Bỏ lợn để nuôi gà
Con đường dẫn vào Tổ Chu Trinh 5, phường Tân Giang những ngày sau Tết vẫn phủ lớp sương mỏng đặc trưng của tiết trời giao mùa vùng cao. Trong khi nhiều gia đình còn duy trì nhịp sinh hoạt chậm rãi của tháng Giêng, khu chăn nuôi của anh Đinh Văn Trường - một hộ sản xuất có kinh nghiệm trong vùng đã sớm nhộn nhịp trở lại. Phía sau ngôi nhà là khu chuồng trại được quy hoạch khá bài bản. Những dãy chuồng lợn xây kiên cố hiện tạm thời bỏ trống sau khi được vệ sinh, khử trùng kỹ lưỡng. Trái lại, khu vực chăn thả gia cầm được quây lưới rộng rãi lại rộn ràng tiếng gà tìm thức ăn.
Anh Đinh Văn Trường, Tổ Chu Trinh 5, phường Tân Giang chăm sóc đàn gà của gia đình.
Trước đây, gia đình anh Trường duy trì thường xuyên từ 20 đến 30 con lợn thịt mỗi lứa. Tuy nhiên, năm 2025, dịch tả lợn châu Phi bùng phát đã khiến nhiều hộ chăn nuôi trong tỉnh chịu thiệt hại nặng nề, buộc phải điều chỉnh phương thức sản xuất. Tổng đàn lợn giảm mạnh, trong khi nhu cầu thịt phục vụ dịp Tết vẫn ở mức cao, tạo áp lực lớn lên nguồn cung thực phẩm.
Trong bối cảnh đó, chăn nuôi gia cầm trở thành hướng đi thay thế khả thi. Theo thống kê, tổng đàn gia cầm toàn tỉnh năm 2025 ước đạt 3.149,8 nghìn con, tăng 1,2% so với cùng kỳ năm trước và đạt 102% kế hoạch năm.
Nhận thấy xu hướng này, anh Trường cùng nhiều hộ nông dân khác đã chủ động chuyển hướng sang phát triển đàn gia cầm. Theo anh, gà và vịt có chu kỳ nuôi ngắn, vốn quay vòng nhanh, kỹ thuật chăm sóc không quá phức tạp và đặc biệt luôn có thị trường tiêu thụ ổn định.
Gia đình anh lựa chọn giống gà Ri lai nuôi thả vườn - giống gà được đánh giá phù hợp với điều kiện địa hình đồi núi, sức đề kháng tốt và cho chất lượng thịt thơm, săn chắc. Nhờ vậy, trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, hơn 200 con gà Ri lai đạt trọng lượng từ 2,2 đến 3 kg/con đã được thương lái thu mua toàn bộ ngay tại vườn.
Thành công của lứa gà Tết tạo thêm động lực để gia đình tiếp tục duy trì mô hình này. Tuy nhiên, theo anh Trường, chăn nuôi hiệu quả không chỉ dựa vào số lượng mà cần chú trọng chất lượng sản phẩm. Do đó, lứa gà sau Tết sẽ được kéo dài thời gian nuôi nhằm đảm bảo chất lượng thịt, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.
Làm sạch chuồng trại và khuyến cáo từ cán bộ thú y
Sau khi xuất bán hết lứa gà Tết, công việc đầu tiên của gia đình anh Trường là tổng vệ sinh chuồng trại. Đây được xem là khâu quan trọng nhằm cắt đứt mầm bệnh trước khi bước vào vụ chăn nuôi mới. Toàn bộ chất thải, trấu lót chuồng được thu gom và ủ làm phân bón cho vườn cây. Hệ thống máng ăn, máng uống, bạt che và các dụng cụ chăn nuôi được cọ rửa sạch sẽ, phơi khô dưới ánh nắng. Các khu vực chuồng nuôi sau đó được phun thuốc sát trùng và quét vôi nhằm tiêu diệt vi khuẩn, vi rút tồn lưu trong môi trường.
Trước khi tái đàn các khu vực chuồng nuôi được phun thuốc sát trùng nhằm đảm bảo môi trường chăn nuôi an toàn.
Không riêng gia đình anh Trường, tại Tổ Chu Trinh 5, chị Hoàng Thị Liễu cũng duy trì mô hình nuôi gà Ri lai theo hướng hàng hóa. Dịp Tết vừa qua, chị xuất bán gần 1.000 con gà thương phẩm với giá từ 80 đến 90 nghìn đồng/kg, mang lại nguồn thu đáng kể. Ngay sau đó, chị tiếp tục nhập hơn 200 con gà giống và dự kiến mở rộng quy mô lên 300 trong thời gian tới.
Với quy mô chăn nuôi lớn, chị Liễu tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp kỹ thuật. Đàn gà được tiêm phòng vắc-xin đầy đủ theo từng giai đoạn phát triển. Trong điều kiện thời tiết rét lạnh, chuồng trại được che chắn kín gió, nền chuồng luôn được giữ khô, ấm; thức ăn và nước uống được đảm bảo vệ sinh.
Tình hình tương tự cũng diễn ra tại nhiều xã khác trong tỉnh, như: Trường Hà, Hòa An, Hà Quảng, Thạch An hay Đông Khê, bà con đều đang tích cực chuẩn bị chuồng trại để tái đàn sau Tết.
Tuy nhiên, thời điểm giao mùa đầu xuân ở vùng núi thường có diễn biến thời tiết phức tạp, khi các đợt rét đậm, mưa phùn và độ ẩm cao xen kẽ với những ngày nắng ấm. Đây là điều kiện thuận lợi cho nhiều loại dịch bệnh trên gia cầm phát sinh và lây lan, đặc biệt là cúm gia cầm, tụ huyết trùng hoặc Newcastle. Trước nguy cơ này, lực lượng thú y địa phương tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi thực hiện các biện pháp phòng bệnh.
Theo đồng chí Hoàng Thị Hiếu, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, giai đoạn sau Tết là thời điểm nhạy cảm đối với đàn vật nuôi, do đó cần đặc biệt chú trọng việc giữ ấm chuồng trại, đảm bảo nguồn thức ăn, nước uống sạch và thực hiện tiêm phòng đầy đủ. Bên cạnh đó, người chăn nuôi cần thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe của đàn gia cầm. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như bỏ ăn, xù lông, mệt mỏi hoặc khó thở, cần báo ngay cho cán bộ thú y để được hướng dẫn xử lý kịp thời, tránh nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Khôn khéo nhịp cung - cầu
Sau Tết, thị trường tiêu thụ thực phẩm thường có xu hướng giảm nhiệt so với giai đoạn cao điểm cuối năm. Tuy nhiên, đây lại là thời điểm nhiều hộ chăn nuôi muốn tái đàn nhanh nhằm tận dụng chuồng trại và nguồn vốn vừa thu được từ vụ Tết.
Theo kinh nghiệm của nhiều người chăn nuôi lâu năm, sự vội vàng này có thể tiềm ẩn rủi ro. Khi nhu cầu con giống tăng cao sau Tết, giá gà giống, vịt giống thường bị đẩy lên mức cao. Nếu các hộ cùng thả nuôi trong một thời điểm, chỉ vài tháng sau, lượng gia cầm thương phẩm có thể tăng mạnh, dẫn đến tình trạng cung vượt cầu và giá bán giảm sâu. Để hạn chế rủi ro này, ngành nông nghiệp địa phương khuyến cáo người dân cần cân nhắc kỹ trước khi mở rộng quy mô chăn nuôi. Việc tìm hiểu thông tin thị trường, dự báo cung - cầu, cũng như khả năng tiêu thụ sản phẩm là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo hiệu quả sản xuất.
Nhiều hộ chăn nuôi tái đàn gia cầm nhanh nhằm tận dụng chuồng trại và nguồn vốn vừa thu được từ vụ Tết.
Bên cạnh đó, các khu vực vừa xảy ra dịch bệnh cần tuân thủ thời gian cách ly chuồng trại tối thiểu ba tuần trước khi tái đàn, đồng thời thực hiện khử trùng liên tục để loại bỏ hoàn toàn mầm bệnh. Chất lượng con giống cũng là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả chăn nuôi. Trong điều kiện vùng sâu, vùng xa, việc vận chuyển giống từ các địa phương khác thường mất nhiều thời gian, dễ ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi. Do đó, người chăn nuôi được khuyến cáo chỉ mua con giống tại các cơ sở sản xuất có uy tín, có đầy đủ giấy chứng nhận kiểm dịch. Nhiều hộ gia đình lựa chọn giữ lại đàn gà bố mẹ để chủ động nguồn giống tại chỗ. Cách làm này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn đảm bảo chất lượng đàn gà con.
Tại các bản làng vùng cao hôm nay, người nông dân đang từng bước khôi phục và phát triển lại đàn gia cầm bằng sự tính toán cẩn trọng. Chăn nuôi không còn phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm truyền thống mà ngày càng gắn với các nguyên tắc an toàn sinh học và sự nhạy bén trước biến động thị trường. Từ việc vệ sinh chuồng trại, lựa chọn con giống đến điều chỉnh quy mô sản xuất, mỗi quyết định đều thể hiện sự chủ động của người nông dân trong quá trình thích ứng với điều kiện mới. Những đàn gia cầm khỏe mạnh được gây dựng từ đầu xuân không chỉ mở ra triển vọng kinh tế cho từng hộ gia đình, mà còn góp phần tạo nền tảng cho một năm sản xuất nông nghiệp ổn định và bền vững.
Hoàng Ngơi