“Kinh tế bạc” không chỉ là giải pháp an sinh, mà còn là động lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong kỷ nguyên mới. Ảnh: N. Lân
Động lực cho tăng trưởng bền vững
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh thuộc nhóm cao trong khu vực châu Á. Hiện nay, cả nước có khoảng 17 triệu NCT, chiếm hơn 13% dân số, dự báo đến năm 2036 sẽ trở thành quốc gia có dân số già. Thực tiễn này đặt ra nhiều thách thức về kinh tế, an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe nhưng đồng thời cũng mở ra những cơ hội phát triển mới, trong đó nổi bật là “kinh tế bạc” - nền kinh tế gắn với NCT.
“Kinh tế bạc” không đơn thuần là các dịch vụ chăm sóc, trợ giúp NCT, mà rộng hơn, đó là việc khai thác, phát huy nguồn lực to lớn từ NCT trong toàn bộ chuỗi giá trị của nền kinh tế - xã hội. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp cho thấy, “kinh tế bạc” đã trở thành một trụ cột quan trọng giúp các nước này thích ứng chủ động với già hóa dân số, đồng thời tạo ra động lực tăng trưởng mới, ổn định và bền vững.
Khẳng định tầm quan trọng đó, Hội thảo khoa học với chủ đề “Kinh tế bạc” ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới - hội thảo khoa học đầu tiên về “kinh tế bạc” ở nước ta - đã được tổ chức tại Hà Nội vào giữ tháng 11/2025. Hội thảo do Trung ương Hội NCT Việt Nam phối hợp với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và Tạp chí Cộng sản đồng tổ chức, với sự tham dự của các lãnh đạo cấp cao và gần 1.200 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý.
Công tác chăm sóc người cao tuổi về tinh thần lẫn vật chất luôn được Hội NCT tỉnh quan tâm. Ảnh: N. Lân
NCT không chỉ là đối tượng được chăm lo mà còn là nguồn lực xã hội quan trọng, đang trực tiếp tham gia lao động sản xuất, xây dựng hệ thống cơ sở và đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Bà Nguyễn Thị Phúc, Chủ tịch Hội NCT tỉnh Lâm Đồng
Các ý kiến tại hội thảo không chỉ dừng lại ở việc nhận diện thực trạng, mà còn hướng tới những giải pháp mang tính chiến lược. Nhiều chuyên gia đề xuất cần sớm xây dựng một chiến lược quốc gia về phát triển “kinh tế bạc”, trong đó tập trung hoàn thiện chính sách việc làm và đào tạo để khuyến khích lao động cao tuổi tiếp tục tham gia thị trường lao động; phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ phục vụ NCT như du lịch, chăm sóc sức khỏe, công nghệ hỗ trợ. Đồng thời, tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực còn nhiều tiềm năng này. Đặc biệt, việc đề xuất ban hành Chiến lược quốc gia về phát triển “kinh tế bạc” giai đoạn 2025 - 2045 được xem là bước đi có ý nghĩa định hướng lâu dài, tạo nền tảng chính sách đồng bộ cho cả nước.
NCT khẳng định vai trò
Trong kỷ nguyên số, NCT ngày càng khẳng định vai trò là một nguồn lực xã hội quan trọng. Hàng triệu NCT trên cả nước đang tiếp tục lao động sản xuất, kinh doanh, tham gia quản trị doanh nghiệp, truyền nghề, giảng dạy, nghiên cứu khoa học, sáng tạo nghệ thuật và các hoạt động cộng đồng. Những đóng góp thầm lặng nhưng bền bỉ ấy đang góp phần giữ gìn mạch chảy tri thức, kinh nghiệm và giá trị văn hóa trong xã hội hiện đại.
NCT ngày càng khẳng định vai trò là một nguồn lực xã hội quan trọng khi tiếp tục lao động sản xuất, kinh doanh, tham gia quản trị doanh nghiệp... Ảnh: N. Lân
Từ bức tranh chung của cả nước, thực tiễn tại các địa phương đã và đang cho thấy sức sống rõ nét của “kinh tế bạc”. Lâm Đồng là một trong những địa phương tiêu biểu, nơi vai trò của NCT được phát huy gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội. Chia sẻ từ thực tiễn địa phương, bà Nguyễn Thị Phúc - Chủ tịch Hội NCT tỉnh Lâm Đồng cho rằng, phát triển “kinh tế bạc” là hướng đi tất yếu trong bối cảnh già hóa dân số.
Hiện nay, Hội NCT tỉnh có hơn 243.000 hội viên, chiếm gần 86% tổng số NCT toàn tỉnh, trong đó có 617 hội viên từ 100 tuổi trở lên. Với uy tín, kiến thức và tâm huyết, hơn 29.000 NCT trên địa bàn tỉnh đang tham gia và giữ các vị trí quan trọng ở thôn, khu phố, tích cực đóng góp nhiều ý kiến thiết thực cho công tác xây dựng hệ thống chính trị và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Trong lĩnh vực lao động, sản xuất, kinh doanh, NCT Lâm Đồng tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng quan trọng với hơn 2.300 NCT là chủ trang trại, chủ doanh nghiệp; gần 7.500 NCT làm kinh tế giỏi, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng ngàn lao động. Bên cạnh đó, NCT còn tích cực tham gia xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, khuyến học - khuyến tài, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo. Mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau tại Lâm Đồng phát triển mạnh mẽ với 292 câu lạc bộ, thu hút hơn 14.000 thành viên tham gia, đã trở thành điểm sáng trong chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ sinh kế, giảm nghèo bền vững, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho NCT và cộng đồng.
Chăm sóc sức khỏe cho NCT. Ảnh: N. Lân
Những kết quả ấy một lần nữa khẳng định rằng, khi có cơ chế, chính sách phù hợp, NCT không chỉ là đối tượng cần chăm sóc, mà còn là chủ thể đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội và phát triển bền vững. Bước vào kỷ nguyên mới, “kinh tế bạc” vì thế không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là chiến lược lâu dài, thể hiện tầm nhìn phát triển nhân văn và tiến bộ của Việt Nam trong hành trình đi tới tương lai.
Ngọc Hân .