Làm rõ căn nguyên
Các giải pháp giảm thiểu ùn tắc giao thông đã được Hà Nội xây dựng và thực thi nhiều năm qua nhưng điểm nhấn nổi bật nhất lại nằm trong giai đoạn từ năm 2025-2026. Khi đó, thành phố đặt ùn tắc giao thông vào đúng vị trí của một “điểm nghẽn” kìm hãm sự phát triển chung, đòi hỏi phải được tháo gỡ bằng nghị quyết, kế hoạch chuyên đề, cơ chế giao trách nhiệm và hệ thống chỉ tiêu định lượng.
Xe buýt hoạt động trên đường Nguyễn Chí Thanh, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng
Từ quyết tâm của Thành ủy đến sự điều hành của UBND thành phố, cũng như hành động quyết liệt của các sở, ngành, địa phương đang cho thấy một hệ thống những chuyển động rõ ràng, chắc chắn. Vai trò đầu tàu, định hướng và tạo ra động lực chính sách quan trọng nhất trong giải quyết “điểm nghẽn” ùn tắc giao thông là Thành ủy Hà Nội ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TU ngày 25-11-2025 sau Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa XVIII. Nghị quyết đã đặt yêu cầu phải xây dựng đề án tổng thể để khắc phục 5 “điểm nghẽn” gồm: Ùn tắc giao thông; ô nhiễm môi trường; úng ngập; trật tự đô thị, quản lý đất đai và an toàn thực phẩm. Điều đó cho thấy Thành ủy Hà Nội đã nhìn đúng bản chất ùn tắc giao thông là nút thắt của phát triển đô thị chứ không chỉ là hiện tượng cản trở đi lại, không còn là việc riêng của ngành Giao thông hay một đợt ra quân ngắn hạn.
Định hướng quan trọng đó đã được UBND thành phố Hà Nội cụ thể hóa bằng Kế hoạch số 330/KH-UBND ngày 7-12-2025 về “Triển khai các giải pháp nhằm giảm thiểu ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo”. Kế hoạch đã đưa ra bộ 6 chỉ tiêu có thể kiểm đếm để xác định hiệu quả thực thi gồm: Đất dành cho giao thông đạt tối thiểu 14-16%; đất giao thông tĩnh đạt tối thiểu 1%; vận tải hành khách công cộng đáp ứng 30-35% nhu cầu đi lại; hoàn thành 100km đường sắt đô thị; mở mới 20-24 tuyến xe buýt xanh; hoàn thành 9 cầu qua sông Hồng, sông Đuống; giảm 30-40% số điểm ùn tắc hiện có và tăng năng lực thông hành tại 50 nút giao trọng điểm bằng tín hiệu thông minh.
Nguyên tắc xuyên suốt của kế hoạch giảm ùn tắc giao thông trên địa bàn Thủ đô là: Tăng cung và giảm cầu đồng bộ trong giao thông; lấy đường sắt đô thị, xe buýt xanh và TOD (đô thị lấy vận tải hành khách công cộng làm hạt nhân trung tâm) làm trục. Ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông khung như: Các tuyến đường vành đai, trục hướng tâm, cầu vượt sông; coi giao thông thông minh là giải pháp đột phá dài hạn; đồng thời huy động tối đa nguồn lực xã hội. 10 nhóm giải pháp lâu dài giải quyết ùn tắc giao thông cũng được nêu rất rõ, bắt đầu từ cơ chế chính sách, quy hoạch, hạ tầng đường bộ, đường sắt đô thị, giao thông tĩnh, công nghệ số, xe buýt xanh, tuyên truyền, xử lý vi phạm, cho đến quản lý nhu cầu giao thông.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn tại Hội thảo Đề án tổng thể giảm thiểu ùn tắc giao thông tháng 10-2025 đã chỉ thẳng căn nguyên khi cho rằng, quá trình đô thị hóa mạnh, số lượng phương tiện cơ giới tăng nhanh trong khi hạ tầng chưa phát triển đồng bộ đã khiến ùn tắc giao thông trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội. Do đó, việc hoàn thiện đề án tổng thể giảm thiểu ùn tắc giao thông trên địa bàn Thủ đô phải hướng tới các nhóm giải pháp tổng thể, đồng bộ, khả thi cho cả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn; từng bước giải quyết căn cơ tình trạng ùn tắc và tạo nền tảng cho giai đoạn sau năm 2030.
Những đổi thay rõ nét
Quyết tâm và những hành động kịp thời của cả hệ thống chính trị thành phố đã được thể hiện rõ và đem đến sự đổi thay từng ngày cho diện mạo hạ tầng giao thông. Ngày 6-11-2025, UBND thành phố ban hành Quyết định số 5377/QĐ-UBND phê duyệt dự án đầu tư cải tạo hạ tầng, tổ chức giao thông cấp bách một số nút giao, tuyến đường để giảm thiểu ùn tắc giao thông, giao Sở Xây dựng làm chủ đầu tư giai đoạn 2025-2027. Cách làm ở đây rất rõ, không chờ các đại dự án hoàn thành mới giảm ùn tắc, mà xử lý ngay những điểm có thể can thiệp bằng tổ chức giao thông.
Tại Hội nghị giao ban đánh giá tiến độ thực hiện Kế hoạch giải quyết điểm nghẽn trật tự đô thị và ùn tắc giao thông trên địa bàn ngày 9-4 vừa qua, Trung tướng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội Nguyễn Thanh Tùng đã khẳng định: “Hạ tầng giao thông là bài toán quy hoạch dài hạn nhưng ùn tắc trước mắt là trách nhiệm điều hành của người đứng đầu”. Vì vậy, lực lượng cơ sở tuyệt đối không được mang “điệp khúc” đổ lỗi cho hạ tầng ra làm bình phong. Mọi tuyến phố, mọi nút giao đều phải có phương án phân luồng từ sớm, từ xa, phối hợp liên hoàn, không phân biệt địa bàn để góp phần giải quyết triệt để vấn nạn ùn tắc giao thông.
Tại cuộc làm việc với Đảng ủy Công an thành phố ngày 16-1-2026, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã nêu rõ phương châm “3 không” là: Không ra quân theo phong trào; không để tái vi phạm trên các tuyến đã làm sạch; không để hình thành điểm ùn tắc giao thông mới.
Đối với hệ thống hạ tầng giao thông, chưa khi nào Hà Nội lại có sự đầu tư mạnh mẽ, đồng bộ, rốt ráo và quyết liệt như thời điểm này. Các dự án huyết mạch vốn “ngủ đông” hoặc chậm trễ hàng chục năm qua như: Vành đai 1; Vành đai 2.5; Vành đai 4; nút giao Phạm Tu - Phan Trọng Tuệ; đường trục phía Nam… đang băng băng về đích. Khâu khó khăn nhất là giải phóng mặt bằng đã được giải quyết một cách thấu đáo và hiệu quả, tạo lực đẩy mạnh mẽ cho phát triển hạ tầng giao thông Thủ đô.
Có thể thấy, giao thông Hà Nội đang đổi thay từng ngày và người hưởng lợi lớn nhất là nhân dân. Những kết quả to lớn thành phố đạt được đã bảo đảm đúng tinh thần mà nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc nêu rất rõ tại cuộc làm việc với Đảng ủy Sở Xây dựng ngày 17-1-2026, đó là các vấn đề ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập úng, trật tự đô thị, an toàn thực phẩm phải được xác định là “nhiệm vụ chính trị trọng tâm”, phải “quyết tâm giải quyết bằng được”, tạo chuyển biến rõ nét để người dân cảm nhận được trong đời sống hằng ngày. Quan trọng hơn là không ứng phó ngắn hạn, mà gắn các giải pháp với tầm nhìn phát triển bền vững và quy hoạch tổng thể 100 năm của Thủ đô. Nói cách khác, chống ùn tắc giao thông tại Thủ đô không còn đơn thuần là mở thêm một tuyến đường hay phân lại một nút giao mà là tổ chức lại cách phát triển cho một đô thị hiện đại, xanh, thông minh và bền vững.
3 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng của Hà Nội đã thực hiện hơn 3.000 lượt tuần tra kiểm soát, xử phạt 2.597 trường hợp, trong đó 1.403 trường hợp qua camera giám sát; đồng thời giải quyết thành công 46 điểm thường xuyên ùn tắc giao thông, chủ động điều chỉnh chu kỳ pha đèn và tổ chức lại giao thông tại hàng chục điểm nghẽn có lưu lượng quá tải.
Đặng Sơn