Theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), dự trữ dầu chiến lược đang một lần nữa trở thành bộ đệm quan trọng của thị trường năng lượng toàn cầu khi xung đột Iran làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá dầu tăng mạnh.
Ngày 11/3/2026, các nước thành viên IEA đã thống nhất xả lượng dầu kỷ lục 400 triệu thùng từ kho dự trữ chiến lược nhằm ổn định thị trường trong bối cảnh các tuyến cung ứng ở Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng và giá dầu tăng vọt.
Theo quy định của IEA, mỗi nước thành viên phải duy trì lượng dầu dự trữ khẩn cấp đủ dùng trong ít nhất 90 ngày nhập khẩu dầu ròng.
Quy định này nhằm bảo đảm các nước có sẵn nguồn dầu dự phòng và có thể phối hợp ứng phó khi xảy ra cú sốc nguồn cung. Hiện nay, tổng lượng dự trữ của các thành viên IEA là hơn 1,2 tỷ thùng do chính phủ kiểm soát, bên cạnh khoảng 600 triệu thùng do doanh nghiệp nắm giữ theo yêu cầu bắt buộc của chính phủ.
Dữ liệu cập nhật đến ngày 12/3 cho thấy quy mô dự trữ dầu của các nước chênh lệch khá lớn. Trong nhóm nước được phân tích, Nhật Bản và Hàn Quốc đứng đầu với lượng dự trữ lần lượt đủ dùng trong 208 ngày và 200 ngày nhập khẩu ròng. Mức dự trữ lớn này phần nào phản ánh mức độ phụ thuộc cao vào dầu nhập khẩu, cũng như rủi ro mà hai nền kinh tế phải đối mặt khi nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn.
Tại châu Âu, nhiều nước cũng duy trì lượng dự trữ vượt xa ngưỡng yêu cầu tối thiểu của IEA. Bỉ có mức dự trữ tương đương 169 ngày nhập khẩu ròng, Italy 136 ngày, Đức 130 ngày, Anh 124 ngày và Pháp 117 ngày. Tây Ban Nha và Thổ Nhĩ Kỳ thấp hơn, lần lượt ở mức 98 ngày và 96 ngày, nhưng vẫn cao hơn chuẩn 90 ngày của IEA. New Zealand ở mức 88 ngày, sát ngưỡng yêu cầu.
Ngược lại, Australia là trường hợp đáng chú ý nhất ở nhóm cuối bảng, khi lượng dự trữ chỉ tương đương 49 ngày nhập khẩu dầu ròng - thấp hơn nhiều so với chuẩn của IEA. Điều này cho thấy năng lực lưu trữ trong nước còn hạn chế, cũng như mức độ phụ thuộc lớn của Australia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, dù Canberra đã nỗ lực cải thiện tình hình trong những năm gần đây.
Một điểm đáng chú ý khác là Mỹ, Canada, Na Uy và Mexico không phải tuân thủ yêu cầu dự trữ tối thiểu của IEA vì đây đều là các nước xuất khẩu dầu ròng. Tuy nhiên, Mỹ vẫn duy trì kho dự trữ dầu khẩn cấp lớn nhất thế giới thông qua Kho Dự trữ Dầu Chiến lược (SPR), ở mức khoảng 415 triệu thùng tính đến ngày 27/2.
Theo các nhà phân tích, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị vẫn còn lớn, quy mô các kho dự trữ và tốc độ huy động lượng dầu này ra thị trường sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng.
Ngọc Trang