Khi những cánh rừng 'hồi sinh'

một giờ trướcBài gốc

Lực lượng kiểm lâm tuần tra bảo vệ rừng tại Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng.

Tín hiệu phục hồi đa dạng sinh học

Nằm ở khu vực, trung du miền núi phía Bắc, Thái Nguyên là trung tâm công nghiệp, giáo dục, đồng thời sở hữu hệ sinh thái rừng phong phú, nơi lưu giữ nhiều nguồn gen động, thực vật quý hiếm. Nổi bật có Vườn quốc gia Ba Bể, Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ, Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc, Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng...

Theo kết quả điều tra, Thái Nguyên hiện có hơn 1.200 loài thực vật và hàng trăm loài động vật, trong đó khoảng 60 loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Phần lớn các khu bảo tồn nằm trong hệ sinh thái rừng núi đá vôi đặc trưng, có giá trị lớn về đa dạng sinh học, nghiên cứu khoa học và phát triển bền vững.

Nhiều khu rừng tự nhiên trên địa bàn tỉnh vẫn đang lưu giữ nguồn gen quý. Những năm gần đây, việc xuất hiện trở lại của các loài động vật hoang dã, như: Khỉ vàng, khỉ đuôi lợn, voọc đen má trắng và nhiều loài thú quý hiếm khác cho thấy môi trường sinh thái từng bước được cải thiện.

Voọc đen má trắng, loài linh trưởng đặc biệt quý hiếm, xuất hiện tại Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ. (Ảnh do Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên cung cấp).

Tháng 3-2026, tại xóm Nác, xã Tràng Xá, ông Triệu Long An ghi nhận đàn khỉ từ 5-7 con xuất hiện gần khu dân cư. Trong những tháng đầu năm 2026, tại Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng, lực lượng chức năng cũng phát hiện dấu vết khỉ đuôi lợn, cầy gấm, hươu xạ, gà lôi. Cuối năm 2025, tại Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ tiếp tục ghi nhận voọc đen má trắng, một trong những loài linh trưởng đặc biệt quý hiếm.

Ông Nguyễn Đức Quế, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 15, nhận định: Sự xuất hiện trở lại của các loài động vật quý hiếm cho thấy hành lang sinh học giữa các khu bảo tồn vẫn được duy trì. Đây là tín hiệu đáng mừng, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng tự nhiên còn lại.

Những kết quả trên có sự đóng góp quan trọng của lực lượng kiểm lâm và người dân địa phương, những người ngày đêm gắn bó với rừng. Ông Đinh Xuân Hữu, kiểm lâm phụ trách địa bàn xã Tràng Xá, cho biết: Địa bàn rộng, địa hình phức tạp, nhiều khu vực núi đá hiểm trở nên công tác tuần tra rất vất vả, có chuyến kéo dài cả ngày, thậm chí qua đêm. Cùng với tuần tra, lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng.

Cũng theo ông Đinh Xuân Hữu, khó khăn lớn hiện nay là áp lực sinh kế của người dân vùng đệm. Một số hộ vẫn phụ thuộc vào rừng như khai thác lâm sản phụ, chăn thả gia súc tự do, tiềm ẩn nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng. Vì vậy, công tác vận động người dân tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Triệu Long An ở xóm Nác, xã Tràng Xá, cho biết: Trước đây, nhận thức của người dân còn hạn chế, nhưng nay khi thấy động vật hoang dã quay lại, bà con đều phấn khởi và nhắc nhau không săn bắt, không phá rừng.

Chung tay giữ màu xanh bền vững

Sự chuyển biến trong nhận thức của người dân là nền tảng quan trọng để bảo vệ rừng bền vững. Nhiều hộ đã tham gia nhận khoán bảo vệ rừng, có thêm thu nhập và cùng giữ gìn tài nguyên thiên nhiên. Theo ông Phan Quốc Thụ, Quyền Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 14, những năm qua công tác quản lý, bảo vệ rừng có nhiều chuyển biến tích cực. Các vụ vi phạm lâm luật giảm rõ rệt, không xảy ra cháy rừng lớn, hệ sinh thái từng bước phục hồi. Lực lượng kiểm lâm tăng cường phối hợp với địa phương, công an, quân đội và người dân trong tuần tra, kiểm soát; đồng thời thực hiện khoanh nuôi tái sinh, phục hồi rừng tự nhiên và quản lý chặt hoạt động khai thác lâm sản.

Hươu xạ, loài động vật nằm trong Sách đỏ, xuất hiện tại Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng. (Ảnh chụp tự động do Ban Quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ Thái Nguyên cung cấp).

Gà lôi xuất hiện tại Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng. (Ảnh chụp tự động do Ban Quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ Thái Nguyên cung cấp).

Tại Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng, Ban Quản lý rừng đặc dụng và phòng hộ tỉnh triển khai hàng trăm đợt tuần tra mỗi năm, với hàng nghìn lượt người tham gia. Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, kiểm soát khai thác trái phép và thả động vật về môi trường tự nhiên được duy trì thường xuyên. Ông Lê Đăng Hưng, Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng đặc dụng và phòng hộ tỉnh, cho biết: Đơn vị vừa bảo vệ rừng, vừa chú trọng bảo tồn đa dạng sinh học. Việc ghi nhận nhiều loài động vật quý hiếm quay trở lại là minh chứng rõ nét cho hiệu quả công tác bảo tồn. Tuy nhiên, nguy cơ từ săn bắt trái phép và biến đổi khí hậu vẫn hiện hữu.

Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên, cần tiếp tục nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, cơ quan chức năng và người dân về bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ các loài nguy cấp. Khi nhận thức đầy đủ, hành động sẽ đúng hướng và hiệu quả hơn.

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác bảo vệ rừng vẫn đối mặt với nhiều thách thức như áp lực phát triển kinh tế, khai thác tài nguyên, biến đổi khí hậu và nhu cầu sinh kế của người dân vùng đệm.

Rừng là nơi cư trú của nhiều loài động, thực vật, đồng thời giữ vai trò điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước, phòng chống thiên tai. Vì vậy, bảo vệ rừng là nhiệm vụ lâu dài, có ý nghĩa chiến lược. Giữ rừng hôm nay là gìn giữ môi trường sống hiện tại, đồng thời trao lại tài sản quý giá cho các thế hệ mai sau. Khi những cánh rừng vẫn xanh, tiếng chim thú còn vang vọng giữa đại ngàn, đó là minh chứng rõ nét cho sự phát triển bền vững của Thái Nguyên.

Ngọc Quang

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/tai-nguyen-moi-truong/202605/khi-nhung-canh-runghoi-sinh-91801da/