Luật Chuyển giao công nghệ hóa giải rào cản tỉ đô của công nghệ lõi

2 giờ trướcBài gốc

Hóa giải "rào cản tỉ đô"

Giới chuyên gia nhận định, việc "mở cửa" bằng các ưu đãi đặc thù cho cá nhân nước ngoài không chỉ là một giải pháp tình thế để thu hút đầu tư, mà là một chiến lược thực dụng nhằm hóa giải bài toán "nghẽn mạch" công nghệ lõi mà doanh nghiệp nội địa đang đối mặt.

Trong suốt hai thập kỷ qua, các doanh nghiệp Việt Nam thường rơi vào cái bẫy "vận hành thuê" khi phải nhập khẩu nguyên khối các dây chuyền công nghệ từ các tập đoàn đa quốc gia. Những bản hợp đồng trị giá hàng chục triệu USD không chỉ bào mòn nguồn lực tài chính mà còn đi kèm với những điều khoản ràng buộc khắt khe về bảo trì, nâng cấp độc quyền.

Hệ quả là doanh nghiệp nội luôn ở thế bị động, chỉ biết sử dụng máy móc mà không hiểu được "linh hồn" bên trong.

Luật Chuyển giao công nghệ là một chiến lược thực dụng nhằm hóa giải bài toán "nghẽn mạch" công nghệ lõi mà doanh nghiệp nội địa đang đối mặt.

Luật Chuyển giao công nghệ 2026 đã tạo ra một bước ngoặt mang tính cách mạng khi tập trung vào thực thể là cá nhân nước ngoài. Thay vì phải mua cả một hệ thống cồng kềnh, doanh nghiệp giờ đây có thể "nhập khẩu trí tuệ" thông qua việc thuê các chuyên gia, nhà khoa học nắm giữ các giải pháp phần mềm hoặc quy trình cốt lõi. Đây là sự chuyển dịch từ tư duy "mua sản phẩm" sang "mua giải pháp".

Việc ưu tiên đặc biệt cho các lĩnh vực Chip bán dẫn, AI và Công nghệ xanh trong luật mới cho thấy tầm nhìn chiến lược của Chính phủ. Đây là những ngành mà tốc độ thay đổi tính bằng tháng. Việc sở hữu một chuyên gia có kinh nghiệm thực chiến từ các "thủ phủ" công nghệ thế giới sẽ giúp doanh nghiệp Việt rút ngắn được hàng năm trời nghiên cứu và phát triển (R&D).

Một trong những điểm sáng nhất của luật mới chính là việc thúc đẩy vai trò cố vấn (mentor) của các cá nhân chuyển giao công nghệ. Lâu nay, khoảng cách giữa lý thuyết tại giảng đường và thực tế sản xuất tại Việt Nam vẫn còn khá lớn. Khi một chuyên gia nước ngoài trực tiếp tham gia vào quy trình sản xuất của doanh nghiệp nội, họ không chỉ mang đến công nghệ mà còn mang đến một hệ thống tư duy, tiêu chuẩn và đạo đức nghề nghiệp quốc tế.

Đối với đội ngũ kỹ sư Việt Nam, đây là cơ hội "vàng" để học hỏi những "bí kíp" thực chiến - những thứ không bao giờ được ghi chép đầy đủ trong tài liệu vận hành máy móc. Sự tương tác trực tiếp giữa chuyên gia ngoại và kỹ sư nội tạo ra một môi trường đào tạo tại chỗ vô cùng hiệu quả. Đây chính là cách bền vững nhất để xây dựng nội lực công nghệ, biến những người "thợ vận hành" thành những "người làm chủ" công nghệ.

Những kỳ vọng và thực thi

Dưới góc nhìn của các nhà quản lý, Luật 2026 là một "cú hích" để tái cấu trúc dòng vốn đầu tư vào công nghệ. Chuyên gia kinh tế - TS Nguyễn Minh Phong - nhận định: "Chúng ta không còn chạy đua về số lượng các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) khổng lồ, mà đang bắt đầu chắt lọc những dòng chất xám tinh túy nhất. Việc ưu đãi thuế và visa cho cá nhân nước ngoài chuyển giao công nghệ sẽ biến Việt Nam thành một 'bến đỗ' hấp dẫn cho các chuyên gia tự do toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ cao".

Ở phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Đức Kiên - lãnh đạo một doanh nghiệp điện tử lớn ở Bắc Ninh - chia sẻ đầy lạc quan: "Thay vì phải bỏ ra 190 triệu USD để đầu tư một dây chuyền bán dẫn cũ từ tập đoàn lớn, chúng tôi chọn cách đầu tư vào con người. Thuê một đội ngũ chuyên gia thiết kế Chip từ nước ngoài với các ưu đãi từ Luật mới giúp chúng tôi làm chủ được bản thiết kế - tài sản giá trị nhất trong chuỗi giá trị bán dẫn. Chi phí giảm đáng kể nhưng khả năng cạnh tranh lại tăng vọt".

Với doanh nghiệp, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ là động lực giúp chi phí giảm đáng kể nhưng khả năng cạnh tranh lại tăng vọt.

Tuy nhiên, để "làn gió mới" này thực sự trở thành một cơn bão tăng trưởng, khâu thực thi vẫn là yếu tố then chốt. Giới kỹ sư kỳ vọng các thủ tục hành chính về đăng ký sở hữu trí tuệ và bảo mật dữ liệu sẽ được minh bạch hóa tối đa theo tinh thần của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.

Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi 2026 không chỉ đơn thuần là các điều khoản ưu đãi về tài chính, mà quan trọng hơn, là sự khẳng định vị thế của Việt Nam: Vị thế đó không còn là công xưởng lắp ráp giá rẻ của thế giới, mà đang dần trở thành một trung tâm tiếp nhận, phát triển công nghệ cao.

Sự hiện diện của các "bộ óc" ngoại quốc tại các nhà máy, phòng nghiên cứu Việt Nam, song hành cùng đội ngũ kỹ sư trẻ đầy khát vọng, sẽ là công thức hoàn hảo để tạo nên những sản phẩm "Make in Vietnam" có hàm lượng chất xám cao.

Cánh cửa đã mở, ưu đãi đã sẵn sàng, giờ là lúc doanh nghiệp nội cần bản lĩnh để nắm bắt vận hội này.

Tuyết Nhung

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/luat-chuyen-giao-cong-nghe-hoa-giai-rao-can-ti-do-cua-cong-nghe-loi-249577.html