Kinh tế tầm thấp - dư địa phát triển mới của Việt Nam?

4 giờ trướcBài gốc

Cải cách thể chế tăng tốc, môi trường kinh doanh chuyển biến tích cực

Theo báo cáo của VCCI, dòng chảy thứ nhất là Chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển. Theo VCCI, điểm nổi bật nhất của năm 2025 là sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy phát triển. Thay vì đặt trọng tâm vào quản lý và kiểm soát, hệ thống chính sách đang từng bước chuyển sang vai trò kiến tạo, hỗ trợ và khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp.

Dấu ấn là sự ra đời của "bộ tứ nghị quyết chiến lược" gồm Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế; Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; và Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

Các nghị quyết này được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là đã tạo ra thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận chính sách, khẳng định khu vực kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Một bước đột phá khác là Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Lần đầu tiên, Chính phủ được trao thẩm quyền ban hành các nghị quyết có nội dung khác với quy định hiện hành để xử lý ngay các điểm nghẽn cấp bách.

Chỉ trong chưa đầy 8 tháng, đã có 15 nghị quyết được ban hành theo cơ chế đặc biệt này, tập trung tháo gỡ khó khăn trong các lĩnh vực như quy hoạch, đất đai, khoáng sản, đầu tư, thực phẩm, thủ tục hành chính, đấu giá đất và nhà ở xã hội.

Theo các chuyên gia, những quyết sách này đã góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp rằng thể chế đang thực sự đồng hành với sự phát triển của nền kinh tế.

Dòng chảy thứ hai: Kỷ lục về tốc độ và quy mô xây dựng pháp luật. Chỉ riêng năm 2025, Quốc hội đã thông qua 89 đạo luật, mức cao nhất trong lịch sử lập pháp hiện đại. Con số này cao gấp gần 3 lần năm 2024 và gấp hơn 5 lần mức trung bình của các năm trước.

Tính chung giai đoạn 2024-2025, tổng số luật được ban hành lên tới 129 đạo luật, vượt tổng số luật của cả 8 năm trước đó cộng lại.

Không chỉ tăng về số lượng, tốc độ xây dựng pháp luật cũng được rút ngắn đáng kể. Khảo sát 33 đạo luật liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cho thấy thời gian soạn thảo trung bình chỉ còn khoảng 221 ngày. Nhiều dự án luật hoàn thiện trong hơn 4 tháng, thậm chí có trường hợp chưa đầy 2 tháng.

Xu hướng mới cũng đang hình thành khi các đạo luật ngày càng mang tính nguyên tắc, khung khổ, còn các nội dung chi tiết được giao cho Chính phủ và các bộ, ngành hướng dẫn. Điều này giúp chính sách linh hoạt hơn trước những thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.

Tuy nhiên, VCCI cũng lưu ý rằng tốc độ cần đi đôi với chất lượng. Việc mở rộng tham vấn cộng đồng doanh nghiệp và nâng cao tính dự báo của chính sách sẽ là yêu cầu quan trọng trong giai đoạn tiếp theo.

Dòng chảy thứ ba: Cải cách hành chính và Chính phủ số tạo chuyển biến thực chất. Nếu như cải cách thể chế tạo nền tảng thì cải cách hành chính chính là yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động hằng ngày của doanh nghiệp.

Theo Báo cáo, năm 2025 ghi nhận kết quả cải cách hành chính rất tích cực với 3.085 quy định kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa, giúp tiết kiệm hơn 29.300 ngày giải quyết thủ tục.

Đặc biệt, Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP về cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu được xem là một trong những đợt cải cách lớn nhất từ trước tới nay. Hơn 760 thủ tục đã được đơn giản hóa theo nguyên tắc không yêu cầu người dân và doanh nghiệp cung cấp lại các thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Kết quả khảo sát cho thấy: 89,69% doanh nghiệp đánh giá thủ tục trực tuyến dễ thực hiện. 89,34% doanh nghiệp cho rằng tiết kiệm đáng kể thời gian. 91,18% doanh nghiệp khẳng định tiết kiệm chi phí. Hơn 80% doanh nghiệp cho biết không phải đi lại nhiều lần hoặc làm việc với nhiều cơ quan khác nhau cho cùng một thủ tục.

Bên cạnh đó, báo cáo cũng chỉ ra những điểm nghẽn cần tiếp tục xử lý. Vẫn còn 38,18% doanh nghiệp phản ánh phải chi trả chi phí không chính thức trong quá trình thực hiện thủ tục cấp phép. Khoảng 24,04% doanh nghiệp phải hủy bỏ hoặc trì hoãn kế hoạch kinh doanh do vướng mắc giấy phép.

Dòng chảy thứ tư: Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý từ thực tiễn doanh nghiệp. Một nội dung đáng chú ý khác của Báo cáo là hoạt động rà soát và xử lý các vướng mắc pháp lý phát sinh trong thực tế. Trong năm 2025, hơn 2.088 phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp trên phạm vi cả nước đã được tiếp nhận, phân loại và xử lý.

Trong số này, khoảng 787 phản ánh, tương đương 38%, được xác định là các vướng mắc thực sự cần được tháo gỡ. Các trường hợp còn lại được giải thích hoặc hướng dẫn công khai trên hệ thống thông tin điện tử.

Qua phân tích 787 vướng mắc được công nhận, VCCI nhận diện ba nhóm rào cản lớn: 42% là các quy định thiếu rõ ràng hoặc có nhiều cách hiểu. 36% là các quy định làm phát sinh chi phí tuân thủ không cần thiết hoặc chưa theo kịp mô hình kinh doanh mới. 22% xuất phát từ tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các văn bản pháp luật.

Phần lớn các vướng mắc lại nằm ở cấp luật và nghị định, với lần lượt 323 và 277 trường hợp. Điều này cho thấy dư địa cải cách thể chế trong thời gian tới vẫn còn rất lớn.

Đánh giá của VCCI, quá trình xử lý các phản ánh đã giúp thu hẹp khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn vận hành của doanh nghiệp, đồng thời tạo ra cơ chế đối thoại ngày càng hiệu quả giữa khu vực công và khu vực tư.

Kinh tế tầm thấp và dư địa phát triển mới của Việt Nam

Dòng chảy thứ năm: Mở không gian tăng trưởng mới với kinh tế tầm thấp. Một điểm mới của Báo cáo năm nay là lần đầu tiên đề cập đến khái niệm "kinh tế tầm thấp", lĩnh vực đang được nhiều quốc gia chú trọng trong bối cảnh công nghệ số, logistics thông minh và các mô hình kinh doanh mới phát triển nhanh chóng.

Theo VCCI, đây có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới của Việt Nam trong thập niên tới. Các nghiên cứu bước đầu cho thấy kinh tế tầm thấp có khả năng đạt quy mô khoảng 10 tỷ USD và tạo ra khoảng 1 triệu việc làm chất lượng cao vào năm 2035 nếu được phát triển đúng hướng.

Các chuyên gia cho rằng cần sớm xây dựng cơ chế thử nghiệm chính sách, khung pháp lý cho đổi mới sáng tạo và tạo không gian cho các mô hình kinh doanh mới phát triển.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng chia sẻ, những chuyển động mạnh mẽ của năm 2025 đã tạo dựng niềm tin lớn cho cộng đồng doanh nghiệp về một môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng minh bạch, thuận lợi và cởi mở.

Không chỉ phản ánh những thành tựu đạt được, Báo cáo Dòng chảy Pháp luật Kinh doanh 2025 còn cho thấy cải cách thể chế là một hành trình liên tục. Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN, Việt Nam cần tiếp tục giảm mạnh chi phí tuân thủ, nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, tăng tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách, đồng thời bảo đảm sự tham gia thực chất của cộng đồng doanh nghiệp vào quá trình hoạch định chính sách.

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, thể chế không chỉ là công cụ quản lý mà đang trở thành động lực tăng trưởng. Khi các điểm nghẽn được tháo gỡ, nguồn lực được khơi thông và niềm tin thị trường được củng cố, đó cũng là lúc pháp luật thực sự trở thành nền tảng cho một môi trường kinh doanh năng động, hiện đại và cạnh tranh hơn.

Kim Oanh

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/kinh-te-tam-thap-du-dia-phat-trien-moi-cua-viet-nam-19226060213090679.htm