị, các cơ quan cấp phép hiện vẫn xem hoạt động này như “sản xuất điện”, dẫn đến yêu cầu bổ sung ngành nghề kinh doanh không phản ánh đúng bản chất. “Những bất cập này không chỉ làm chậm tiến độ dự án mà còn ảnh hưởng đến niềm tin và dòng vốn FDI”, ông Seck Yee Chung bày tỏ.

Do đó, vị Phó chủ tịch của Singcham khuyến nghị cần xem xét và ban hành quy định nhằm rút ngắn thời hạn cấp phép Giấy phép kinh doanh và bảo đảm việc tuân thủ đúng thời hạn này. Yêu cầu các cơ quan cấp phép thực hiện nghiêm túc thời hạn xử lý hồ sơ, đồng thời hướng dẫn rõ ràng, cụ thể hơn về nội dung hồ sơ cần nộp, giúp giảm thiểu số lần bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.

Tránh tạo ra các ách tắc không cần thiết

Ngoài mối băn khoăn của khối ngoại thì kể cả các DN nội địa vẫn còn e ngại rào cản thủ tục sẽ tiếp diễn.

Như trong văn bản gửi đến Bộ Y tế vào thượng tuần tháng 1/2026 về vướng mắc trong QCVN (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia) về giới hạn ô nhiễm trong thực phẩm, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (Vasep) cho biết đã nhận được phản ánh của một số DN thành viên về vướng mắc liên quan đến hai Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về giới hạn ô nhiễm trong thực phẩm do Bộ Y tế ban hành bao gồm QCVN 8-2:2011/BYT “Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia đối với Giới hạn Ô nhiễm Kim loại nặng trong Thực phẩm” (sau đây gọi tắt là QCVN 8-2:2011) và QCVN 8- 3: 2012/BYT “Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia đối với Ô nhiễm Vi sinh vật trong Thực phẩm” (sau đây gọi tắt là QCVN 8-3:2012).

Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Vasep, các vướng mắc này đang gây khó khăn cho DN trong việc kiểm tra an toàn thực phẩm cho hàng hóa nhập khẩu để tiêu thụ nội địa và lưu thông hàng hóa tiêu thụ nội địa, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN và mục tiêu thúc đẩy Người Việt dùng hàng Việt của Chính phủ.

Đơn cử như Quy định tại QCVN 8-2:2011 đưa ra các mức giới hạn tối đa cho phép (MRL) cho kim loại nặng (như Cd, Pb, Hg...) đối với thủy sản nhưng không phân biệt đối tượng áp dụng là thủy sản tươi hay thủy sản khô.

Đây là một vướng mắc lớn, gây khó khăn cho các DN kinh doanh sản phẩm thủy sản khô tại thị trường nội địa, vì nồng độ kim loại nặng trong hàng khô thường cao hơn do quá trình sấy khô đã loại bỏ bớt nước trong sản phẩm.

Trong khi đó quy định tại một số thị trường nhập khẩu lớn như EU, Hàn Quốc đã cho phép áp dụng các ngưỡng MRL khác nhau đối với thủy sản tươi và thủy sản khô.

Điều này dẫn đến nghịch lý là chỉ tiêu kim loại nặng trong sản phẩm thủy sản khô của DN đáp ứng tiêu chuẩn của EU, Hàn Quốc nhưng lại không đáp ứng tiêu chuẩn của Việt Nam cho hàng tiêu thụ nội địa, đồng thời không tạo điều kiện cho chủ trương khuyến khích “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt” của Chính phủ.

Để phù hợp với thông lệ quốc tế và bản chất khoa học của sản phẩm, phía Vasep đề nghị Bộ Y tế và Cục An toàn thực phẩm xem xét ban hành một văn bản pháp lý quy định áp dụng Hệ số chuyển đổi Mức Giới hạn Tối đa cho phép (MRL) khi kiểm tra chỉ tiêu kim loại nặng và các chất ô nhiễm khác đối với thủy sản khô.

Theo đó cho phép Giới hạn MRL trên sản phẩm khô được tính bằng Giới hạn MRL của sản phẩm tươi nhân với hệ số làm khô thực tế của sản phẩm (tương tự như quy định của EU và Hàn Quốc tùy theo mặt hàng).

“Chúng tôi đề nghị Bộ Y tế sớm xem xét, có hướng dẫn, giải pháp để tháo gỡ khó khăn cho DN, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, tránh tạo ra các ách tắc không cần thiết trong lưu thông – tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên thị trường nội địa”, ông Nguyễn Hoài Nam bày tỏ.

Thế Vinh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/doanh-nghiep-van-ngai-thu-tuc-cai-cach-phai-di-den-tan-khau-thuc-thi.html