Kỷ nguyên của 'AI biên', robot và cơn khát chip kéo dài

9 giờ trướcBài gốc

AI biên là sự lựa chọn của tương lai

Lần này, động lực tăng trưởng không chỉ đến từ những cỗ máy server khổng lồ nằm lạnh lẽo trong các trang trại máy tính, mà đến từ một làn sóng dịch chuyển mang tính bước ngoặt: đưa AI rời khỏi đám mây để hạ giới xuống "biên" (Edge) – tức là nằm gọn trong túi quần, trên bàn làm việc và trong chiếc xe hơi của bạn. Năm 2026 được dự báo là điểm bùng phát của "AI biên" (Edge AI) và "AI vật lý" (Physical AI), nơi trí tuệ nhân tạo không chỉ biết chat mà còn biết vận động. Thế nhưng, giữa viễn cảnh tươi sáng đó, cả ngành công nghiệp đang phải đối mặt với một bức tường thành vật lý khó vượt qua: sự đứt gãy nguồn cung chip nhớ nghiêm trọng kéo dài, buộc các ông lớn phải "chọn mặt gửi vàng", từ chối đơn hàng và để lại một thị trường đói khát cùng cực.

Sự trỗi dậy của Edge và Physical AI

Nếu như vài năm trước, mọi tác vụ AI nặng nề đều phải gửi lên đám mây để xử lý, thì năm 2026 đang chứng kiến một sự đảo chiều ngoạn mục. Sakyasingha Dasgupta, CEO của EdgeCortix, đã không ngần ngại gọi năm 2026 là "điểm uốn" tuyệt đối cho AI biên. Lý do cho sự dịch chuyển này rất thực tế: chi phí và hiệu quả. Việc đầu tư vào trung tâm dữ liệu đã đạt đến ngưỡng bão hòa nơi mà lợi nhuận thu về trong ngắn hạn khó có thể tương xứng. Trong khi đó, nhu cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ từ việc "huấn luyện" (training) các mô hình khổng lồ sang việc "triển khai" (inference) chúng vào thực tế. Và để triển khai hiệu quả, không nhất thiết lúc nào cũng phải kết nối với đám mây tốn kém. Việc chạy các tác vụ suy luận ngay trên thiết bị (on-device) không chỉ tiết kiệm chi phí băng thông mà còn đảm bảo quyền riêng tư và độ trễ thấp nhất.

Các nhà sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng đang tận dụng triệt để xu hướng này. Mandar Deshpande từ Qualcomm nhận định rằng năm nay sẽ chứng kiến sự bùng nổ các ứng dụng AI ngay trên thiết bị, từ việc tự động soạn thảo hợp đồng pháp lý, tìm kiếm file thông minh cho đến chỉnh sửa video tức thì. Lenovo, gã khổng lồ máy tính thế giới, cũng đặt cược lớn vào dòng "AI PC" trong năm 2026, tin rằng khả năng suy luận tại biên sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho ngành công nghiệp máy tính vốn đã bão hòa.

Tuy nhiên, sự trỗi dậy của AI biên không đồng nghĩa với cái chết của điện toán đám mây. Henry Huang từ Micron Ventures nhìn nhận đây là mối quan hệ cộng sinh: khi các thiết bị biên phát triển, chúng sẽ tạo ra nhu cầu xử lý dữ liệu phức tạp hơn, cuối cùng vẫn sẽ quay vòng trở lại thúc đẩy sự phát triển của đám mây.

Bên cạnh AI biên, một khái niệm mới đầy mê hoặc đang thu hút dòng tiền đầu tư là "AI vật lý" (Physical AI). Đây là bước tiến hóa khi AI thoát khỏi màn hình để tương tác trực tiếp với thế giới thực thông qua xe tự lái, robot nhà máy và các hình nhân (humanoid). Synopsys, hãng phần mềm thiết kế chip hàng đầu, đã biến gian hàng của mình tại CES thành một minh chứng cho sự thắng thế của AI vật lý, chỉ vào những chiếc taxi robot Waymo và Zoox đang chạy bon bon trên đường phố San Francisco như một ví dụ sống động.

Shankar Krishnamoorthy của Synopsys khẳng định rằng khi robotaxi và tự động hóa nhà máy phát triển, nó sẽ mở ra cơ hội khổng lồ cho ngành chip. Arm Holdings cũng đồng tình với quan điểm này khi nhìn thấy nhu cầu bùng nổ từ lĩnh vực robotics và ô tô. Giờ đây, câu hỏi không còn là liệu AI vật lý có mở rộng được hay không, mà là nó sẽ mở rộng nhanh đến mức nào.

Cơn khát chip mà tiền cũng không mua được hàng

Giữa cơn hưng phấn của công nghệ mới, một thực tế phũ phàng đang kéo cả thị trường chậm lại: năng lực sản xuất không thể đuổi kịp nhu cầu. Jackie Hsu, Phó chủ tịch cấp cao của ASUS, đã dội một gáo nước lạnh vào những ai lo ngại về bong bóng AI khi khẳng định rằng: "Chúng ta chưa thấy ngày bong bóng vỡ đâu, đơn giản vì cung và cầu còn chưa cân bằng". Nỗi lo lớn nhất của các nhà sản xuất chip và đối tác trong năm 2026 không phải là thừa mứa sản phẩm, mà là làm sao để sản xuất đủ hàng.

Tình trạng khan hiếm nghiêm trọng đến mức hai gã khổng lồ chip nhớ của Hàn Quốc là Samsung và SK Hynix đã phải phát đi thông báo rằng tình trạng thắt cổ chai nguồn cung sẽ kéo dài đến tận năm 2027. SK Hynix, nhà cung cấp chính dòng chip nhớ băng thông cao (HBM) cho Nvidia, đã ngạo nghễ tuyên bố bán sạch toàn bộ năng lực sản xuất của năm 2026 ngay từ đầu năm. Thậm chí tại triển lãm CES vừa qua, thay vì mở các gian hàng hoành tráng cho công chúng như mọi năm, họ chỉ thiết lập các khu vực kín đáo dành riêng cho những khách mời VIP được chọn lọc. Điều này cho thấy vị thế của họ đã thay đổi: từ người đi tìm khách hàng trở thành "người ban phát" nguồn cung.

Hệ quả là các nhà sản xuất chip bắt đầu trở nên kén cá chọn canh. Samsung thừa nhận họ buộc phải phản hồi một cách chọn lọc các yêu cầu đặt hàng để giảm thiểu rủi ro. Ưu tiên số một hiện nay là các khách hàng máy chủ (server) – những người chịu chi nhất, sau đó mới đến lượt các nhà sản xuất PC và di động xếp hàng chờ đợi. Sự phân biệt đối xử này đe dọa sẽ tạo ra sự thiếu hụt linh kiện cho thị trường tiêu dùng, đẩy giá thành các thiết bị AI PC và smartphone lên cao trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang nổi lên như một biến số thú vị. Kế hoạch 5 năm (2026-2030) của Bắc Kinh đặt mục tiêu tự chủ bán dẫn lên hàng đầu nhằm vượt qua các lệnh cấm vận của Mỹ. Sức ép này đã tạo ra những "Con rồng nhỏ" mới trong làng chip nội địa như Biren Technology, Moore Threads và Meta X. Các công ty này vừa lên sàn chứng khoán đã chứng kiến giá cổ phiếu tăng vọt, phản ánh sự kỳ vọng khủng khiếp của nhà đầu tư trong nước.

Sự trỗi dậy của các dòng chip nội địa như Zhenwu 810E của Alibaba hay các sản phẩm của "Tứ tiểu long" cho thấy, dù bị bóp nghẹt nguồn cung từ bên ngoài, thị trường Trung Quốc vẫn đang tìm mọi cách để phá vỡ vòng vây, tạo nên một cục diện cạnh tranh đa cực và phức tạp hơn bao giờ hết trong cuộc đua AI toàn cầu. Năm 2026, vì thế, không chỉ là năm của công nghệ, mà là năm của cuộc chiến giành giật tài nguyên sản xuất khốc liệt nhất lịch sử ngành bán dẫn.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/ky-nguyen-cua-ai-bien-robot-va-con-khat-chip-keo-dai-245731.html