Hoành Sơn Quan - Đèo Ngang: 'Đánh thức' giá trị lịch sử, văn hóa của di sản

2 giờ trướcBài gốc

Hoành Sơn Quan là một "bảo tàng sống" của dân tộc

Nằm trên đỉnh Đèo Ngang ở độ cao khoảng 256m so với mực nước biển, Hoành Sơn Quan từ lâu được xem là "cổng trời" trên dãy Hoành Sơn - ranh giới tự nhiên giữa Hà Tĩnh và Quảng Trị.

“Cổng trời” Hoành Sơn Quan được đặt trên đỉnh Đèo Ngang, nằm gần vị trí giáp ranh giữa hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị.

Công trình được vua Minh Mạng cho xây dựng năm 1833 nhằm kiểm soát tuyến thiên lý Bắc - Nam và bảo vệ khu vực trọng yếu phía Nam kinh thành Huế.

Hoành Sơn - Đèo Ngang không chỉ mang ý nghĩa địa lý mà còn gắn với những bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc.

Từ thời nhà Lý, nơi đây đã là ranh giới giữa Đại Việt và Champa. Sang thời Lê - Mạc, Trịnh - Nguyễn phân tranh, Đèo Ngang trở thành vị trí quân sự chiến lược, nơi kiểm soát giao thương và phòng thủ lãnh thổ.

Hoành Sơn Quan trở thành một "bảo tàng sống" lưu giữ dấu ấn lịch sử gần 200 năm của dân tộc. Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nơi đây từng là điểm tập kết lực lượng, trung chuyển hàng hóa, vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam.

Kiến trúc Hoành Sơn Quan có cửa cao 4 m, hai bên thành dài 30 m, nằm phía bên mái núi của tỉnh Hà Tĩnh.

Không chỉ lịch sử chính trị, nơi đây còn là không gian văn hóa đặc biệt của thi ca Việt Nam. Hình ảnh Đèo Ngang trong bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan gần như đã trở thành một phần ký ức tập thể của nhiều thế hệ người Việt: Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà/ Cỏ cây chen đá, lá chen hoa…

"Đánh thức" di sản đặc biệt trên đỉnh Đèo Ngang

Theo ghi nhận của PV, dù trải qua hàng trăm năm, Hoành Sơn Quan vẫn giữ được nét kiến trúc cổ kính với nhiều dấu tích, chữ được khắc vào tường. Đặc biệt là tấm biển Hoành Sơn Quan khắc bằng chữ Hán (hình chữ nhật, màu trắng) đặt trên cổng vòm đá hướng ra phía Bắc.

Mặc dù vậy, những kiến trúc nơi đây đã được cũng đang bị rong rêu phủ kín, tường đá loang lổ theo thời gian, một số vị trí đang có dấu hiệu xuống cấp nếu không được trùng tu, sửa chữa. Nguyên nhân là do di tích nằm đúng ranh giới hành chính giữa hai địa phương, dẫn đến việc quản lý chồng chéo, thiếu đầu tư đồng bộ.

Tấm biển Hoành Sơn Quan khắc bằng chữ Hán (hình chữ nhật, màu trắng) đặt trên cổng vòm đá hướng ra phía Bắc phủ kín rong rêu.

Ông Nguyễn Hồng Cương, Chủ tịch phường Hoành Sơn cho biết, Hoành Sơn Quan là công trình di sản đa giá trị, hội tụ các yếu tố về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan và tâm linh.

Vì vậy, để phát huy di tích này cần xây dựng một chiến lược phát huy giá trị toàn diện hơn: Kết nối di tích với du lịch lịch sử, du lịch cảnh quan, du lịch trải nghiệm; xây dựng hệ thống diễn giải di sản bằng công nghệ số; số hóa toàn bộ tư liệu, hiện trạng và các lớp giá trị văn hóa liên quan;…

"Địa phương kỳ vọng Hoành Sơn Quan sớm được quan tâm đầu tư, tôn tạo, từng bước đưa công trình di sản này trở thành điểm đến có giá trị về lịch sử, văn hóa và du lịch trên tuyến hành lang Bắc – Nam", đại diện phường cho hay.

Đã đến lúc, bảo tồn di sản Hoành Sơn Quan, gắn với phát triển du lịch văn hóa và du lịch trải nghiệm một cách bền vững.

Về việc này, đại diện UBND tỉnh Hà Tĩnh thông tin, hiện đang nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia đối với Hoành Sơn Quan.

Thời gian tới, Hà Tĩnh sẽ phối hợp với tỉnh Quảng Trị xây dựng các tuyến, điểm và sản phẩm du lịch liên vùng gắn với không gian văn hóa Hoành Sơn - Đèo Ngang.

Trong đó, kết nối hệ thống di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, du lịch tâm linh và du lịch sinh thái khu vực phía Nam Hà Tĩnh với phía Bắc Quảng Trị, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch, dịch vụ và kinh tế địa phương.

Nguyễn Anh Ngọc

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/hoanh-son-quan-deo-ngang-danh-thuc-gia-tri-lich-su-van-hoa-cua-di-san-204260521134050341.htm