Gánh nặng dồn lên vai người chăn nuôi
Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam hiện đang phải nhập khẩu hơn 65% nguyên liệu thô và trên 90% thức ăn bổ sung. Chính vì vậy, khi chi phí vận chuyển và nhiên liệu tăng do căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là việc gián đoạn tuyến vận tải qua eo biển Hormuz, toàn bộ chuỗi sản xuất trong nước bị ảnh hưởng, từ nhập khẩu nguyên liệu đến chế biến và phân phối.
Trang trại nuôi lợn nái, lợn thương phẩm của hộ anh Nguyễn Mạnh Đại, tại xã Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. Ảnh: Bình Minh
Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Kim Đăng cho biết, xung đột tại Trung Đông đang làm gián đoạn chuỗi logistics toàn cầu, khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm 15-20 ngày, chi phí vận chuyển tăng từ 30–50%. Những yếu tố này đã đẩy cao giá thành sản phẩm trong nước. Trên thực tế, từ đầu tháng 3-2026, hàng loạt doanh nghiệp trong ngành đã buộc phải điều chỉnh tăng giá để bù đắp chi phí.
Công ty TNHH New Hope Hà Nội đã tăng giá các sản phẩm mang thương hiệu Hope, New Hope, More và Hopeful, với mức tăng 200 đồng/kg đối với thức ăn gia cầm từ ngày 10-3-2026. Tiếp đó, từ ngày 12-3-2026, các sản phẩm cám lợn, cám cá và cám đậm đặc tăng thêm 300 đồng/kg tại các nhà máy ở Hà Nội, Hải Phòng và Bắc Giang. Tương tự, Công ty TNHH Haid Hải Dương điều chỉnh tăng 200 đồng/kg đối với cám gia cầm thịt từ ngày 8-3-2026 và cám gia cầm đẻ từ ngày 10-3-2026. Đến ngày 12-3-2026, các sản phẩm cám lợn của doanh nghiệp này tiếp tục tăng thêm 300 đồng/kg.
Mặt bằng chung tại Hà Nội và các tỉnh miền Bắc, giá nhiều loại thức ăn cho gia súc, gia cầm đã tăng thêm 7.000-12.000 đồng/bao (25-40 kg) so với cuối tháng 2/2026. Hiện giá thức ăn cho lợn con khoảng 480.000 đồng/bao (25 kg), thức ăn cho lợn thịt giai đoạn 14-30 kg dao động 360.000-370.000 đồng/bao. Các loại thức ăn khác cho gia súc phổ biến ở mức 330.000-350.000 đồng/bao, trong khi thức ăn cho gia cầm dao động từ 260.000- 370.000 đồng/bao.
Việc giá thức ăn chăn nuôi liên tục tăng khiến người chăn nuôi đối diện với nhiều khó khăn. Anh Nguyễn Mạnh Đại, chủ trang trạng nuôi lợn tại xã Mỹ Đức, thành phố Hà Nội chia sẻ: “Trước đây đàn lợn thịt của tôi trên 100 con, nhưng giờ giá thức ăn tăng cao quá nên tôi tính toán giảm đàn trong lứa mới. Một lứa lợn xuất chuồng phải mất từ 3,5-4 tháng và tốn tầm10 bao thức ăn, với giá trung bình 370.000 đồng/bao 25kg thì tới khi bán đã tốn trên 3,7 triệu đồng tiền thức ăn, chưa kể tiền con giống, tiền thuốc, chi phí điện, nước… Với mức giá lợn hơi hiện tại khoảng 65.000 đồng/kg thì người nuôi may mắn chỉ cầm hòa. Chỉ có những hộ có lợn con sẵn từ việc nuôi lợn nái may ra còn lãi.”
Cốt lõi là chủ động nguồn nguyên liệu
Thông tin từ một số doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi lớn tại Việt Nam, sẽ tiếp tục đợt điều chỉnh giá bán từ đầu tháng 4 với các loại thức ăn đậm đặc, thức ăn cho lợn con, bò, thủy sản… Cụ thể, tăng thêm 300 - 400 đồng/kg tùy loại. Nguyên nhân vẫn là do ảnh hưởng xung đột Trung Đông kéo dài làm đứt gãy nguyên liệu đầu vào để sản xuất thức ăn thành phẩm. Ngoài ra, chi phí vận tải tăng nên các công ty phải điều chỉnh giá bán. Bên cạnh đó, nguyên liệu dự trữ của các công ty hiện tại không còn mà phải nhập về với giá cao và số lượng cũng khan hiếm.
Trang trại nuôi lợn nái, lợn thương phẩm của hộ anh Nguyễn Mạnh Đại, tại xã Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. Ảnh: Bình Minh
Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai Nguyễn Kim Đoán nhận định, việc các doanh nghiệp điều chỉnh giá bán thức ăn chăn nuôi là tất yếu nhằm duy trì chất lượng sản phẩm và đảm bảo hoạt động sản xuất trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao. Song, điều đáng nói là với mức giá thành tiệm cận với giá bán như hiện nay thì người chăn nuôi lợn nếu áp dụng tốt các biện pháp an toàn sinh học, không để dịch bệnh xảy ra thì may ra mới có lợi nhuận chút ít, không chỉ hòa vốn. Người nuôi lợn cầm hòa hoặc lãi ít nên không mặn mà tái đàn, đầu tư chăn nuôi.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay trung bình mỗi năm Việt Nam phải nhập khẩu khoảng 22-24 triệu tấn nguyên liệu để phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi. Nguồn cung chủ yếu đến từ Mỹ và Brazil, chủ yếu là hai mặt hàng chiến lược là ngô và đậu tương. Khi giá nhiên liệu tăng cao, chi phí vận chuyển và logistics leo thang, kéo theo giá thành sản phẩm thức ăn chăn nuôi trong nước sẽ tăng khoảng 5-10%, tạo thêm gánh nặng cho người chăn nuôi.
Trong bối cảnh ngành chăn nuôi đối mặt với nhiều rủi ro từ việc đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên liệu, các cơ quan quản lý và doanh nghiệp đang chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó.
Một trong những giải pháp trọng tâm là nâng cao tính tự chủ về nguồn nguyên liệu trong nước, đồng thời đổi mới công nghệ sản xuất và tối ưu công thức thức ăn chăn nuôi nhằm giảm chi phí. Bên cạnh đó, việc tối ưu hóa hệ thống logistics, ký kết hợp đồng vận chuyển dài hạn cũng được khuyến khích để ổn định chi phí trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động.
Ngoài ra, đa dạng hóa thị trường nhập khẩu nguyên liệu, đặc biệt mở rộng sang các khu vực như Nam Mỹ, được xem là hướng đi cần thiết nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Việc xây dựng kho dự trữ nguyên liệu chiến lược trong nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung khi thị trường thế giới biến động mạnh.
Về dài hạn, ngành nông nghiệp cần đẩy mạnh phát triển vùng nguyên liệu trong nước, đặc biệt với các loại cây như ngô, đậu tương và cây thức ăn gia súc. Đồng thời, tăng cường nghiên cứu sử dụng các nguồn nguyên liệu thay thế như phụ phẩm nông nghiệp hoặc phụ phẩm từ ngành chế biến thực phẩm.
Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Kim Đăng
Ánh Ngọc