Vượt xa kỳ vọng của giới khoa học, kính thiên văn James Webb (JWST) vừa thực hiện được một nhiệm vụ tưởng chừng bất khả thi, đó là phân tích thành phần địa chất của hành tinh Kua'kua từ khoảng cách 49 năm ánh sáng.
"Cánh bướm" rực cháy giữa không gian
Hành tinh Kua'kua (tên cũ là LHS 3844b) – được đặt theo ngôn ngữ bản địa Costa Rica có nghĩa là "con bướm" – là một siêu Trái Đất với kích thước lớn hơn hành tinh chúng ta khoảng 30%. Tuy nhiên, trái ngược với cái tên thơ mộng, đây là một thế giới cực kỳ khắc nghiệt.
Ảnh minh họa hành tinh Kua'kua.
Do nằm quá gần sao chủ, Kua'kua chỉ mất 11 giờ để hoàn thành một vòng quỹ đạo. Hành tinh này bị "khóa thủy triều", khiến một mặt luôn rực cháy dưới sức nóng nghẹt thở, trong khi mặt còn lại chìm trong bóng tối vĩnh cửu. Chính sự chênh lệch nhiệt độ khủng khiếp này đã giúp kính James Webb thu thập được các bức xạ hồng ngoại đặc trưng để phân tích bề mặt hành tinh.
Trái Đất và phần còn lại của vũ trụ
Dữ liệu từ thiết bị MIRI của James Webb cho thấy bề mặt Kua’kua được cấu tạo chủ yếu từ đá basalt (đá huyền vũ). Đây là loại đá núi lửa tối màu, tương tự như lớp vỏ của Mặt Trăng, sao Hỏa hay sao Thủy.
Phát hiện này làm nổi bật một thực tế thú vị rằng Trái Đất có lẽ là một "ngoại lệ" hiếm hoi. Trong khi các hành tinh đá khác trong vũ trụ dường như chỉ là những khối basalt khô khốc, thì Trái Đất lại sở hữu lớp vỏ giàu silicat (như đá granite) nhờ vào quá trình kiến tạo mảng và sự hiện diện của nước lỏng. Trên Kua’kua, sự thiếu vắng của nước đã khiến các hoạt động địa chất trở nên "tĩnh lặng", biến nó thành một hành tinh chết không có bầu khí quyển.
Kỷ nguyên thám hiểm địa chất học từ xa
Tiến sĩ Sebastian Zieba từ Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard & Smithsonian nhận định rằng, việc Kua'kua thiếu lớp vỏ silicat cho thấy các quá trình kiến tạo mảng kiểu Trái Đất không tồn tại trên hành tinh này.
Dù Kua'kua không phải là nơi có thể tìm thấy sự sống, nhưng việc xác định được thành phần bề mặt của nó là minh chứng cho sức mạnh khủng khiếp của kính James Webb. Đây là tiền đề quan trọng để các nhà khoa học tiến tới thám hiểm các hành tinh "mát mẻ" hơn, nơi nước lỏng và sự sống thực sự có cơ hội tồn tại.
Ảnh minh họa kính James Webb.
Hiện tại, nhóm nghiên cứu vẫn đang tiếp tục theo dõi các góc độ phản xạ ánh sáng của Kua'kua để xác định xem bề mặt của nó là đá nhẵn hay được bao phủ bởi lớp bụi vũ trụ già cỗi.
An An - ILF Science