Giữa xung đột Trung Đông, Algeria có vị thế mới trên bản đồ năng lượng toàn cầu

10 giờ trướcBài gốc

Bước đi chiến lược của Algeria

Tháng 4/2026 vừa qua, Algeria đã quyết định mở vòng đấu thầu mới cho hoạt động thăm dò dầu khí và khoáng sản trong khuôn khổ kế hoạch đầu tư 60 tỷ USD vào năng lượng trong giai đoạn 2025-2029.

Theo giới phân tích, bước đi này là một phần trong nỗ lực tái định vị vị thế của Algeria trên bản đồ năng lượng toàn cầu, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông khiến chuỗi cung ứng gián đoạn, giá cả biến động và làm thay đổi dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Theo kế hoạch đầu tư năng lượng giai đoạn 2025-2029 của Algeria, gần 80% tổng đầu tư được dành cho hoạt động thượng nguồn dầu khí, bao gồm tìm kiếm thăm dò và khai thác, nhằm khai phá trữ lượng tài nguyên chưa được khai thác phục vụ xuất khẩu – hiện đang ngưng trệ ở mức khoảng 1,8 triệu thùng dầu quy đổi mỗi ngày.

Đồng thời, bên cạnh nhiên liệu hóa thạch, Algeria cũng đang mở rộng sang lĩnh vực khai khoáng với dự án Gara Djebilet – khai thác một trong những mỏ quặng sắt lớn nhất thế giới, với trữ lượng ước tính 3,5 tỷ tấn. Algeria đã cải cách luật về khai khoáng (Luật số 25-12) nhằm thu hút đầu tư nước ngoài và giảm rào cản hành chính, hướng đến giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và nâng cao sức chống chịu dài hạn.

Theo các chuyên gia, quá trình mở rộng này diễn ra trong bối cảnh châu Âu đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung khí đốt sau khi giảm nhập khẩu từ Nga, đồng thời thu hút cạnh tranh ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực thăm dò thượng nguồn.

Nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung

Trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) giảm mạnh nhập khẩu khí đốt từ Nga, Algeria nổi lên như một nguồn cung năng lượng thay thế chủ chốt.

Trong năm 2024, quốc gia Bắc Phi này đã cung cấp khoảng 14,4% tổng lượng khí đốt nhập khẩu của EU, trở thành một trong những nhà cung cấp năng lượng qua đường ống dẫn lớn nhất ngoài Nga.

Lợi thế địa lý của Algeria đóng vai trò then chốt: các đường ống Medgaz (công suất 8 tỷ m³/năm) và TransMed (trên 32 tỷ m³/năm) cung cấp tuyến vận chuyển trực tiếp vào châu Âu và tương đối an toàn so với nhập khẩu khí hóa lỏng (LNG) qua đường vận tải trên biển – vốn tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn, đặc biệt là tại khu vực Trung Đông hiện nay.

Đối với EU, Algeria chưa làm thay đổi căn bản cơ cấu nhập khẩu năng lượng của khối, mà chủ yếu đóng vai trò một “vùng đệm ổn định” để EU ứng phó với các cú sốc về năng lượng của châu Âu.

Ví dụ, Algeria chiếm thị phần lớn trong nhập khẩu khí đốt của Italy (khoảng 20-23 tỷ m³/năm), song đến năm 2025 con số này đã giảm xuống còn 20,1 tỷ m³. Trong khi đó, các thị trường như Na Uy (chiếm hơn 52% nguồn cung khí đốt của khối) hay Trung Đông vẫn đóng vai trò quan trọng hơn trong nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung năng lượng của EU.

Mỹ-Trung Quốc cạnh tranh ảnh hưởng

Về phía Mỹ, kế hoạch đầu tư của Algeria phù hợp với mục tiêu chiến lược của Mỹ về tăng cường sức chống chịu chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Mỹ và Algeria đã khẳng định thương mại năng lượng là trụ cột trong quan hệ song phương.

Trong khi đó, các tập đoàn Mỹ như Chevron và ExxonMobil đang tìm cách mở rộng sự hiện diện trong hoạt động thượng nguồn dầu khí, bao gồm phát triển các bể trầm tích Ahnet và Gourara, cũng như tài nguyên ngoài khơi và đá phiến. Chiến lược năng lượng của Washington được đánh giá là ngày càng ưu tiên linh hoạt về thị trường và đa dạng hóa, tăng cường sức chống chịu chuỗi cung ứng năng lượng.

Điều này hàm ý rằng, cách tiếp cận của nền kinh tế lớn nhất thế giới đối với Algeria thiên về việc bảo đảm sự tham gia của Mỹ trong những hành lang năng lượng mới nổi, thay vì kiểm soát thị trường. Trong đó, khu vực Bắc Phi được kỳ vọng thu hút nhiều khoản đầu tư cho hoạt động thượng nguồn dầu khí và mở ra cánh cửa đến các thị trường châu Âu.

Trong khi đó, Trung Quốc tiếp cận với mức độ cạnh tranh cao hơn. Algieria và Trung Quốc duy trì quan hệ chặt chẽ thông qua Kế hoạch hợp tác chiến lược toàn diện lần thứ hai (2022-2026), lấy năng lượng và công nghệ làm trụ cột hợp tác song phương.

Các công ty Trung Quốc đã từng bước mở rộng ảnh hưởng tại Algeria. Sinopec đã ký thỏa thuận phân chia sản phẩm trị giá 850 triệu USD với Sonatrach, phản ánh một chiến lược dài hạn nhằm bảo đảm tài sản năng lượng ở nước ngoài và nâng cao tỷ lệ thu hồi dầu bằng công nghệ tiên tiến.

Bên cạnh đó, Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc đã tài trợ các dự án hạ tầng tại 5 quốc gia Bắc Phi – trong đó có Algeria – với tổng trị giá hơn 15,8 tỷ USD.

Trong bối cảnh Algeria mở rộng hoạt động khai thác tài nguyên, nước này có khả năng thu hút sự tham gia đồng thời và cạnh tranh gián tiếp giữa phương Tây và Trung Quốc do sự chồng lấn về lợi ích kinh tế tại quốc gia châu Phi này.

Triển vọng cho ngành năng lượng Bắc Phi

Những bước đi của Algeria được đánh giá là có tác động đáng kể tới khu vực.

Một ngành năng lượng được đầu tư mạnh mẽ hơn của Algeria sẽ củng cố vai trò của Bắc Phi trên thị trường năng lượng toàn cầu, nâng cao tầm quan trọng của các tuyến vận tải Địa Trung Hải và gia tăng đòn bẩy địa chính trị của Algeria, đặc biệt trong quan hệ với châu Âu.

Cam kết đầu tư 45 tỷ USD từ tập đoàn quốc doanh Sonatrach đã minh chứng cho quyết tâm dài hạn của Algieria trong lĩnh vực năng lượng.

Tuy nhiên, dòng vốn nước ngoài gia tăng cũng có thể làm sâu sắc thêm cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc, biến Algeria thành “điểm nóng” trong địa chính trị năng lượng toàn cầu.

Tác động từ các yếu tố ngoài khu vực, như ảnh hưởng của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Nga tại vùng Sahel, đang làm suy yếu vai trò trung gian của Algeria và có thể khiến vị thế đang lên của nước này bị cuốn vào vòng cạnh tranh nước lớn.

(theo Modern Diplomacy)

Minh Nhuận

Nguồn TG&VN : https://baoquocte.vn/giua-xung-dot-trung-dong-algeria-co-vi-the-moi-tren-ban-do-nang-luong-toan-cau-392869.html