Kỷ lục 11 tỷ USD và 'bài toán' chính sách đối với xuất khẩu thủy sản năm 2026

3 giờ trướcBài gốc

Năm 2025 khép lại với kỷ lục hơn 11,3 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu thủy sản, một kết quả vượt kỳ vọng trong bối cảnh ngành phải đối mặt đồng thời với thuế quan, rào cản kỹ thuật và chi phí sản xuất gia tăng. Tuy nhiên, phía sau con số tăng trưởng ấn tượng đó là những dấu hiệu chững lại vào cuối năm và hàng loạt rủi ro chính sách đang hiện hữu, đặc biệt từ thị trường Mỹ.

Tháng 12/2025, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam ước đạt khoảng 840 triệu USD, giảm gần 4% so với cùng kỳ năm trước và giảm khoảng 15% so với tháng 11. Sự chững lại này chủ yếu đến từ tâm lý thận trọng của doanh nghiệp khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ, trong bối cảnh nhiều loài hải sản khai thác bị cấm nhập khẩu theo quy định MMPA, đồng thời lo ngại nguy cơ áp thuế chống bán phá giá đối với tôm từ đầu năm 2026.

Với kết quả của cả năm, xuất khẩu thủy sản năm 2025 vẫn đạt trên 11,34 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024 một mức tăng vượt kỳ vọng trong bối cảnh nhiều rào cản thương mại và chi phí sản xuất gia tăng. Năm 2025 được xem là một năm đặc biệt khó khăn đối với ngành thủy sản, khi phải đối mặt đồng thời với thuế đối ứng của Mỹ, nguy cơ gia tăng thuế chống bán phá giá, chi phí đầu vào cao và các hàng rào kỹ thuật ngày càng siết chặt. T

Một trong những yếu tố quan trọng tạo sức bật cho xuất khẩu thủy sản năm 2025 là sự bất ổn của thị trường toàn cầu, khiến nhu cầu dự trữ thực phẩm tại nhiều quốc gia gia tăng. Lo ngại giá thực phẩm leo thang đã thúc đẩy cả người tiêu dùng và doanh nghiệp đẩy mạnh nhập khẩu, qua đó tạo dư địa tăng trưởng cho các mặt hàng thủy sản.

Bên cạnh đó, cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã chủ động nhận diện sớm các rủi ro liên quan đến thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá và quy định MMPA của Hoa Kỳ, từ đó điều chỉnh kế hoạch giao hàng, đẩy mạnh xuất khẩu trong các giai đoạn thuận lợi và linh hoạt chuyển hướng thị trường nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực. Đòn bẩy từ các hiệp định thương mại tự do tiếp tục phát huy vai trò quan trọng, giúp xuất khẩu thủy sản tăng trưởng mạnh tại các thị trường thuộc khối CPTPP, EU và RCEP, bù đắp cho những khó khăn tại một số thị trường lớn.

Trong bối cảnh thị trường Mỹ phát sinh nhiều bất ổn về chính sách thuế và rào cản kỹ thuật, cơ cấu thị trường xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã có sự điều chỉnh rõ nét. Khối CPTPP tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhờ lợi thế thuế quan và sự ổn định của các thị trường như Nhật Bản, Canada và Australia. Lũy kế cả năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang CPTPP đạt khoảng 3,07 tỷ USD, tăng 22% so với năm trước.

Trung Quốc và Hồng Kông nổi lên là thị trường tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm thị trường chủ lực, với kim ngạch cả năm đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29%. Đáng chú ý, nhu cầu đối với các sản phẩm tươi, sống như tôm hùm, cua, sò, nghêu tăng nhanh, cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Tại EU, kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2025 đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5% so với năm 2024. Nhu cầu tại thị trường này đang dần cải thiện, đặc biệt đối với các sản phẩm thủy sản nuôi trồng, trong khi hải sản khai thác vẫn chịu tác động từ thẻ vàng IUU. Riêng thị trường Mỹ ghi nhận mức giảm mạnh 45% trong tháng 12, nhưng lũy kế cả năm vẫn đạt gần 1,9 tỷ USD, tăng nhẹ 3% so với năm trước, cho thấy đây vẫn là thị trường có giá trị lớn dù rủi ro chính sách ngày càng rõ nét.

Xét theo nhóm sản phẩm, năm 2025 cho thấy sự tăng trưởng khá đồng đều, trong đó thủy sản nuôi trồng đóng vai trò dẫn dắt. Xuất khẩu tôm đạt 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2024, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch. Đặc biệt, tôm hùm nổi lên như điểm sáng với kim ngạch 817 triệu USD, tăng hơn gấp đôi so với năm trước. Cá tra đứng thứ hai với kim ngạch 2,19 tỷ USD, tăng 8%, hưởng lợi từ điều kiện thuế chống bán phá giá tại Mỹ thuận lợi hơn so với nhiều ngành hàng khác.

Nhóm cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD, tăng 12,2%, tiếp tục đóng góp quan trọng nhờ quy mô lớn và thị trường đa dạng. Mực, bạch tuộc ghi nhận mức tăng 16,3%, đạt 764,4 triệu USD, trong khi cá ngừ là nhóm duy nhất sụt giảm với kim ngạch 913 triệu USD, giảm 7,6%, do thiếu hụt nguyên liệu và các yêu cầu khắt khe liên quan đến IUU.

Kết quả xuất khẩu hơn 11 tỷ USD trong năm 2025 trước hết phản ánh sự linh hoạt trong ứng phó của doanh nghiệp và khả năng tận dụng tốt thời cơ thị trường trong bối cảnh bất ổn. Tuy nhiên, đây cũng là kết quả mang tính chu kỳ, khi thị trường toàn cầu bước ra khỏi giai đoạn sụt giảm sâu, nguồn cung thiếu hụt kéo theo giá và nhu cầu tăng trở lại.

Bước sang năm 2026, triển vọng xuất khẩu thủy sản được đánh giá vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro và khó lường. Các chính sách thuế quan, thương mại và rào cản kỹ thuật của Mỹ nhiều khả năng tiếp tục tạo áp lực lớn, buộc doanh nghiệp phải tính đến phương án chuyển dịch thị trường.

Xu hướng này đồng thời làm gia tăng cạnh tranh tại các thị trường khác như EU, Trung Quốc, ASEAN và Trung Đông. Trong khi đó, thẻ vàng IUU vẫn là nút thắt cần sớm được tháo gỡ để mở rộng dư địa xuất khẩu, đặc biệt tại thị trường EU và nâng cao uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Có thể nói, kỷ lục xuất khẩu năm 2025 là một điểm sáng quan trọng, nhưng cũng đặt ra bài toán lớn cho năm 2026: làm thế nào để duy trì tăng trưởng trong bối cảnh rủi ro chính sách gia tăng, cạnh tranh gay gắt hơn và yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe.

Hà Linh

Nguồn Thương Gia : https://thuonggiaonline.vn/ky-luc-11-ty-usd-va-bai-toan-chinh-sach-doi-voi-xuat-khau-thuy-san-nam-2026-post566069.html