Giữ kỷ cương, 'mở mùa' tăng trưởng

2 giờ trướcBài gốc

Ba “cửa sổ cơ hội” cho 2026

Trong Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 (sau đây gọi là Nghị quyết), Quốc hội đã xác lập một hệ mục tiêu rõ ràng: phấn đấu tăng GDP từ 10% trở lên, kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân khoảng 4,5%, cùng các chỉ tiêu về năng suất, việc làm, an sinh, môi trường… Nhìn vào đó có thể thấy “thông điệp kép” Quốc hội gửi tới nền kinh tế: tăng trưởng phải đủ mạnh để mở ra một chu kỳ bứt phá mới cho giai đoạn 2026 - 2030; ổn định vĩ mô phải đủ chắc để người dân yên tâm tiêu dùng, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, thị trường yên tâm định giá rủi ro.

Tăng trưởng năm 2026 phải đủ mạnh để mở ra chu kỳ bứt phá mới cho giai đoạn 2026 - 2030. Nguồn: SGT

Nhìn vào triển vọng năm 2026, có ít nhất ba “cửa sổ cơ hội” đáng chú ý. Thứ nhất, cơ hội từ nền tảng 2025. Tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02% tạo “bệ phóng” tâm lý và thực lực cho năm đầu chu kỳ kế hoạch mới. Thứ hai, cơ hội từ cải cách thể chế theo hướng “đo bằng thực thi”. Nghị quyết của Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện đồng bộ thể chế, thúc đẩy môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, chi phí tuân thủ thấp; đồng thời đặt ra yêu cầu rất cụ thể về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục và rút ngắn thời gian giải quyết, giảm chi phí tuân thủ. Thứ ba, cơ hội từ cấu trúc động lực tăng trưởng mới. Nghị quyết xác định rõ: bên cạnh các động lực truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu), phải khai thác mạnh hơn các động lực mới như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Nói theo cách của mùa xuân: nếu ví nền kinh tế là một cánh đồng, thì 2026 là vụ gieo hạt quan trọng. Hạt giống đã có: mục tiêu đã rõ, định hướng đã đủ, cơ chế chính sách đang được thúc đẩy; vấn đề còn lại là gieo đúng cách, chăm đúng nhịp, và “đừng để giống tốt chết vì ngập úng thủ tục”.

Tết là lúc người ta hay nói chuyện “lộc”. Với kinh tế quốc gia, “lộc” không tự rơi xuống. “Lộc” đến từ kỷ luật. Không có tăng trưởng hai chữ số bền vững nếu kỷ luật tài khóa lỏng, kỷ cương thị trường yếu, luật chồng chéo và thủ tục kéo dài.

Tăng trưởng trên 10% là mục tiêu cao. Mục tiêu cao thường đi kèm ba nhóm rủi ro. Rủi ro thứ nhất là “độ vênh” giữa chính sách và thực thi. Quốc hội đã chỉ ra yêu cầu tăng cường tổ chức thi hành, tháo gỡ điểm nghẽn, xử lý vướng mắc pháp luật; nếu không, nền kinh tế dễ mắc vào trạng thái “đầu năm quyết liệt, cuối năm chạy nước rút”. Rủi ro thứ hai áp lực ổn định vĩ mô khi phối hợp chính sách không nhịp nhàng. Nghị quyết nhấn mạnh phối hợp linh hoạt giữa chính sách tài khóa, tiền tệ; điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp; kiểm soát tín dụng vào lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Rủi ro thứ ba là biến động và méo mó thị trường tài sản ảnh hưởng tâm lý xã hội. Quốc hội yêu cầu quản lý hiệu quả thị trường vàng, bất động sản, chứng khoán. Đây không chỉ là chuyện của nhà đầu tư, mà là chuyện của niềm tin và kỳ vọng, tác động lan tỏa sang tiêu dùng và đầu tư sản xuất.

Trong không khí Tết, người ta thường tránh nói chuyện “rủi ro”. Nhưng quản trị quốc gia không thể né rủi ro, chỉ có thể nhận diện sớm và khóa rủi ro bằng thể chế.

“3 khóa, 3 mở” để kinh tế vừa bứt tốc vừa bền nhịp

Nếu gói gọn tinh thần Nghị quyết của Quốc hội và yêu cầu giám sát trong năm 2026, có thể diễn đạt bằng một “cặp đối”: khóa những thứ làm nền kinh tế rò rỉ nguồn lực, mở những thứ tạo ra năng suất và niềm tin.

Khóa rò rỉ ngân sách để mở dư địa đầu tư phát triển. Nghị quyết nêu rõ yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, ngân sách, quản lý thu đúng, thu đủ, chống thất thu; tiết kiệm chi, cắt giảm khoản chi không cần thiết để ưu tiên đầu tư trọng điểm và an sinh xã hội. Có thể hiểu tinh thần Quốc hội đề ra đó là tăng trưởng cao không đồng nghĩa với chi tiêu dễ dãi. Ngược lại, tăng trưởng cao càng đòi hỏi ngân sách “thắt chặt những chỗ rò” để “mở rộng những chỗ cần”.

Ảnh minh họa. Nguồn: SSV

Trong năm 2026, cần làm rõ “địa chỉ trách nhiệm” của từng khoản chi kém hiệu quả; coi tiết kiệm, chống lãng phí là một nguồn lực phát triển. Đưa đánh giá hiệu quả đầu tư công về đúng bản chất: không chỉ giải ngân nhanh, mà giải ngân đúng dự án, đúng thiết kế, đúng chất lượng, đúng tác động.

Khóa nghẽn thủ tục để mở không gian kinh doanh minh bạch. Quốc hội đặt trọng tâm đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, siết kỷ luật lập pháp, chống “lợi ích nhóm”, tăng ứng dụng công nghệ trong quy trình xây dựng pháp luật. Sự rõ ràng, minh bạch của thể chế chính là mùa xuân của môi trường kinh doanh. Hơn bất cứ điều gì, người dân và doanh nghiệp mong muốn luật dễ hiểu hơn, thủ tục ít hơn, thời gian ngắn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, tranh chấp được xử công bằng hơn.

Cánh đồng hoa hướng dương do Tập đoàn TH trồng tại xã Nghĩa Lâm, Nghệ An. Ảnh: Hùng - Anh

Khóa rủi ro thị trường tài sản để mở dòng vốn vào sản xuất, đổi mới sáng tạo. Nghị quyết nhấn mạnh điều hành vĩ mô linh hoạt, hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên; đồng thời kiểm soát tín dụng với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro và quản lý hiệu quả các thị trường vàng, bất động sản, chứng khoán. Thông điệp chính sách ở đây nên được truyền thông theo cách “vui xuân mà không chủ quan”: vàng, nhà, chứng khoán… có thể là “kênh giữ tiền” của một bộ phận dân cư. Song, nền kinh tế chỉ giàu lên bền vững khi dòng vốn chảy vào sản xuất, công nghệ, năng suất, việc làm.

Tết đến xuân về, người dân chúc nhau sức khỏe, bình an, làm ăn thuận lợi. Ở tầm quốc gia, lời chúc ấy có thể dịch thành ba điều rất cụ thể: giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, để bữa cơm ngày thường không bị đắt lên vì những cú sốc kỳ vọng; cải cách thể chế mạnh mẽ, giảm chi phí tuân thủ, để công sức lao động không bị bào mòn bởi thủ tục và sự không chắc chắn pháp lý; kỷ luật ngân sách và chống lãng phí, để “tiền thuế của dân” trở thành đường sá, trường lớp, bệnh viện, chuyển đổi số và năng lực cạnh tranh... Như vậy, tăng trưởng hai chữ số sẽ được cảm nhận rõ hơn, sâu hơn trong đời sống: nhiều việc làm tốt hơn, thu nhập vững hơn, dịch vụ công thuận tiện hơn, và niềm tin xã hội ấm hơn, đúng tinh thần “vui xuân” một cách bền lâu.

Tết đến, câu chuyện kinh tế thường được nhắc bằng những con số “đẹp” như một lời chúc đầu năm. Năm 2026 không chỉ cần con số đẹp mà còn cần nhịp vận hành đẹp: luật rõ, kỷ cương vững, thị trường minh bạch, ngân sách chặt chẽ, đầu tư hiệu quả, và niềm tin xã hội được bồi đắp từng ngày.

PGS.TS Ngô Trí Long, Chuyên gia Kinh tế

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/giu-ky-cuong-mo-mua-tang-truong-10406869.html