Trước đây, những hộ dân tại các làng gần rừng, như làng Rắc, xã Ya Xiêr, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum, đã được giao khoán quản lý và bảo vệ 875 ha rừng thuộc Vườn quốc gia Chư Mom Ray. Để đảm bảo công tác bảo vệ rừng, các hộ dân đã tổ chức thành 7 tổ tuần tra, thay nhau kiểm soát và bảo vệ rừng. Mỗi tuần, mỗi tổ lại cử một nhóm tham gia vào việc tuần tra cùng với cán bộ của vườn quốc gia.
Ông A Hrer (một người dân của làng Rắc) chia sẻ, trước đây, khi nhận khoán, ông tham gia tuần tra cùng với cộng đồng thôn và lực lượng của vườn quốc gia. Mỗi năm ông có thể kiếm được khoảng 11 triệu đồng từ công việc này. Tuy nhiên, từ tháng 1/2025, ông không còn được nhận khoán nữa, và không còn tham gia bảo vệ rừng. Công việc này rất vất vả và nguy hiểm, nếu không có chế độ hỗ trợ thì thật sự thiệt thòi.
Vườn Quốc gia Chư Mom Ray có rất nhiều thảm thực vật, động vật quý hiếm cần được bảo vệ.
Theo quy định tại Khoản 2, Điều 19 của Thông tư số 22, ngày 11/12/2024, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã điều chỉnh các đối tượng rừng giao khoán. Cụ thể, chỉ những diện tích rừng thuộc diện được Nhà nước giao cho Ban quản lý rừng phòng hộ, rừng sản xuất, và tổ chức kinh tế mới được giao khoán, trong khi rừng đặc dụng lại không nằm trong diện này.
Vì vậy, từ năm 2025, diện tích 13.000 ha rừng đặc dụng tại Vườn Quốc gia Chư Mom Ray không còn được giao khoán cho cộng đồng nữa.
Giám đốc Ban quản lý Vườn Quốc gia Chư Mom Ray, ông Đào Xuân Thủy, cho biết, mặc dù Ban đã thực hiện giao khoán bảo vệ rừng cho 16 cộng đồng dân cư với diện tích 13.000 ha rừng đặc dụng trong suốt 4 năm qua, nhưng từ năm 2025 thì không thể tiếp tục thực hiện việc giao khoán này do vướng quy định tại Thông tư số 22. Mỗi năm, Ban đã chi trả khoảng 5,2 tỷ đồng cho việc bảo vệ rừng này, nhưng giờ đây công tác bảo vệ rừng đang gặp rất nhiều khó khăn.
Với diện tích rừng rộng lớn và đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ rừng mỏng, Vườn Quốc gia Chư Mom Ray đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. Trong khi đó, mùa khô đang đến gần, và nguy cơ cháy rừng tại Kon Tum là rất cao.
Lực lượng mỏng, việc tuần tra, quản lý bảo vệ rừng gặp rất nhiều khó khăn.
Đặc biệt, Trạm Quản lý bảo vệ rừng Ya Krei, thuộc Ban quản lý Vườn quốc gia Chư Mom Ray, hiện chỉ có 4 cán bộ quản lý 3.000 ha rừng, mặc dù mới đây, lực lượng đã được tăng cường thêm 5 người.
Anh Nguyễn Đức Duy, Trạm trưởng Trạm Quản lý bảo vệ rừng Ya Krei, cho biết, trước đây, khi có cộng đồng tham gia bảo vệ rừng, lực lượng đỡ vất vả hơn rất nhiều. Tuy nhiên, hiện nay, với lực lượng mỏng nên gặp nhiều khó khăn. Với 3.000 ha rừng, chỉ có 9 người quản lý, trong khi đó, mùa khô đang đến, nguy cơ cháy rừng rất cao. Nếu xảy ra cháy lực lượng với 9 người không thể xử lý kịp thời.
Được biết, Vườn Quốc gia Chư Mom Ray, với tổng diện tích hơn 56.000 ha, là một trong những khu bảo tồn lớn và quan trọng nhất của Việt Nam. Rừng nơi đây không chỉ có hệ thực vật phong phú, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước và giảm thiểu thiên tai cho các khu vực lân cận.
Tuy nhiên, việc không còn sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo vệ rừng sẽ khiến công tác quản lý và phòng cháy chữa cháy rừng gặp nhiều khó khăn. Khi không còn cộng đồng dân cư tham gia, gánh nặng bảo vệ rừng dồn hết lên vai đội ngũ cán bộ mỏng, khiến công tác bảo vệ rừng trở nên thiếu hiệu quả.
Trạm Quản lý bảo vệ rừng Ya Krei, thuộc Ban quản lý Vườn quốc gia Chư Mom Ray, hiện chỉ có 4 cán bộ quản lý 3.000 ha rừng.
Mặc dù gặp phải nhiều khó khăn từ quy định mới, các cán bộ tại Vườn Quốc gia Chư Mom Ray vẫn hy vọng rằng các cấp, ngành có liên quan sẽ xem xét lại các quy định, tạo điều kiện để cộng đồng dân cư có thể tiếp tục tham gia vào công tác bảo vệ rừng. Đây không chỉ là biện pháp giúp giảm áp lực công việc cho cán bộ bảo vệ rừng, mà còn tạo cơ hội để những hộ dân sống gần rừng có thể hưởng lợi từ công việc bảo vệ tài nguyên rừng, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường sống của chính họ.
Chắc chắn rằng, nếu không có sự chung tay của cộng đồng, việc bảo vệ và phát triển rừng sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Việc tháo gỡ vướng mắc trong chính sách sẽ là chìa khóa để đảm bảo rằng rừng đặc dụng tại Vườn Quốc gia Chư Mom Ray được bảo vệ một cách hiệu quả, đồng thời mang lại lợi ích bền vững cho cộng đồng dân cư địa phương.
Văn Hà