Loại lá quen thuộc nuôi tằm lại là vị thuốc quý giúp dưỡng phế, giảm ho

3 giờ trướcBài gốc

1. Câu chuyện về "Thần Tiên diệp" trong y thư cổ

Nội dung

1. Câu chuyện về "Thần Tiên diệp" trong y thư cổ

2. Cách sử dụng và lưu ý khi dùng lá dâu tằm

3. Các bài thuốc phối ngũ có sử dụng lá dâu tằm chữa bệnh

Tương truyền rằng, vào cuối thời Đông Hán, một trận ôn dịch hoành hành. Dược vương Tôn Tư Mạc, đi ngang qua sông Lạc Hà chứng kiến nhiều người dân chết vì chứng tiêu khát, phù thũng. Trong giấc mơ, một ông lão râu trắng hiện ra trên sóng nước chỉ rằng: "Hãy hái lá dâu tằm thu hái vào cuối thu hoặc đầu đông khi đã có sương (Sương tang diệp), sắc lấy nước, uống, sẽ chữa khỏi tai họa này!".

Tôn Tư Mạc nhanh chóng thu thập Sương tang diệp, đun sôi trong nước và cho người dân uống. Trong vòng ba ngày, tình trạng phù nề, khát nước của họ giảm hẳn. Sau này, Bản thảo Cương mục, ghi chép lại: "Nước sắc lá dâu tằm, dùng thay trà, chỉ tiêu khát, lợi ngũ tạng." Vì vậy, sương tang diệp còn có tên gọi khác là "Thần Tiên diệp", "Tiên tang diệp".

Lá dâu tằm vị ngọt hơi đắng, tính hàn, thanh Phế nhiệt, hóa đàm chỉ khái, thanh Can minh mục, giải ban nhiệt, lương huyết, chỉ huyết, thông tiểu tiện. Lá dâu thường được dùng để điều trị các chứng cảm mạo do phong nhiệt, giai đoạn đầu của ôn bệnh, ngoài ra có thể có tác dụng lương huyết và cầm máu nhất định trong các trường hợp ho ra máu hay nôn ra máu do huyết nhiệt.

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại ghi nhận lá dâu có tác dụng kháng viêm, chống đông máu, hạ đường huyết, hạ huyết áp, giảm căng thẳng, chống oxy hóa.

Lá dâu tằm cho vị thuốc tang diệp.

2. Cách sử dụng và lưu ý khi dùng lá dâu tằm

Lá dâu tằm thường được thu hái tốt nhất khi còn là lá bánh tẻ, sau đợt sương giá đầu tiên của năm. Lá dâu tằm dùng tươi, phơi khô hoặc dùng ngoài da, sắc với nước để rửa. Lá dâu tằm chích mật thường dùng cho các trường hợp ho khan, do tăng cường tác dụng nhuận Phế, giảm ho.

Liều khuyến cáo thường dùng (Dược điển Việt Nam): Từ 05-12g nếu phơi khô, trường hợp dùng lá tươi thì liều dùng dưới hoặc bằng 30g.

Kiêng kỵ: Bệnh hư hàn không dùng.

Thận trọng: Người Tỳ Vị hư hàn, phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt.

3. Các bài thuốc phối ngũ có sử dụng lá dâu tằm chữa bệnh

Theo Y học cổ truyền, lá dâu tằm không chỉ dùng riêng lẻ mà còn được phối ngũ với nhiều loại dược liệu khác để phát huy tối đa công hiệu của thuốc.

Một số dạng phối ngũ thuốc hay dùng giúp tăng cường hiệu quả điều trị:

Lá dâu tằm và cúc hoa: Tăng cường tác dụng tán phong nhiệt, thanh Can, an thần và cải thiện thị lực. Đặc biệt hiệu quả trong các trường hợp đau đầu, chóng mặt do Can dương thượng kháng, hoặc mắt đỏ, sưng và đau do phong nhiệt tấn công hoặc Can hỏa thượng viêm.

Lá dâu tằm, hoa cúc và kỷ tử:Ba thành phần nấu thành dạng nước trà uống, mỗi ngày 500-600ml có tác dụng giảm khô mắt, mỏi mắt, đỏ mắt, cải thiện thị lực, chống lại tác hại do ánh sáng xanh màn hình điện tử gây ra (do giàu lutein hỗ trợ phục hồi võng mạc, giãn mạch máu quanh mắt, cải thiện nồng độ oxy trong máu ở cơ mi).

Lá dâu tằm kết hợp với tang chi (cành non đã phơi hoặc sấy khô của cây dâu tằm): Khi kết hợp hai loại dược liệu có tính nhẹ và tán giúp thuốc ra tứ chi tốt hơn, tăng tác dụng trừ phong, giảm đau nhức khớp, tê bì chân tay gặp trong bệnh cảnh ngoại cảm phong nhiệt.

Lá dâu tằm và vừng đen (Hắc chi ma): Tăng tác dụng bổ âm, dưỡng Can, cải thiện thị lực, thường phối hợp điều trị chóng mặt và nhìn mờ do Can Thận âm hư.

Lá dâu tằm và Tô tử (hạt chín phơi khô của cây tía tô):Kết hợp hai loại dược liệu ngoài tác dụng trừ phong thanh nhiệt còn giúp hạ khí bình suyễn, giảm ho trong các trường hợp Phong nhiệt uẩn Phế gây ra khó thở, ho đàm vàng hoặc trắng.

Lá dâu tằm Tang bạch bì (vỏ rễ đã phơi hoặc sấy khô của cây dâu tằm): Tăng tác dụng thanh nhiệt và giáng Phế khí, giảm ho và bình suyễn.

Lá dâu tằm kết hợp Đạm trúc diệp (cỏ lá tre) và Tì bà diệp (lá phơi hoặc sấy khô của cây tỳ bà): 3 loại này phối hợp còn gọi là "Tam diệp thanh tâm trà", thường dùng để uống vào đầu mùa hè (tiết khí Lập hạ), giúp thanh nhiệt ở Tâm, nhuận Phế Thận.

Bài thuốc Tang cúc ẩm:Là một bài thuốc quan trọng trong y học cổ truyền; có tác dụng sơ phong, thanh nhiệt, tuyên Phế, chỉ khái. Bài thuốc thường dùng để trị các bệnh viêm đường hô hấp trên, cảm cúm, viêm phế quản thực chứng do phong nhiệt phạm Phế nên gây ho, sốt.

Lá dâu tằm cho vị thuốc Tang diệp là nguồn dược liệu dễ tìm, thuộc hàng thượng phẩm trong các thuốc "nhuận Phế chỉ khái, thanh nhiệt giải độc". Tuy nhiên cần tuân thủ sử dụng đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, thầy thuốc có chuyên môn y học cổ truyền để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

BSCKI. Bùi Thị Yến Nhi

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/loai-la-quen-thuoc-nuoi-tam-lai-la-vi-thuoc-quy-giup-duong-phe-giam-ho-169260515115218849.htm