Kiểm toán nhà nước: Chủ động phòng ngừa rủi ro, chặn thất thoát từ gốc

4 giờ trướcBài gốc

Những con số “biết nói” đã cho thấy tinh thần làm việc hết sức trách nhiệm, công khai và minh bạch của KTNN. Ảnh: ST

Thưa bà, khép lại nhiệm kỳ công tác 2021-2026, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính hơn 254.000 tỷ đồng và hơn 125 triệu USD, đồng thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện 938 văn bản. Từ góc độ một đại biểu Quốc hội, bà bình luận như thế nào về kết quả này?

Tôi thực sự rất ấn tượng và đánh giá cao những kết quả mà KTNN đã đạt được trong nhiệm kỳ 2021-2026. Đặc biệt, những con số “biết nói” như kiến nghị xử lý tài chính gần 255.000 tỷ đồng và 125,4 triệu USD thu hồi về ngân sách nhà nước đã cho thấy tinh thần làm việc hết sức trách nhiệm, công khai và minh bạch của KTNN trong thời gian qua.

Những kết quả này không chỉ góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, mà còn có ý nghĩa răn đe rất lớn. Quan trọng hơn, nguồn lực tài chính được thu hồi kịp thời đã quay trở lại phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần phòng, chống thất thoát, lãng phí, bảo đảm mỗi đồng ngân sách được sử dụng đúng mục tiêu, đúng quy định và mang lại hiệu quả cao nhất.

Tôi cũng đặc biệt quan tâm đến các kiến nghị của KTNN liên quan đến việc hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Thực tiễn cho thấy, trong thời gian dài, hệ thống pháp luật vẫn còn tồn tại những chồng chéo, bất cập, thậm chí có những quy định chưa thực sự phù hợp với thực tiễn quản lý, điều hành.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh - đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Lâm Đồng

Thông qua hoạt động kiểm toán, KTNN đã phát hiện và kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế tới 938 văn bản. Điều này cho thấy, vấn đề không chỉ dừng lại ở việc thu hồi được bao nhiêu tiền, mà quan trọng hơn là chỉ ra được những “điểm nghẽn”, những quy định bất cập đang làm trì trệ hoạt động quản lý hoặc tiềm ẩn nguy cơ sai phạm về tài chính. Qua đó, giúp hệ thống pháp luật và cơ chế vận hành ngày càng hoàn thiện, hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, kết quả kiểm toán của KTNN còn là cơ sở quan trọng để Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội xây dựng kế hoạch giám sát cụ thể, sát thực tế, thực hiện đầy đủ chức năng giám sát tối cao đối với việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

Một trong những định hướng trọng tâm trong hoạt động kiểm toán của KTNN là bên cạnh đánh giá, kiến nghị xử lý tài chính, KTNN đã chú trọng đánh giá khía cạnh thể chế, chính sách. Theo bà, sự đổi mới trong tư duy kiểm toán của KTNN trong bối cảnh hiện nay có ý nghĩa như thế nào?

Tổng Bí thư Tô Lâm đã từng nhấn mạnh: “Thể chế là “điểm nghẽn” của “điểm nghẽn” trong sự phát triển của đất nước”. Nhận diện rõ vấn đề này, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh đó, tôi cho rằng việc KTNN chủ động chuyển đổi tư duy, từ chỗ tập trung chủ yếu vào đánh giá và kiến nghị xử lý tài chính sang chú trọng kiến nghị sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, mang ý nghĩa rất lớn.

Thứ nhất,thay vì để sai phạm xảy ra rồi mới tiến hành kiểm toán và kiến nghị xử lý tài chính, KTNN đã chủ động phòng ngừa rủi ro, chỉ rõ nguyên nhân của sai phạm xuất phát từ những quy định pháp luật chưa phù hợp, còn mâu thuẫn, chồng chéo hoặc khó triển khai trong thực tiễn; thậm chí là những “lỗ hổng” pháp lý có thể bị lợi dụng để trục lợi, vi phạm.

Thời gian qua, chúng ta chủ yếu mới tập trung xử lý “phần ngọn”, tức là thu hồi tài sản hoặc kỷ luật cán bộ. Điều đó đồng nghĩa với việc vi phạm đã xảy ra, thất thoát đã hình thành và hệ lụy là mất cán bộ. Khi KTNN chuyển mạnh từ tư duy hậu kiểm sang tư duy chủ động phòng ngừa rủi ro, sẽ góp phần ngăn chặn sai phạm ngay từ gốc, từ đó nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng các nguồn lực quốc gia.

Bên cạnh đó,các kiến nghị của KTNN về hoàn thiện cơ chế, chính sách có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác xây dựng pháp luật cũng như hoạt động giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội. Những vấn đề KTNN chỉ ra giúp Quốc hội chủ động hơn trong việc rà soát, giám sát quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời đồng hành chặt chẽ hơn với Chính phủ trong việc xem xét, sửa đổi, bổ sung các luật, nghị quyết thuộc thẩm quyền.

Kết quả kiểm toán cũng hỗ trợ Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương sớm nhận diện những bất cập trong cơ chế, chính sách để kịp thời điều chỉnh, tháo gỡ “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực thể chế cho phát triển đất nước.

Việc xác định mục tiêu kiểm toán gắn với đánh giá chính sách càng có ý nghĩa trong bối cảnh Quốc hội vừa ban hành nhiều luật, nghị quyết quan trọng và sẽ có hiệu lực trong thời gian tới. Tôi kỳ vọng, thông qua hoạt động kiểm toán, KTNN sẽ đánh giá được hiệu quả thực thi của các cơ chế, chính sách mới đối với phát triển kinh tế - xã hội, kịp thời phát hiện những hạn chế, bất cập để kiến nghị sửa đổi, bổ sung phù hợp.

Từ những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ 2021-2026, bà có kiến nghị, đề xuất gì để KTNN phát huy hơn nữa vai trò, vị thế trong kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công; phục vụ hiệu quả hơn cho hoạt động của Quốc hội và các đại biểu Quốc hội?

Từ những kết quả nổi bật đã đạt được trong nhiệm kỳ 2021-2026, tôi cho rằng KTNN cần tiếp tục củng cố và phát huy vai trò then chốt của mình trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí; đồng thời hỗ trợ ngày càng hiệu quả hơn cho Quốc hội trong giám sát ngân sách nhà nước và các dự án quan trọng quốc gia.

Trước hết, KTNN cần đẩy mạnh hơn nữa việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong toàn bộ quy trình kiểm toán. Việc sử dụng các phần mềm phân tích dữ liệu lớn (big data) sẽ giúp phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường trong quản lý tài chính, qua đó nâng cao khả năng kiểm tra toàn diện, không chỉ tăng tốc độ xử lý mà còn nâng cao độ chính xác, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng số hóa.

Bên cạnh đó, KTNN nên tiếp tục mở rộng phạm vi kiểm toán sang các lĩnh vực mới nổi như quản lý tài nguyên, môi trường, đầu tư công nghệ xanh, các dự án gắn với phát triển bền vững, phù hợp với yêu cầu của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2030. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ kiểm toán viên, thông qua các chương trình hợp tác quốc tế với những tổ chức kiểm toán uy tín như INTOSAI.

KTNN cũng cần tiếp tục cải thiện cơ chế báo cáo và phối hợp, chẳng hạn xây dựng hệ thống dữ liệu trực tuyến, chia sẻ thông tin kiểm toán theo thời gian thực với các Ủy ban của Quốc hội, tạo điều kiện để đại biểu Quốc hội dễ dàng tiếp cận dữ liệu, phục vụ tốt hơn cho công tác lập pháp và giám sát.

Ngoài ra, việc tăng cường tính độc lập của KTNN thông qua hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy minh bạch bằng cách công khai rộng rãi hơn các báo cáo kiểm toán trên các nền tảng số, khuyến khích sự giám sát của Nhân dân, cũng là yếu tố rất quan trọng. Qua đó, KTNN sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là “người gác cổng” tài chính quốc gia, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa minh bạch, hiệu lực và hiệu quả.

Xin trân trọng cảm ơn bà!./.

N. HỒNG

Nguồn Kiểm Toán : http://baokiemtoan.vn/kiem-toan-nha-nuoc-chu-dong-phong-ngua-rui-ro-chan-that-thoat-tu-goc-45643.html