Lái xe tự động cấp độ 4 (Level 4) là hệ thống cho phép phương tiện tự vận hành hoàn toàn trong các khu vực và điều kiện xác định mà không cần sự can thiệp của con người. Khác với các cấp độ hỗ trợ lái thấp hơn, L4 đại diện cho một cuộc cách mạng về nhận thức, ra quyết định và mô hình kinh doanh vận tải toàn cầu.
Waymo và vị thế dẫn đầu tại Mỹ
Tại Mỹ, Waymo hiện đang giữ vững vị trí hàng đầu trong lĩnh vực lái xe tự động cấp độ 4. Đơn vị này đã thực hiện hơn 20 triệu lượt vận hành không người lái và triển khai thương mại tại sáu khu vực đô thị trọng điểm. Dữ liệu thực tế cho thấy tỷ lệ tai nạn gây thương tích nghiêm trọng của Waymo thấp hơn khoảng 90% so với người lái là con người, minh chứng cho tính khả thi của mô hình lái xe dựa trên dữ liệu.
Trung Quốc: Sự cộng hưởng giữa chính sách và công nghệ
Thị trường Trung Quốc đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ nhờ các biện pháp quản lý linh hoạt. Tháng 8/2025, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin nước này đã triển khai các quy định sửa đổi, cho phép Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến mở rộng hoạt động thương mại L4 toàn diện. Dịch vụ Carrot Express của Baidu hiện đã có mặt tại 22 thành phố trên thế giới với hơn 17 triệu lượt sử dụng tích lũy.
Đáng chú ý, các công ty như Pony.ai và WeRide đã đạt được điểm hòa vốn cho mỗi đơn vị xe tại các thành phố lớn. Đây là nền móng quan trọng để tiến tới hoạt động quy mô lớn trong tương lai gần.
Cuộc chiến giữa 'Đa cảm biến' và 'Thị giác thuần túy'
Ngành công nghiệp đang chia thành hai trường phái công nghệ chính. Huawei ADS 3.0 và Baidu Apollo kiên trì với giải pháp kết hợp ba cảm biến LiDAR cùng các cảm biến khác để đảm bảo độ tin cậy trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Ngược lại, Tesla và XPeng tập trung vào thị giác thuần túy kết hợp mạng lưới thần kinh đầu cuối.
Hệ thống XPeng XNGP đã đạt khả năng lái thông minh tại 15 thành phố thông qua mô hình BEV + Transformer mà không cần nhập liệu hình ảnh thủ công. Quãng đường huấn luyện của hệ thống này đạt trung bình 3 triệu km mỗi ngày, khẳng định tầm quan trọng của dữ liệu trong việc hoàn thiện thuật toán.
Rào cản về chi phí và hạ tầng
Dù đạt được nhiều tiến bộ, con đường đến cấp độ 4 vẫn đối mặt với ba thách thức lớn:
Sức mạnh tính toán: Hệ thống L4 cần xử lý hơn 2GB dữ liệu mỗi giây, đòi hỏi hiệu suất từ 200–1000 TOPS. Chi phí triển khai hiện nay vẫn ở mức cao, khoảng 300.000 USD cho mỗi xe.
Kịch bản hiếm gặp (Edge Cases): Các tình huống như giao lộ không đèn tín hiệu hoặc "người đi bộ ma" chỉ xuất hiện một lần mỗi 20 triệu km nhưng lại tiềm ẩn rủi ro cao nhất.
Hạ tầng kết nối: Hiện chỉ có 3% đường thông minh được phủ sóng, trong khi chi phí duy trì thiết bị ven đường lên tới 100.000 nhân dân tệ mỗi năm.
Lộ trình thương mại hóa đến năm 2030
Dự kiến từ năm 2025 đến 2030, công nghệ tự lái sẽ phát triển theo ba giai đoạn dựa trên độ mở của môi trường vận hành:
Với sự tham gia của các ông lớn như Tesla (thông qua FSD với 1,1 triệu người dùng) hay các giải pháp tối ưu tính toán như Fast Drive VLA của XPeng, ngành vận tải và logistics đang đứng trước ngưỡng cửa thay đổi toàn diện. Khi Robotaxi đạt được thành công thương mại vào năm 2027, kỷ nguyên của những chiếc xe không vô lăng sẽ thực sự bắt đầu.
PHỐ HỘI