IRGC phát cảnh báo khẩn, tàu thuyền 'chùn bước' trước điểm nghẽn chiến lược

6 giờ trướcBài gốc

Một tàu chở hàng ở eo biển Hormuz. Ảnh: Getty

Theo Farhad Patel, Giám đốc Sharaf Shipping Agency có trụ sở tại Dubai, một số tàu đã nhận được thông báo qua hệ thống VHF từ IRGC yêu cầu giữ nguyên vị trí và không đi qua eo biển. Các doanh nghiệp vận tải biển đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng để theo dõi diễn biến và chờ hướng dẫn mới trước khi nối lại hoạt động bình thường.

Điểm nghẽn 21 km chi phối 1/3 dòng chảy dầu mỏ toàn cầu

Không phải ngẫu nhiên eo biển Hormuz luôn được coi là “van khóa” của thị trường năng lượng. Nằm giữa Iran ở phía Bắc và Oman cùng Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) ở phía Nam, đoạn hẹp nhất của eo biển chỉ rộng khoảng 21–33 km. Tuy nhiên, mỗi ngày có 20–21 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế đi qua đây, tương đương 20–30% tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Hơn 80% trong số đó hướng tới thị trường châu Á. Con số này biến Hormuz thành một trong những điểm nghẽn chiến lược nhạy cảm nhất hành tinh.

Iran kiểm soát bờ phía Bắc eo biển và các tuyến tiếp cận quan trọng, tạo cho Tehran đòn bẩy đáng kể đối với dòng chảy năng lượng. Phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Iran cũng đi qua đây, khiến khu vực này vừa là lợi thế chiến lược, vừa là con bài răn đe trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cảnh báo: Nếu eo biển bị phong tỏa, gần như không có phương án thay thế khả thi để duy trì dòng chảy dầu với quy mô tương đương. Saudi Arabia và UAE có một số tuyến tránh Hormuz, song công suất chỉ khoảng 2,6 triệu thùng/ngày, quá nhỏ so với lưu lượng thực tế.

Nguy cơ giá dầu vượt mốc 100 USD

Các nhà xuất khẩu chủ chốt như Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE và Qatar đều phụ thuộc vào tuyến đường này để tiếp cận thị trường quốc tế. Chỉ cần gián đoạn vài ngày cũng đủ tạo ra cú sốc tâm lý trên thị trường, đẩy giá dầu tăng vọt.

Trong kịch bản eo biển bị đóng cửa hoặc hạn chế kéo dài, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD/thùng. Thậm chí, nếu tình trạng bất ổn kéo dài nhiều tuần, thế giới có thể đối mặt với một cú sốc năng lượng tương tự các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong quá khứ.

Không chỉ dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cũng chịu tác động mạnh. Châu Âu, dù đã đa dạng hóa nguồn cung sau khủng hoảng năng lượng 2022–2023, vẫn phụ thuộc đáng kể vào LNG từ Qatar. Việc gián đoạn các hợp đồng LNG sẽ tác động trực tiếp tới an ninh năng lượng và lạm phát của khu vực này.

Các nền kinh tế châu Á đặc biệt nhạy cảm trước biến động tại Hormuz. Trung Quốc và Ấn Độ nhập khẩu lượng lớn dầu từ vùng Vịnh, trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc từ lâu coi Trung Đông là trụ cột trong cơ cấu năng lượng.

Một cú sốc nguồn cung không chỉ đẩy chi phí sản xuất và vận tải tăng cao mà còn gây áp lực lạm phát, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế của khu vực vốn đang đối mặt nhiều thách thức.

Rủi ro an ninh hàng hải gia tăng

Jakob Larsen, Giám đốc an toàn và an ninh của Hiệp hội vận tải biển Bimco cảnh báo, các cuộc tấn công nhằm vào Iran làm gia tăng đáng kể rủi ro đối với tàu thuyền hoạt động tại Vịnh Ba Tư và các vùng biển lân cận. Và, những tàu có liên hệ với lợi ích của Mỹ hoặc Israel có nguy cơ bị nhắm mục tiêu cao hơn, nhưng các tàu khác cũng có thể trở thành nạn nhân do nhầm lẫn hoặc tính toán sai lầm.

Bộ Hàng hải Hy Lạp đã khuyến cáo tàu treo cờ Hy Lạp tránh khu vực Vịnh Ba Tư, Vịnh Oman và eo biển Hormuz. Trong khi đó, UKMTO (Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh) cũng yêu cầu các tàu thận trọng trước hoạt động quân sự gia tăng tại Vịnh Ba Tư, Vịnh Oman, Bắc Biển Ả Rập và Hormuz.

UKMTO đồng thời lưu ý khả năng gia tăng nhiễu điện tử, bao gồm gián đoạn hệ thống AIS (nhận dạng tự động) và các hệ thống định vị, liên lạc khác, yếu tố có thể làm tăng nguy cơ va chạm hoặc sự cố ngoài ý muốn.

Trước đó, Iran từng đóng cửa một phần eo biển vì “lý do an ninh” trong vài giờ để phục vụ tập trận. Điều này cho thấy Tehran sở hữu năng lực thực tế có thể gây gián đoạn lưu thông nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.

Kịch bản tồi tệ: Mua sắm hoảng loạn và lạm phát toàn cầu

Nếu khủng hoảng kéo dài, hệ lụy sẽ vượt xa phạm vi khu vực. Nguồn cung toàn cầu có thể bị thu hẹp, kích hoạt làn sóng mua tích trữ, đẩy giá cước vận tải và phí bảo hiểm tăng cao. Các công ty bảo hiểm có thể hạn chế phạm vi bảo hiểm cho tàu thuyền hoạt động trong khu vực xung đột, làm chi phí logistics đội lên đáng kể.

Tác động dây chuyền sẽ lan sang lạm phát toàn cầu – từ giá nhiên liệu, thực phẩm đến chi phí sản xuất. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đang vật lộn với lãi suất cao và tăng trưởng chậm, một cú sốc dầu mỏ mới có thể làm chệch hướng quá trình phục hồi.

Ngay cả khi căng thẳng hạ nhiệt, những khủng hoảng lặp đi lặp lại tại Hormuz đang thúc đẩy các thay đổi mang tính cấu trúc. Các quốc gia sẽ tăng tốc đa dạng hóa tuyến cung ứng, mở rộng kho dự trữ chiến lược, đầu tư vào năng lượng tái tạo và phát triển thêm cơ sở hạ tầng đường ống thay thế.

Mỗi lần bất ổn bùng phát là một lời nhắc nhở về sự mong manh của các điểm nghẽn hàng hải tập trung. Hormuz không chỉ là một tuyến đường biển hẹp; đó là nút giao chiến lược kết nối các nhà xuất khẩu lớn với những trung tâm tiêu thụ năng lượng hàng đầu thế giới.

Đối với các nước xuất khẩu, đây là huyết mạch kinh tế. Với các cường quốc nhập khẩu, đây là vấn đề an ninh năng lượng. Còn với thị trường tài chính, Hormuz là thước đo rủi ro địa chính trị.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang hiện nay, mọi ánh mắt lại đổ dồn về eo biển nhỏ bé nhưng đầy quyền lực này – nơi chỉ cần một quyết định quân sự hay sự cố ngoài ý muốn cũng có thể làm rung chuyển toàn bộ hệ thống năng lượng toàn cầu.

Theo The National News, News.az, Times of Israel

Kim Phượng

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/irgc-phat-canh-bao-khan-tau-thuyen-chun-buoc-truoc-diem-nghen-chien-luoc-735504.html