Hiền tài hôm nay

3 phút trướcBài gốc

“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” - tư tưởng được đúc kết từ hàng trăm năm trước đến nay vẫn vẹn nguyên giá trị. Trong bối cảnh cạnh tranh nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt, việc phát hiện, thu hút, trọng dụng và phát huy người tài không chỉ là yêu cầu chiến lược đối với sự phát triển của đất nước, mà còn là “bài toán” đặt ra với Hà Nội trên hành trình xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại.

Trước đây, hiền tài thường được nhắc đến với hình ảnh những người học rộng, đỗ đạt, góp sức giúp dân, giúp nước. Ngày nay, khái niệm “hiền tài” được mở rộng và đặt trong hệ quy chiếu hiện đại hơn của kỷ nguyên phát triển mới. Đó là những con người có tư duy đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ, có trách nhiệm xã hội, khát vọng cống hiến và khả năng tạo ra giá trị cho cộng đồng. Ở mọi lĩnh vực, như: Khoa học, công nghệ, giáo dục, văn hóa, nghệ thuật…, ngày càng xuất hiện nhiều gương mặt trẻ tài năng, góp phần khẳng định vị thế, sức sáng tạo và năng lực cạnh tranh của đất nước trong thời kỳ hội nhập.

Là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để thu hút, nuôi dưỡng và phát huy người tài.

Trong những năm qua, thành phố đã không ngừng hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho người tài cống hiến. Đặc biệt, việc HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND ngày 27-1-2026 ban hành quy định về cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng của thành phố Hà Nội đã thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Thủ đô trong việc tạo dựng những điều kiện cạnh tranh, minh bạch và hấp dẫn để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tham gia chương trình tại điểm cầu trực tiếp Trường quay S1 có hai vị khách mời: GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Đạo diễn; NSND Lê Hồng Chương.

Hai khách mời tham gia chương trình. Ảnh: Phan Anh

Hiền tài ngày nay không chỉ cần tài năng mà còn phải có năng lực hội nhập

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, khái niệm hiền tài ngày nay cần được nhìn nhận rộng hơn nhiều so với cách hiểu truyền thống vốn chủ yếu gắn với khoa bảng và học vấn.

Trong xã hội phong kiến, các nhà tư tưởng và học giả luôn đề cao chữ “hiền” trước chữ “tài”. Đặc biệt, tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” của Thân Nhân Trung dưới thời Lê đã trở thành một giá trị bền vững, nhấn mạnh vai trò của những người vừa có đức vừa có tài đối với sự hưng thịnh của đất nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh trước đây, việc đánh giá hiền tài thường gắn nhiều với thành tích khoa cử, học vấn và tầng lớp trí thức.

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam. Ảnh: Phan Anh

Bước sang thời đại văn minh hậu công nghiệp, khi nền kinh tế ngày càng vận hành dựa trên tri thức, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, yêu cầu đối với hiền tài cũng thay đổi mạnh mẽ. Theo GS Nguyễn Quang Ngọc, khái niệm hiền tài ngày nay đã được mở rộng và nâng lên tầm cao mới. Không chỉ dừng lại ở trình độ học vấn hay học hàm, học vị, hiền tài phải là những người có đóng góp nổi bật, tạo ra giá trị thiết thực cho xã hội và đất nước trong những lĩnh vực đang đặt ra yêu cầu cấp thiết.

Những đóng góp đó có thể thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như khoa học, công nghệ, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh hay quốc phòng. Trong đó, khoa học cơ bản được xem là một trong những thước đo quan trọng bởi các thành tựu nghiên cứu có thể được kiểm chứng rõ ràng bằng giá trị thực tiễn và sức thuyết phục khoa học.

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc cũng nhấn mạnh rằng, hiền tài trong thời đại mới phải là những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực của mình, có khả năng làm chủ công nghệ thông tin, sở hữu trình độ ngoại ngữ cao và năng lực hội nhập quốc tế. Bên cạnh những tiêu chí chung về đạo đức và năng lực, mỗi lĩnh vực cần có hệ tiêu chí riêng để nhận diện và đánh giá hiền tài. Đây cũng là cơ sở để phát huy hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Hiền tài thời đại mới: Giỏi thôi chưa đủ

Theo đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương, giá trị cốt lõi của hiền tài vẫn là sự kết hợp giữa tài năng, phẩm chất và tinh thần cống hiến. Tuy nhiên, trước những biến đổi mạnh mẽ của đời sống kinh tế - xã hội, khái niệm hiền tài ngày nay đã được mở rộng, phản ánh yêu cầu mới của quá trình phát triển và hội nhập.

Đạo diễn - NSND Lê Hồng Chương. Ảnh: Phan Anh

Trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, NSND cho rằng hiền tài cần được thể hiện ở việc thế hệ trẻ cần làm chủ các phương thức sáng tạo hiện đại, đồng thời gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc. Những câu chuyện về con người, văn hóa và đời sống Việt Nam cần được thể hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật phù hợp với thời đại để đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.

“Điều quan trọng là tạo ra những giá trị văn hóa cụ thể. Nghệ sĩ cần kể câu chuyện của người Việt Nam, giữ gìn bản sắc dân tộc và góp phần lan tỏa văn hóa Việt Nam ra thế giới”, NSND Lê Hồng Chương chia sẻ.

Theo ông, trong bối cảnh hiện nay, tài năng không được đo bằng kiến thức hay bằng cấp đơn thuần mà còn ở những đóng góp thực chất cho cộng đồng. “Tài năng phải được khẳng định bằng những giá trị và tác động tích cực đối với xã hội”, Đạo diễn - NSND Lê Hồng Chương nhấn mạnh.

Phát huy truyền thống "tụ thủy, tụ nhân, tụ tài, tụ lực"

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, yếu tố cốt lõi giúp Thăng Long - Hà Nội qua hàng nghìn năm luôn là nơi hội tụ và nuôi dưỡng hiền tài chính là quy luật “địa linh sinh nhân kiệt” mà cha ông đã đúc kết từ xa xưa.

Hà Nội là vùng đất “tụ thủy, tụ nhân, tụ tài, tụ lực”, nơi sớm hình thành các cộng đồng cư dân đông đúc trên châu thổ sông Hồng và từng bước trở thành trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của đất nước. Nhà thơ Nguyễn Đình Thi từng gọi đây là nơi “lắng hồn núi sông ngàn năm”, nơi hội tụ tinh hoa dân tộc rồi lan tỏa giá trị ra khắp mọi miền.

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, chính quy luật hội tụ và lan tỏa ấy đã tạo nên môi trường đặc biệt để hun đúc, bồi dưỡng và sản sinh nhiều thế hệ hiền tài, danh nhân kiệt xuất trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc.

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc. Ảnh: Phan Anh

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc khẳng định: “Phải tính lịch sử của Thăng Long - Hà Nội ít nhất từ thành Cổ Loa, kinh đô của nước Âu Lạc, trung tâm lớn nhất và quan trọng nhất của nền văn minh sông Hồng, tức là nền văn minh đầu tiên của quốc gia dân tộc chúng ta”.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc và duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều thập niên tới, ông cho rằng nguồn lực con người tiếp tục giữ vai trò quyết định. Muốn hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, Hà Nội cần phát huy mạnh mẽ truyền thống trọng dụng hiền tài, đồng thời đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển.

“Yêu cầu đóng góp của các bậc hiền tài thậm chí có thể gấp 5, gấp 10 lần trước đây”, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc nhấn mạnh.

Ông cũng bày tỏ tin tưởng Hà Nội sẽ tiếp tục là nơi hội tụ nhân tài trong nước và quốc tế, kế thừa truyền thống ngàn năm của vùng đất Thăng Long. Khi các nguồn lực trí tuệ từ nhiều lĩnh vực, nhiều quốc gia cùng quy tụ và cống hiến cho sự phát triển chung, Thủ đô sẽ có thêm động lực để thực hiện những mục tiêu lớn trong kỷ nguyên phát triển mới.

Điện ảnh - "Cánh tay nối dài" lan tỏa giá trị hiền tài hôm nay

Cùng trao đổi về chủ đề "Hiền tài hôm nay", có mặt tại điểm cầu Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, bà Lý Phương Dung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam cho biết: Cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” được tổ chức hướng tới Tuần phim kỷ niệm 950 năm Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là một sân chơi sáng tạo dành cho người trẻ mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc khơi dậy tình yêu lịch sử, văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ điện ảnh.

Bà Lý Phương Dung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam chia sẻ tại điểm cầu Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: PV

Hiệp hội phối hợp cùng Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám kỳ vọng cuộc thi sẽ tạo môi trường để các bạn trẻ tiếp cận lịch sử theo cách gần gũi, hiện đại hơn, từ đó đưa những giá trị văn hóa truyền thống, những tấm gương hiền tài lên màn ảnh bằng góc nhìn mới mẻ, sáng tạo.

“Điện ảnh là loại hình nghệ thuật có sức lan tỏa rất rộng lớn. Công chúng đến với điện ảnh không chỉ để thưởng thức mà còn để nuôi dưỡng khát vọng, niềm say mê cống hiến”, bà Lý Phương Dung nhấn mạnh.

Theo bà, thông qua cuộc thi, điện ảnh trở thành “cánh tay nối dài” giúp các nhà làm phim trẻ, những bạn trẻ yêu nghệ thuật kể lại câu chuyện về lịch sử, văn hóa dân tộc bằng hơi thở của thời đại. Giá trị mà các tác phẩm mang lại không chỉ dừng ở công tác tuyên truyền mà còn góp phần lưu giữ, lan tỏa những giá trị bền vững của dân tộc, từ đó phát hiện và tôn vinh hiền tài hôm nay.

Cùng chung quan điểm về vai trò của thế hệ trẻ trong thời đại mới, chị Nguyễn Mai Anh, Bí thư Đoàn Thanh niên phường Đống Đa, từng là Thủ khoa xuất sắc Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam và được thành phố Hà Nội tuyên dương năm 2018, cho rằng, việc ngày càng nhiều bạn trẻ lựa chọn khởi nghiệp, nghiên cứu công nghệ hay theo đuổi các dự án sáng tạo là tín hiệu rất đáng mừng.

Chị Nguyễn Mai Anh, Bí thư Đoàn Thanh niên phường Đống Đa. Ảnh: PV

Theo chị Nguyễn Mai Anh, điều quan trọng không nằm ở việc người trẻ lựa chọn con đường nghề nghiệp truyền thống hay hiện đại mà ở tinh thần dám dấn thân, dám cống hiến và tạo ra giá trị tích cực cho cộng đồng, xã hội.

“Đó có thể là một doanh nhân trẻ khởi nghiệp, cũng có thể là một cán bộ, công chức tận tụy với công việc. Tất cả đều có thể trở thành hiền tài nếu mang sự tận tâm để giải quyết những vấn đề của xã hội”, chị Nguyễn Mai Anh chia sẻ.

Là một thủ khoa từng được tuyên dương, chị Nguyễn Mai Anh bày tỏ niềm tự hào khi chứng kiến ngày càng nhiều bạn trẻ không chỉ học giỏi, sáng tạo mà còn có tư duy đóng góp cho cộng đồng, xã hội. Theo chị, hiền tài thời đại mới là những người trẻ có tư duy đổi mới, bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và khả năng hội nhập quốc tế.

Cần tạo môi trường để tài năng trẻ thăng hoa

Theo đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương, để thu hút và phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là thế hệ trẻ, điều quan trọng trước hết là xây dựng một môi trường sáng tạo cởi mở và giàu tính kết nối. Đó phải là không gian để những người có năng lực được gặp gỡ, hợp tác, trao đổi ý tưởng và cùng tạo ra những giá trị mới.

Theo ông Lê Hồng Chương, mô hình phát triển của Thung lũng Silicon cho thấy sức mạnh của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi cộng đồng và sự kết nối trở thành động lực thúc đẩy tài năng phát triển và thăng hoa.

Đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương trao đổi tại chương trình. Ảnh: Phan Anh.

Theo NSND Lê Hồng Chương, bên cạnh việc xây dựng môi trường sáng tạo, một yếu tố quan trọng khác là tạo cơ hội để người trẻ khẳng định năng lực thông qua các cơ chế trao quyền, các cuộc thi tài năng và những quỹ hỗ trợ phù hợp. Đây là điều cần thiết bởi nhiều người trẻ có năng lực nhưng còn thiếu điều kiện và nguồn lực để hiện thực hóa ý tưởng.

Ông cho rằng quá trình phát hiện, bồi dưỡng nhân tài luôn cần sự kiên trì, chấp nhận những thử nghiệm và cả những thất bại nhất định. Tương tự như công tác đào tạo bóng đá trẻ, việc tìm kiếm và phát triển tài năng đòi hỏi đầu tư lâu dài để nhận diện những cá nhân thực sự nổi trội.

Theo NSND Lê Hồng Chương, việc mở rộng các quỹ hỗ trợ, sân chơi sáng tạo và cơ hội thể hiện năng lực cho người trẻ là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của thế giới. “Chúng ta phải tạo ra môi trường để không khí sáng tạo được thăng hoa, để mọi người được trao đổi, hợp tác và sáng tạo. Đặc biệt, cần trao cơ hội cho người trẻ để họ có thể khẳng định bản thân”, ông chia sẻ.

Ông bày tỏ tin tưởng rằng những nỗ lực trong phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài hiện nay đang đi đúng hướng, góp phần tạo dựng nền tảng vững chắc cho sự hình thành và phát triển của các thế hệ tài năng trong tương lai.

Tìm kiếm những nhân tài thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, câu hỏi Hà Nội đang “khát” nhân tài ở lĩnh vực nào cần được nhìn từ các mục tiêu phát triển chiến lược của Thủ đô. Mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành đô thị văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc, có vị thế ngày càng cao trong khu vực và trên thế giới đến năm 2045 đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao trên nhiều lĩnh vực then chốt.

Chính những mục tiêu lớn ấy sẽ quyết định nhu cầu nhân tài của Hà Nội trong giai đoạn tới, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về phát hiện, thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực con người.

GS. TS. NGND Nguyễn Quang Ngọc. Ảnh: Phan Anh

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đến năm 2045, Hà Nội cần duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong thời gian dài. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi thành phố phải huy động và phát huy hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển.

Ông cho rằng chỉ dựa vào các mô hình tăng trưởng truyền thống sẽ khó tạo ra những đột phá cần thiết. Hà Nội cần thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, trong đó công nghiệp văn hóa được xem là một hướng đi giàu tiềm năng, phù hợp với lợi thế và bản sắc của Thủ đô.

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, văn hóa cần được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Tăng trưởng kinh tế là điều kiện quan trọng, nhưng để tạo nên bản sắc và sức cạnh tranh riêng, Hà Nội cần phát huy giá trị văn hóa như một nguồn lực nội sinh và động lực phát triển bền vững.

Từ yêu cầu đó, Thủ đô đang cần đội ngũ nhân tài có tư duy đổi mới sáng tạo, năng lực quản trị hiện đại và khả năng kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế với phát huy giá trị văn hóa. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng giúp Hà Nội hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Giữ chân người tài bằng cơ hội và niềm tin

Theo Đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương, câu chuyện thu hút và giữ chân nhân tài không phải là vấn đề mới. Qua thực tiễn phát triển của nhiều quốc gia và tổ chức trên thế giới, có bốn yếu tố cốt lõi quyết định khả năng đồng hành lâu dài cùng người tài.

Trước hết là môi trường làm việc và trao đổi chuyên môn. Đây là yếu tố quan trọng nhất bởi người tài cần một không gian cởi mở để sáng tạo, phản biện, chia sẻ tri thức và phát huy năng lực. Một môi trường phù hợp chính là nền tảng để nhân tài gắn bó và cống hiến.

Giáo viên tại Cung Thiếu nhi Hà Nội tận tình hướng dẫn trẻ học đàn. Ảnh: Đỗ Tâm.

Yếu tố thứ hai là cơ hội phát triển. Theo NSND Lê Hồng Chương, muốn người tài phát huy năng lực, cần mạnh dạn trao cho họ những nhiệm vụ mới, những thách thức lớn và niềm tin để khẳng định bản thân. Cơ hội chính là động lực thúc đẩy sáng tạo và tạo ra những giá trị đột phá.

Thứ ba là chế độ đãi ngộ. Người tài cần được ghi nhận bằng chính sách thu nhập và đãi ngộ tương xứng với năng lực, trách nhiệm và những đóng góp thực tế. Đây là yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn.

Cuối cùng là điều kiện làm việc. Hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, các tiện ích phục vụ nghiên cứu, sáng tạo và đời sống đóng vai trò hỗ trợ thiết thực, giúp người tài yên tâm cống hiến lâu dài.

Theo NSND Lê Hồng Chương, khi bốn yếu tố gồm môi trường làm việc, cơ hội phát triển, chế độ đãi ngộ và điều kiện làm việc được bảo đảm đồng bộ, tổ chức hay quốc gia mới có thể thu hút, phát huy và giữ chân nhân tài một cách bền vững.

Ba đột phá để thu hút và phát huy nhân tài

Hà Nội không thiếu người trẻ tài năng, song thực tế vẫn có những cá nhân lựa chọn tìm kiếm cơ hội phát triển ở môi trường khác. Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, để thu hút và phát huy hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, điều quan trọng không nằm ở những lời kêu gọi mà ở việc xây dựng được cơ chế, chính sách thực sự khoa học, minh bạch và tạo động lực cống hiến.

“Muốn thu hút và giữ chân người tài, trước hết phải tạo dựng được niềm tin. Nếu thiếu sự công bằng và minh bạch, chúng ta khó khuyến khích được sự cống hiến, thậm chí có thể làm giảm động lực sáng tạo và phát huy năng lực của người tài”, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc nhấn mạnh.

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc trao đổi tại chương trình. Ảnh: Phan Anh

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, để thực hiện hiệu quả các mục tiêu thu hút, đào tạo và phát huy nhân tài, Hà Nội cần triển khai đồng bộ ba nhóm giải pháp mang tính đột phá.

Trước hết, thành phố cần xây dựng cơ chế đủ mạnh, tạo không gian tự chủ và môi trường thuận lợi để người tài chủ động sáng tạo, khẳng định năng lực và đóng góp cho sự phát triển chung.

Bên cạnh đó, cần có sự đầu tư tương xứng về nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và hạ tầng nghiên cứu nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các ý tưởng, công trình và dự án có giá trị được triển khai hiệu quả.

Cùng với đó, các chính sách trọng dụng, đãi ngộ và tôn vinh nhân tài cần được cụ thể hóa bằng những giải pháp thiết thực, thể hiện rõ quyết tâm chính trị và cam kết đồng hành của thành phố đối với đội ngũ trí thức, chuyên gia và người có tài năng.

“Chỉ khi có sự kết hợp giữa cơ chế phù hợp, nguồn lực đầu tư tương xứng và chính sách đủ sức tạo động lực, chúng ta mới có thể khơi dậy nhiệt huyết, giúp người tài yên tâm cống hiến trí tuệ và năng lực cho sự phát triển của Thủ đô và đất nước”, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc nhấn mạnh.

Muốn giữ chân người tài, phải tạo hệ sinh thái sáng tạo

Theo Đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương, để phát huy tiềm năng của lực lượng sáng tạo trẻ, Hà Nội cần sớm xây dựng các quỹ hỗ trợ sáng tạo và phát triển công nghiệp văn hóa. Đây không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là nền tảng để hình thành các trung tâm sáng tạo, tạo môi trường kết nối, nuôi dưỡng và phát huy tài năng của người trẻ.

Đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Phan Anh

Tuy nhiên, theo ông, hỗ trợ sáng tác thôi là chưa đủ. Điều quan trọng là phải giúp các sản phẩm văn hóa tiếp cận được công chúng. Thực tế hiện nay, nhiều tác phẩm được đầu tư công phu nhưng gặp khó khăn trong khâu phát hành và quảng bá, khiến giá trị sáng tạo chưa được phát huy trọn vẹn.

“Một bộ phim hay nếu chỉ hoàn thành rồi cất trong kho thì rất lãng phí. Tác phẩm phải được đưa đến công chúng thì mới phát huy được giá trị của nó”, ông chia sẻ.

Từ kinh nghiệm của nhiều quốc gia, vị đạo diễn cho rằng Hà Nội có thể nghiên cứu các mô hình hỗ trợ phát hành, quảng bá sản phẩm văn hóa ra thị trường trong nước và quốc tế, qua đó tạo thêm cơ hội cho người làm nghề.

Bên cạnh nguồn lực đầu tư, ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và môi trường sáng tạo minh bạch. Trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, việc bảo đảm quyền lợi của người sáng tạo càng trở nên cần thiết.

Theo NSND Lê Hồng Chương, khi có chính sách hỗ trợ rõ ràng, bản quyền được bảo vệ và sản phẩm văn hóa có cơ hội tiếp cận công chúng, người trẻ sẽ có thêm động lực để theo đuổi nghề nghiệp lâu dài. Đây cũng là những điều kiện quan trọng để Hà Nội xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo bền vững - nơi tài năng được nuôi dưỡng, phát triển và cống hiến cho xã hội.

Sáng tạo phải dựa trên nền tảng văn hiến, bản sắc

Một hệ sinh thái sáng tạo đúng nghĩa không chỉ dừng ở việc thu hút nhân tài mà còn phải tạo điều kiện để họ phát huy năng lực, theo đuổi ý tưởng mới và phát triển bền vững. Trả lời vấn đề này, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc nhấn mạnh vai trò cốt lõi của sáng tạo trong tiến trình phát triển quốc gia.

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam. Ảnh: Phan Anh

Theo ông, cần đặt sáng tạo lên hàng đầu, bởi “không có sáng tạo thì không thể vươn mình trở thành một quốc gia văn minh, hiện đại trong tổng thể thế giới”. Tuy nhiên, sáng tạo không phải là yếu tố tách rời mà phải được đặt trên nền tảng vững chắc. Dẫn lại tinh thần từ Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XIV, ông cho biết, “Văn hiến - bản sắc - sáng tạo” là mối quan hệ hữu cơ, trong đó sáng tạo phải dựa trên nền tảng văn hiến và bản sắc dân tộc.

“Có như vậy thì mới mạnh, mới bền vững, mới lâu dài”, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc khẳng định. Theo ông, chính nền tảng này sẽ bảo đảm cho mục tiêu phát triển, hướng tới tăng trưởng hai con số liên tục trong 20 năm - một triển vọng được ông đánh giá là “rất kỳ diệu”, nhưng hoàn toàn có cơ sở nếu được xây dựng trên giá trị cốt lõi bền vững.

Làm rõ hơn quan điểm, ông lấy ví dụ trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Đây là ngành đòi hỏi mức độ sáng tạo rất cao, song không thể phát triển tách rời di sản và bản sắc. “Phải dựa trên nền tảng di sản, trên các giá trị cốt lõi của nền văn hóa dân tộc thì mới có thể phát triển lâu dài”, ông nhấn mạnh.

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo không chỉ là bài toán thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn là tạo dựng môi trường văn hóa đủ sâu và bền vững để nuôi dưỡng sáng tạo.

Văn hóa dẫn dắt sáng tạo bền vững

Đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương cho rằng văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn giữ vai trò dẫn dắt quá trình phát triển. Theo ông, ở đâu có phát triển, ở đó văn hóa phải được coi trọng đúng mức.

Đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương trao đổi tại chương trình. Ảnh: Phan Anh

Theo ông, văn hóa là yếu tố “soi đường cho quốc dân đi”, giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong định hướng phát triển. “Sáng tạo, đến cuối cùng, cũng phải quay về với văn hóa để được dẫn dắt trong mọi vấn đề. Đây không chỉ là nguyên tắc, mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự phát triển đúng hướng", đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương khẳng định.

Đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương cho rằng, chỉ khi đặt sáng tạo trong nền tảng văn hóa mới có thể tập trung được tinh lực của dân tộc, đồng thời, khơi dậy và thúc đẩy quá trình sáng tạo lan tỏa trong toàn xã hội. Theo ông, văn hóa chính là điểm hội tụ, là nguồn lực nội sinh giúp kết nối và phát huy sức mạnh tổng thể.

Mở rộng hơn, ông nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong mọi lĩnh vực, từ khoa học, kỹ thuật đến kinh tế. Dù ở lĩnh vực nào, văn hóa vẫn là yếu tố cốt lõi, chi phối chiều sâu và tính bền vững của phát triển. “Văn hóa chính là nơi tích tụ hiền tài, là kết tinh của hàng nghìn năm lịch sử”, đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương bày tỏ.

Cũng theo ông, chính sự tích tụ lâu dài đó đã tạo nên những giá trị cốt lõi, làm nền tảng để các lĩnh vực khác phát huy hiệu quả trong thực tiễn. Vì vậy, việc nhận thức đầy đủ và phát huy vai trò của văn hóa không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là điều kiện quan trọng để bảo đảm sự phát triển lâu dài, bền vững.

Tiếp nối truyền thống ngàn năm trọng dụng hiền tài

Bên cạnh việc thu hút nhân tài từ bên ngoài, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc cho rằng giải pháp mang tính nền tảng và lâu dài là phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo nhân tài ngay từ những năm đầu học tập.

Ông nhấn mạnh, Hà Nội là vùng đất “địa linh sinh nhân kiệt”, nơi nhiều tài năng bộc lộ tố chất từ rất sớm. Vì vậy, thành phố cần có cơ chế phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng kịp thời, tạo điều kiện để các em được phát triển đúng năng lực và sớm tham gia vào quá trình kiến tạo tương lai của Thủ đô.

“Hà Nội là vùng ‘địa linh sinh nhân kiệt’ hàng đầu cả nước. Người tài xuất hiện từ rất sớm thì chúng ta phải sớm phát hiện, sớm bồi dưỡng và tạo môi trường để họ phát triển”, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc nhấn mạnh.

Ekip chương trình và khách mời chụp ảnh lưu niệm tại chương trình. Ảnh: Phan Anh

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, công tác phát hiện và đào tạo nhân tài hiện nay vẫn còn những hạn chế cần được nhìn nhận thẳng thắn. Hà Nội có hệ thống trường chuyên chất lượng cao song không ít học sinh xuất sắc sau khi được phát hiện và bồi dưỡng lại lựa chọn du học thay vì tiếp tục học tập, nghiên cứu trong nước. Theo ông, thực tế này cho thấy sự thiếu chủ động trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

“Chúng ta phải chủ động thì mới định hướng được cho người tài theo những ngành nghề, lĩnh vực và yêu cầu phát triển cụ thể của đất nước”, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc nhấn mạnh.

Ở bậc đại học, theo ông, nhiều cơ sở đào tạo được kỳ vọng là trung tâm đào tạo tinh hoa vẫn chưa thực sự thu hút được những cá nhân xuất sắc nhất. Điều đó đặt ra yêu cầu phải rà soát lại cơ chế, chính sách và mức độ đầu tư cho công tác phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài.

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc cho rằng để xây dựng được đội ngũ nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, cần có những chính sách cụ thể, đồng bộ và đủ sức tạo động lực. Chỉ khi gắn mục tiêu với cơ chế thực thi hiệu quả, Hà Nội mới có thể phát hiện, tập hợp, đào tạo và phát huy tối đa nguồn lực nhân tài phục vụ sự nghiệp phát triển của Thủ đô và đất nước.

Nhóm PV

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/hien-tai-hom-nay-976445.html