Giữ hình ảnh điểm đến hay giữ sinh kế, bài toán từ dốc Thẩm Mã

3 giờ trướcBài gốc

Việc chính quyền xã Phố Bảng cấm hoạt động địu hoa đứng chờ khách chụp ảnh để xin tiền tại dốc Thẩm Mã đặt ra một câu hỏi rõ ràng hơn cho du lịch Hà Giang. Khi một hình thức sinh kế tự phát bị chấm dứt, điều gì sẽ thay thế để vừa giữ hình ảnh điểm đến vừa đảm bảo đời sống người dân.

Trong nhiều năm, dốc Thẩm Mã là một trong những điểm dừng chân quen thuộc trên hành trình khám phá Cao nguyên đá. Cùng với cảnh quan, hình ảnh những người già và trẻ nhỏ địu gùi hoa đứng ven đường đã trở thành một phần quen thuộc của trải nghiệm. Tuy nhiên, theo phản ánh từ chính quyền địa phương, tình trạng chèo kéo, tranh giành khách có dấu hiệu gia tăng trong thời gian gần đây, khiến không gian du lịch bị xáo trộn.

Nhưng hình đó sẽ biến mất khi mà vào ngày 10/4 vừa qua, ông Nguyễn Văn Hãnh, Phó Chủ tịch UBND xã Phố Bảng, cho biết địa phương đã chính thức cấm hoạt động này. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh khu vực xuất hiện tình trạng tập trung đông người, trong đó có trẻ em, để chụp ảnh cùng du khách và nhận tiền trực tiếp.Động thái này không chỉ nhằm xử lý một hiện tượng cụ thể mà còn phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với các điểm du lịch vùng cao. Khi lượng khách tăng nhanh nhưng thiếu cơ chế tổ chức, các hoạt động mang tính tự phát dễ hình thành và phát triển, tạo ra ranh giới mong manh giữa trải nghiệm văn hóa và hành vi xin cho.

Ở góc độ điểm đến, hình ảnh du lịch bị ảnh hưởng không chỉ bởi cảnh quan mà còn bởi cách du khách tương tác với cộng đồng địa phương. Những hành vi như chèo kéo hay xin tiền có thể làm gián đoạn trải nghiệm và tạo cảm giác không thoải mái, đặc biệt với khách quốc tế. Đây là yếu tố thường được nhắc đến trong các đánh giá về chất lượng điểm đến.

Tuy vậy, việc dừng một hoạt động đã tồn tại trong thời gian dài cũng đặt ra bài toán sinh kế. Với nhiều hộ dân, đặc biệt là người lớn tuổi, việc địu hoa chụp ảnh là nguồn thu nhập trực tiếp từ du lịch. Khi hình thức này bị cấm, khoảng trống thu nhập có thể xuất hiện nếu chưa có mô hình thay thế tương ứng.

Thực tế tại một số điểm du lịch khác cho thấy, các hoạt động tương tự thường chỉ được kiểm soát hiệu quả khi được tổ chức lại theo hướng dịch vụ. Khi đó, vai trò của chính quyền và doanh nghiệp không dừng ở việc cấm đoán mà chuyển sang thiết lập quy chuẩn về không gian, cách thức tương tác và giá dịch vụ. Điều này giúp chuyển đổi từ mô hình tự phát sang mô hình có kiểm soát.

Tại dốc Thẩm Mã, việc định hình lại trải nghiệm du lịch gắn với cộng đồng sẽ phụ thuộc vào cách tổ chức trong thời gian tới. Nếu không có cơ chế rõ ràng, nguy cơ tái diễn các hình thức tương tự hoặc phát sinh biến thể khác là điều có thể xảy ra. Ngược lại, nếu được quy hoạch hợp lý, các yếu tố văn hóa bản địa như trang phục, nghề thủ công hay sinh hoạt thường ngày có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch thay vì là hoạt động mang tính xin cho.

Một yếu tố khác cũng cần được xem xét là hành vi của du khách. Trong nhiều trường hợp, việc cho tiền trực tiếp hoặc tặng quà tùy tiện đã góp phần duy trì các hình thức tương tác thiếu kiểm soát. Khi nhu cầu này còn tồn tại, các hoạt động tương ứng sẽ tiếp tục xuất hiện dưới những hình thức khác nhau.

Từ góc nhìn rộng hơn, câu chuyện tại dốc Thẩm Mã không phải là trường hợp cá biệt. Nhiều điểm đến vùng cao đang đối diện với bài toán tương tự khi du lịch phát triển nhanh hơn khả năng tổ chức. Quyết định cấm lần này có thể xem là một bước điều chỉnh cần thiết, nhưng cũng mở ra yêu cầu về một cách tiếp cận bài bản hơn đối với du lịch cộng đồng.

Việc cân bằng giữa bảo tồn hình ảnh điểm đến và đảm bảo sinh kế cho người dân địa phương vì thế vẫn là câu hỏi chưa có lời giải trọn vẹn. Cách Hà Giang xử lý bài toán này trong thời gian tới sẽ cho thấy hướng đi của du lịch vùng cao khi chuyển từ tự phát sang tổ chức.

Dốc Thẩm Mã

Dốc Thẩm Mã nằm trên Quốc lộ 4C, tuyến đường còn được gọi là đường Hạnh Phúc, nối thành phố Hà Giang với cao nguyên đá Đồng Văn. Con dốc dài hơn 2 km, ở độ cao khoảng 1.400 đến 1.500 m so với mực nước biển, nổi bật với nhiều khúc cua gấp uốn lượn, trong đó đoạn qua xóm Mỏ Xí được xem là điểm có địa hình đặc trưng nhất.

Tên gọi Thẩm Mã theo cách lý giải của người địa phương mang nghĩa “thử sức ngựa”. Trước khi Quốc lộ 4C được mở, đây là tuyến đường mòn quan trọng để người và ngựa vận chuyển hàng hóa từ vùng xuôi lên cao nguyên đá. Địa hình dốc, quanh co khiến việc vượt qua khu vực này trở thành một thử thách lớn đối với cả người lẫn vật nuôi.

Từ những năm 1960, khi tuyến đường Hạnh Phúc được xây dựng, dốc Thẩm Mã là một trong những đoạn khó thi công nhất. Dù đã được cải tạo, khu vực này vẫn có độ dốc lớn và nhiều khúc cua gắt, tiếp tục là thử thách đối với các phương tiện vận tải, đặc biệt là xe tải chở hàng lên vùng cao.

Bên cạnh yếu tố địa hình, dốc Thẩm Mã cũng là điểm dừng chân quen thuộc của du khách khi khám phá cao nguyên đá. Cảnh quan thay đổi theo mùa, từ sắc xám của đá vào mùa khô đến màu xanh của cây trồng vào mùa hè, tạo nên một trong những cung đường có tính biểu tượng của Hà Giang.

Huấn Phan

Nguồn Du lịch TP.HCM : https://tcdulichtphcm.vn/suy-ngam/giu-hinh-anh-diem-den-hay-giu-sinh-ke-bai-toan-tu-doc-tham-ma-c8a112154.html