Một góc trung tâm xã Long Hẹ với cảnh quan yên bình và những nếp nhà truyền thống của đồng bào vùng cao.
Hiện nay, xã Long Hẹ có 23 bản, hơn 8.500 nhân khẩu của các dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú, Kháng, Mường cùng sinh sống... Sự đa dạng về văn hóa đã tạo nên những nét đặc trưng riêng cho vùng đất này, từ tiếng khèn Mông theo người dân lên nương, điệu xòe Thái uyển chuyển đến những lễ hội, phong tục, tập quán truyền thống vẫn được người dân gìn giữ. Bên cạnh đó, thiên nhiên ban tặng cho xã Long Hẹ những cánh rừng xanh, dòng suối cùng thác nước tự nhiên vẫn còn giữ được vẻ đẹp hoang sơ. Đây là lợi thế quan trọng để địa phương phát triển du lịch cộng đồng, gắn với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Cùng với đa dạng bản sắc văn hóa, Long Hẹ còn là vùng đất giàu truyền thống cách mạng với Di tích lịch sử cấp tỉnh Khu căn cứ du kích Long Hẹ. Đây là địa danh ghi dấu những năm tháng đấu tranh cách mạng của nhân dân các dân tộc vùng cao Sơn La. Không chỉ có giá trị giáo dục truyền thống, di tích còn mở ra tiềm năng phát triển du lịch về nguồn, kết hợp tham quan, tìm hiểu lịch sử và trải nghiệm văn hóa bản địa.
Phụ nữ người Mông (thuộc nhánh Mông trắng) bản Chà Mạy, xã Long Hẹ với trang phục truyền thống.
Là xã thuần nông, Long Hẹ còn có lợi thế phát triển du lịch trải nghiệm gắn với các mô hình sản xuất nông nghiệp đặc trưng của địa phương. Nhiều mô hình chăn nuôi, trồng trọt đang từng bước được khai thác để tạo điểm nhấn, mang đến cho du khách những trải nghiệm gần gũi với đời sống vùng cao. Thành công với mô hình nuôi gà đen thả đồi theo hướng an toàn sinh học, chị Lò Thị Bưởi, Giám đốc HTX Nông nghiệp sinh thái EFARM É Tòng, cho biết: HTX hiện có 7 thành viên và liên kết hơn 10 hộ dân trong xã phát triển chăn nuôi gà thả vườn, gà đen bản địa. Việc phát triển mô hình đã góp phần nâng cao thu nhập cho thành viên HTX và tạo thêm sản phẩm đặc trưng phục vụ du khách khi đến trải nghiệm, khám phá vùng cao Long Hẹ.
Nhận thấy tiềm năng phát triển du lịch, nhiều hộ dân, hợp tác xã trong xã đã cải tạo, dọn dẹp nhà cửa, trồng thêm hoa để tạo cảnh quan, điểm trải nghiệm phục vụ du khách. Chị Lò Thị Thân, HTX Nông nghiệp Xứ sở É Tòng, xã Long Hẹ, chia sẻ: Gia đình tôi đã cải tạo vườn hoa, dựng nhà chòi để đón khách tham quan, trải nghiệm. Thời gian tới, HTX tiếp tục mở rộng diện tích trồng hoa, bổ sung thêm các dịch vụ nhằm thu hút du khách đến tham quan, khám phá và trải nghiệm du lịch tại địa phương.
Tuy có nhiều tiềm năng về cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa và di tích lịch sử, nhưng du lịch ở Long Hẹ chưa phát triển tương xứng với lợi thế sẵn có. Hạ tầng giao thông còn nhiều khó khăn, dịch vụ lưu trú và các hoạt động trải nghiệm chưa đa dạng, công tác quảng bá và kết nối tour tuyến còn hạn chế, nên lượng du khách đến địa phương chưa nhiều.
Bảo tồn văn hóa truyền thống giúp vùng quê cách mạng Long Hẹ mở ra hướng đi phát triển du lịch.
Để từng bước khai mở tiềm năng du lịch, Long Hẹ đang triển khai Đề án “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc giai đoạn 2025-2030” với nhiều nội dung, như: Gìn giữ tiếng nói, trang phục truyền thống, nghề thủ công và các lễ hội dân tộc. Đây cũng được xem là nền tảng để xã phát triển du lịch cộng đồng, từng bước tạo nên những sản phẩm du lịch mang nét riêng của vùng cao Long Hẹ.
Ông Lò Văn Quý, Chủ tịch UBND xã Long Hẹ, cho biết: Địa phương có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, du lịch gắn với di tích lịch sử, cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa dân tộc. Xã đang từng bước vận động người dân giữ gìn cảnh quan môi trường, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng du lịch cộng đồng theo hướng bền vững. Nhất là, khi tuyến cao tốc Điện Biên - Sơn La được đầu tư xây dựng và hoàn thành, Long Hẹ sẽ có thêm nhiều cơ hội để bứt phá. Tuyến đường giúp rút ngắn khoảng cách địa lý, mở ra cơ hội kết nối giao thương, thu hút đầu tư và đưa du khách đến gần hơn với vùng đất giàu bản sắc của chúng tôi.
Từ những tiềm năng sẵn có về thiên nhiên, lịch sử và văn hóa, Long Hẹ đang từng bước khai thác hiệu quả những lợi thế của địa phương phát triển du lịch, hướng tới trở thành điểm đến hấp dẫn trên hành trình khám phá mảnh đất Sơn La trong những năm tới.
Ngọc Khiêm