Iran có lẽ đã làm khó ông Trump

4 giờ trướcBài gốc

Chỉ hai ngày sau khi dọa xóa sổ các nhà máy điện của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 23/3 bất ngờ tuyên bố Washington đã có các cuộc trao đổi “rất tốt và hiệu quả” với Tehran, đồng thời đạt được “những điểm đồng thuận quan trọng” giữa hai bên đối địch.

Iran lập tức bác bỏ hoàn toàn thông tin này. Ông Mohammad Bagher Ghalibaf - một trong những nhân vật chủ chốt trong thời chiến của Tehran - cáo buộc: “Tin giả đang bị sử dụng để thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ, cũng như nhằm giúp Mỹ và Israel thoát khỏi thế bế tắc hiện nay”.

Phản ứng cứng rắn, thậm chí phủ nhận cả khả năng đàm phán gián tiếp, cho thấy những trở ngại cực lớn đang chắn ngang bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt cuộc chiến - điều mà ông Trump cho rằng đang “trong tầm tay”.

Nếu thực sự nghiêm túc, ông Trump có thể đã mở ra một “khe cửa hẹp” cho ngoại giao. Tuy nhiên, Tehran vẫn hoài nghi sâu sắc, đặc biệt khi vị tổng thống Mỹ này từng hai lần phát động tấn công Iran ngay trong lúc các cuộc đàm phán đang diễn ra, đồng thời nhiều lần yêu cầu Iran phải “đầu hàng hoàn toàn”, theo Financial Times.

Ông Trump: Đạt đồng thuận lớn với Iran, nếu không sẽ tiếp tục ném bom Trong cuộc phỏng vấn tại sân bay Florida ngày 23/3, ông Trump tuyên bố các cuộc đàm phán với Iran đã đạt đồng thuận lớn, nhưng cảnh báo Washington sẽ nối lại không kích nếu không đạt kết quả. Mỹ hiện tạm hoãn tấn công 5 ngày trong lúc chờ tiến triển đàm phán.

Iran có thể chấp nhận điều gì?

Giới chức Iran, bao gồm Tổng thống Masoud Pezeshkian, nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải đi kèm các bảo đảm rằng nước này sẽ không tiếp tục bị tấn công trong tương lai.

Tehran coi đây là một cuộc chiến mang tính sống còn, bắt nguồn không chỉ từ xung đột hiện tại mà từ khi Israel phát động cuộc chiến kéo dài 12 ngày nhằm vào Iran hồi tháng 6 năm ngoái.

Kể từ khi ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu mở chiến dịch quân sự mới hôm 28/2, chiến lược của Iran là gia tăng chi phí chiến tranh để răn đe đối phương.

Iran đã gây chấn động kinh tế toàn cầu khi phong tỏa eo biển Hormuz và tấn công các cơ sở dầu khí trên khắp vùng Vịnh.

Các nguồn tin nội bộ và chuyên gia cảnh báo Iran có thể tiếp tục chiến đấu nếu không đạt được các bảo đảm an ninh, bất chấp tuyên bố từ phía Mỹ về việc chấm dứt chiến tranh.

Dù hứng chịu hàng nghìn đợt không kích từ Mỹ và Israel, Iran vẫn duy trì các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh.

Thủ đô Tehran tan hoang sau đòn tấn công "chưa từng có" của Israel ngày 23/3 ngay sau khi ông Trump tuyên bố hoãn không kích 5 ngày. Ảnh: Reuters.

Việc mở lại eo biển Hormuz khó đến đâu?

Trong nhiều năm, Iran liên tục đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu khí toàn cầu. Giờ đây, khi đã thực sự hành động, Tehran phát tín hiệu rằng “luật chơi cũ” sẽ không còn.

Khả năng làm gián đoạn gần như hoàn toàn lưu thông hàng hải thông qua các cuộc tấn công và đe dọa đã trở thành đòn bẩy lớn nhất của Iran đối với ông Trump và nền kinh tế toàn cầu, đẩy giá năng lượng lên mức cao nhất trong nhiều năm.

Chủ tàu và thuyền trưởng ngày càng e ngại đi qua tuyến đường này. Có báo cáo cho biết một tàu chở dầu đã phải trả tới 2 triệu USD để được đảm bảo an toàn. Một nghị sĩ Iran thậm chí ám chỉ đây có thể trở thành “bình thường mới”, đồng nghĩa Tehran sẽ áp phí qua lại đối với tàu thuyền.

Điều này khiến các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ đặc biệt phẫn nộ, khi xuất khẩu năng lượng và hóa dầu của họ bị tê liệt nghiêm trọng và đối mặt nguy cơ bị đe dọa lâu dài.

Eo biển Hormuz trở thành đòn bẩy chiến lược của Iran. Biểu đồ: Reuters.

Số phận chương trình hạt nhân Iran

Ông Trump nhiều lần khẳng định mục tiêu của chiến dịch quân sự là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, dù trước đó tuyên bố Mỹ đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Tehran sau các cuộc không kích vào cơ sở làm giàu uranium hồi tháng 6.

Mới đây, ông cho biết Washington muốn kiểm soát toàn bộ kho uranium làm giàu của Iran. Hiện Iran sở hữu hơn 9.000 kg uranium làm giàu, trong đó khoảng 440 kg ở mức gần cấp độ vũ khí - mối lo chính của phương Tây. Tehran khẳng định số vật liệu này hiện nằm dưới đống đổ nát của các cơ sở bị đánh bom.

Các nguồn tin cho biết trong vòng đàm phán gần nhất, Iran từng đồng ý “không tích trữ” và pha loãng uranium làm giàu cao. Tuy nhiên, phía Mỹ bác bỏ việc đạt được tiến triển đáng kể trước khi ông Trump ra lệnh tấn công quân sự.

Cơ sở hạt nhân Natanz của Iran bị hư hại nghiêm trọng kể từ chiến dịch không kích 6/2025 của Mỹ và Israel. Biểu đồ: Al Jazeera.

Chuyên gia Vali Nasr nhận định Iran có thể chấp nhận từ bỏ uranium làm giàu cao nếu đổi lại vẫn giữ được mức độ kiểm soát nhất định đối với eo biển Hormuz.

Theo ông, Tehran coi khả năng phong tỏa tuyến hàng hải này là “công cụ răn đe chiến tranh” và thậm chí có thể tạo nguồn thu từ việc thu phí tàu thuyền qua lại - một phương án đang được thảo luận nội bộ.

Tên lửa và UAV: “Lằn ranh đỏ” của Tehran?

Trong bài phát biểu phát động chiến dịch, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ “xóa sổ” năng lực tên lửa của Iran. Thậm chí, cách đây 9 ngày, ông còn khẳng định “100% năng lực quân sự” của Iran đã bị phá hủy.

Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường cho thấy Iran vẫn liên tục phóng tên lửa và UAV mỗi ngày.

Trước đây, Tehran luôn khẳng định kho tên lửa và UAV - nền tảng cho chiến lược tác chiến bất đối xứng - là “lằn ranh đỏ” không thể đàm phán.

Dù vậy, các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ - những bên hứng chịu nhiều nhất các cuộc tấn công - sẽ gây áp lực mạnh để vấn đề này phải được đưa vào bàn đàm phán.

CNN: Mỹ - Israel đã phá hủy các lối vào hầm tên lửa của Iran Một cuộc điều tra của CNN cho thấy Mỹ và Israel đã tìm cách vô hiệu hóa phần lớn kho vũ khí của Iran, bao gồm cả các bệ phóng tên lửa, bằng cách tập trung không kích vào lối vào các cơ sở ngầm.

Iran có yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt?

Tổng thống Pezeshkian tháng này cho biết điều kiện chấm dứt chiến tranh bao gồm bồi thường thiệt hại do các đợt không kích, công nhận “quyền” làm giàu uranium của Iran, cùng với các bảo đảm quốc tế nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công tương tự trong tương lai.

Dù không nêu trực tiếp, việc dỡ bỏ trừng phạt từ lâu đã là yêu cầu cốt lõi của Iran trong các vòng đàm phán hạt nhân trước đây với Mỹ, đồng thời mang tính sống còn đối với nền kinh tế đang kiệt quệ.

Sau chiến tranh, Iran được dự báo sẽ rơi vào tình trạng nghiêm trọng hơn, cần nguồn lực lớn để tái thiết hạ tầng và quân đội.

Tuy nhiên, ông Trump chưa từng công khai cân nhắc khả năng nới lỏng trừng phạt đối với chính quyền mà ông gọi là “nhà tài trợ khủng bố số một thế giới”.

Phương Linh

Nguồn Znews : https://znews.vn/iran-co-le-da-lam-kho-ong-trump-post1637685.html