Đưa văn hóa dân gian ra khỏi trang sách

2 giờ trướcBài gốc

Buổi tổng duyệt vở chèo “Chúa Mẫu Tiên La - Bài ca vang mãi” của học sinh Trường THCS Thái Phương. Ảnh: NVCC

Những trải nghiệm ấy đang góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, hun đúc bản sắc và hình thành thế hệ trẻ biết trân trọng, gìn giữ di sản văn hóa truyền thống.

Mỗi học sinh là một đại sứ văn hóa

Giữa dòng chảy sôi động của các hoạt động văn hóa dân gian tại Hưng Yên, việc gắn kết di sản với học đường thông qua đưa học sinh đến gần hơn bằng những trải nghiệm thực tế đang ngày càng được chú trọng. Cách làm này không chỉ góp phần đổi mới phương pháp dạy học, mà còn giúp học sinh thêm hiểu, thêm yêu và tự hào về giá trị văn hóa truyền thống của quê hương.

Tại không gian lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến năm 2026, một trong những hoạt động văn hóa đặc sắc của tỉnh Hưng Yên, hàng trăm học sinh Trường TH&THCS Quang Trung (phường Phố Hiến) đã có dịp hòa mình vào các trò chơi, nghi lễ và hoạt động truyền thống đặc sắc. Không đơn thuần là tham gia lễ hội, nhà trường đã xây dựng một “hành trình trải nghiệm” đa dạng, từ cuộc thi vẽ tranh với chủ đề “Con tự hào là người Phố Hiến”, đến các trò chơi dân gian như cầu kiều, đập niêu, nhảy bao bố, chuyền chanh…

Cùng với đó, các em còn được tìm hiểu hệ thống di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn Phố Hiến, vùng đất từng là thương cảng sầm uất, mang đậm dấu ấn giao thoa văn hóa. Với học sinh, những hoạt động ấy đã biến lễ hội thành một “lớp học mở” đúng nghĩa, nơi các em được trực tiếp trải nghiệm, quan sát và cảm nhận bằng nhiều giác quan.

Bà Nguyễn Thị Thùy Trang - Hiệu trưởng Trường TH&THCS Quang Trung cho biết, nhà trường luôn chú trọng đưa nghệ thuật truyền thống, đặc biệt là các loại hình văn hóa dân gian gắn với Phố Hiến, đến gần hơn với học sinh thông qua những hoạt động phù hợp lứa tuổi, giàu cảm xúc và mang tính trải nghiệm. “Chúng tôi mong muốn các em tiếp cận di sản một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, không gò ép. Từ đó, từng bước vun đắp những ‘hạt mầm’ nuôi dưỡng tình yêu và niềm tự hào về quê hương, đất nước”, bà Trang chia sẻ.

Theo Hiệu trưởng Trường TH&THCS Quang Trung, điều quan trọng không chỉ là tổ chức hoạt động, mà là cách để học sinh “thấm” được giá trị văn hóa một cách tự nhiên. Khi các em tự tay vẽ về quê hương, trực tiếp tham gia trò chơi dân gian hay lắng nghe những câu chuyện lịch sử, những giá trị ấy sẽ được ghi nhớ sâu sắc và bền vững hơn.

Không chỉ hào hứng tham gia các trò chơi dân gian, nhiều học sinh còn bày tỏ sự thích thú khi được “học mà chơi, chơi mà học” trong không gian lễ hội. Khi cùng bạn bè tham gia các hoạt động, các em dần hiểu và thêm yêu văn hóa quê hương mình. “Em thấy các trò chơi như đập niêu, nhảy bao bố rất vui và ý nghĩa. Qua đó, em hiểu thêm về những nét văn hóa xưa của quê hương và cảm thấy gần gũi hơn với truyền thống”, Dương Thanh Huyền – học sinh lớp 8C, Trường TH&THCS Quang Trung chia sẻ.

Từ những hoạt động thiết thực, học sinh Trường TH&THCS Quang Trung đang dần hình thành hình ảnh thế hệ trẻ văn minh - nhân ái - hiếu học - sáng tạo. Các em không chỉ hiểu về lịch sử, mà còn biết trân trọng, gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của quê hương. “Chúng tôi mong muốn mỗi học sinh, mỗi thành viên của nhà trường đều trở thành một ‘đại sứ văn hóa’, góp phần quảng bá hình ảnh Phố Hiến thân thương đến với cộng đồng”, bà Trang nhấn mạnh.

Giúp học sinh “sống” trong lịch sử

Nếu như ở Trường TH&THCS Quang Trung, học sinh được trải nghiệm văn hóa dân gian qua trò chơi và hoạt động thực tế tại Lễ hội Văn hóa Dân gian Phố Hiến, thì ở Trường THCS Thái Phương (xã Tiên La), các em lại thực sự được “chạm” vào lịch sử khi hóa thân thành các nhân vật trong vở chèo “Chúa Mẫu Tiên La - Bài ca vang mãi” trong Lễ hội đền Tiên La năm 2026.

Vở diễn được xây dựng công phu, kết hợp giữa chèo truyền thống và nghệ thuật sân khấu, tái hiện hình tượng Đông Nhung Đại tướng quân Vũ Thị Thục – người anh hùng tiêu biểu trong cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ của nhà Đông Hán. Từ cảnh quân giặc truy lùng, hành trình thoát thân của Thục Nương, đến khí thế dựng cờ khởi nghĩa và những trận chiến hào hùng – tất cả được thể hiện sống động qua phần biểu diễn của chính các em học sinh.

Đặc biệt, những làn điệu chèo truyền thống kết hợp với lời thoại giàu cảm xúc đã góp phần khắc họa rõ nét hình tượng Chúa Mẫu Tiên La - vừa kiên cường, bất khuất, vừa nhân hậu, bao dung. Không chỉ là một nhân vật lịch sử, hình tượng ấy còn trở thành biểu tượng của tinh thần dân tộc, của ý chí quật cường và lòng yêu nước.

Bà Lê Thị Hường - Hiệu trưởng Trường THCS Thái Phương cho biết, thông qua vở chèo, nhà trường mong muốn học sinh không chỉ hiểu mà còn cảm nhận sâu sắc về lịch sử. Quá trình tập luyện và biểu diễn cũng là một hành trình học tập đặc biệt: các em phải tìm hiểu bối cảnh lịch sử, nhân vật, tập luyện kỹ năng diễn xuất, ca hát, phối hợp nhóm… Từ đó, không chỉ kiến thức được nâng cao mà kỹ năng mềm cũng được phát triển toàn diện. “Tham gia lễ hội, các em không chỉ biểu diễn mà đang ‘sống’ trong lịch sử, hóa thân vào nhân vật lịch sử để hiểu hơn về tinh thần yêu nước của cha ông”, bà Hường chia sẻ.

Có thể thấy, việc đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học, đặc biệt thông qua các hoạt động tại lễ hội, đang mở ra một hướng đi hiệu quả trong giáo dục văn hóa, lịch sử. Khi học sinh được trực tiếp tham gia, hóa thân và trải nghiệm, những giá trị ấy không còn khô khan mà trở nên sống động, gần gũi hơn bao giờ hết.

Từ không gian lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến đến Lễ hội đền Tiên La, một điểm chung dễ nhận thấy là sự chủ động, sáng tạo của các nhà trường trong việc đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với học sinh. Đây không chỉ là hoạt động ngoại khóa, mà còn là phương thức giáo dục hiệu quả, giúp học sinh phát triển toàn diện cả về tri thức, kỹ năng và nhân cách.

Việc đưa các trò chơi dân gian vào lễ hội không chỉ góp phần làm phong phú không gian sự kiện, mà còn tạo cơ hội để cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận và cảm nhận sâu sắc hơn giá trị di sản. Đây là hướng đi thiết thực nhằm đưa văn hóa truyền thống trở thành một phần sống động trong đời sống, qua đó góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa địa phương. - Bà Trần Thị Xuân - Phó Giám đốc Ban Quản lý di tích tỉnh Hưng Yên

Đình Chiến

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/dua-van-hoa-dan-gian-ra-khoi-trang-sach-post778025.html