Áo tuyên bố ba nhà ngoại giao Nga là người không được hoan nghênh và trục xuất họ vì nghi ngờ liên quan hoạt động gián điệp. Trong ảnh: Đại sứ quán Nga tại Vienna, Áo. Ảnh: THX
Theo kênh Euronews ngày 12/5, Áo vừa qua đã trục xuất ba nhà ngoại giao Nga với cáo buộc tiến hành hoạt động gián điệp dưới vỏ bọc ngoại giao tại thủ đô Vienna. Sau động thái này, Ngoại trưởng Áo Beate Meinl-Reisinger tuyên bố Vienna sẽ áp dụng lập trường cứng rắn hơn đối với các hoạt động tình báo nước ngoài, coi đây là vấn đề an ninh quốc gia.
Bà đặc biệt nhắc đến cái gọi là “rừng ăng-ten” trên các tòa nhà ngoại giao Nga tại Vienna, cho rằng quyền miễn trừ ngoại giao không thể bị lợi dụng để phục vụ hoạt động do thám.
Theo các nhà nghiên cứu, nhà báo điều tra và cựu quan chức tình báo châu Âu, nhiều cơ sở ngoại giao Nga tại Vienna được lắp đặt các hệ thống ăng-ten cỡ lớn cùng chảo vệ tinh có khả năng thu thập tín hiệu liên lạc.
Việc đại sứ quán sử dụng thiết bị liên lạc vệ tinh không phải điều bất thường. Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao cho phép các phái bộ ngoại giao duy trì liên lạc an toàn với chính phủ nước mình. Tuy nhiên, việc triển khai các thiết bị phát sóng vô tuyến vẫn cần có sự chấp thuận của quốc gia sở tại.
Một cuộc điều tra do báo Financial Times công bố hồi tháng 3 cho biết nhiều chảo vệ tinh trên các cơ sở ngoại giao Nga thường xuyên thay đổi hướng và vị trí, điều mà các chuyên gia đánh giá là không phù hợp với hoạt động liên lạc ngoại giao thông thường.
Nhà báo điều tra Áo Erich Möchel, người nhiều năm theo dõi các hệ thống ăng-ten của Nga cùng nhóm kỹ sư công nghệ Nomen Nescio, cho biết một số thiết bị tại đại sứ quán Nga ở quận 3 Vienna hướng xa về phía tây, thay vì về phía các vệ tinh liên lạc với Moskva.
Theo ông Möchel, các ăng-ten này dường như nhắm tới những vệ tinh thương mại truyền tải dữ liệu liên lạc giữa châu Âu và châu Phi. Ông cho rằng điều này cho thấy khả năng các hệ thống được dùng để thu thập tín hiệu tình báo thay vì chỉ phục vụ liên lạc ngoại giao.
Một cơ sở ngoại giao khác của Nga tại quận 22 Vienna bị nghi hoạt động như một trạm tình báo tín hiệu với nhiều chảo vệ tinh liên tục hướng về các tuyến liên lạc quốc tế.
Nhóm Nomen Nescio cũng phát hiện nhiều cấu trúc lạ trên mái các tòa nhà, được làm từ vật liệu nhẹ như gỗ và nhựa. Theo ông Möchel, các cấu trúc này giống vòm radar, lớp vỏ bảo vệ ăng-ten nhằm che giấu hướng hoạt động thực sự của thiết bị.
Các nghi vấn liên quan tới hoạt động giám sát từ nóc các cơ quan ngoại giao không phải mới xuất hiện. Tài liệu do cựu nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ Edward Snowden tiết lộ trước đây từng cho thấy đại sứ quán Mỹ tại Berlin bị nghi sử dụng thiết bị giám sát tín hiệu trên mái nhà.
Năm 2013, Đức cũng từng triệu tập đại sứ Anh liên quan cáo buộc tình báo Anh vận hành một trạm nghe lén bí mật trên nóc đại sứ quán tại Berlin.
Nga nhiều năm qua cũng đối mặt với các cáo buộc tương tự tại châu Âu. Một cuộc điều tra năm 2023 của VSquare cho rằng các thiết bị chuyên dụng trên mái các đại sứ quán Nga từ Vácsava tới Brussels có khả năng chặn thu liên lạc điện tử tại nước sở tại.
Trong khi đó, cựu điệp viên tình báo đối ngoại Pháp Claude Moniquet cho rằng những hệ thống này về lý thuyết có thể được dùng để thu tín hiệu vô tuyến, liên lạc vệ tinh, dữ liệu internet không mã hóa hoặc thu thập thông tin định danh di động thông qua các thiết bị chuyên dụng.
Theo ông Moniquet, Vienna, Brussels và Geneva từ lâu đã là các trung tâm tình báo lớn do tập trung nhiều tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) hay Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC).
Dù vậy, kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022, Áo vẫn trục xuất ít nhà ngoại giao Nga hơn đáng kể so với Đức, Ba Lan hay Pháp, điều từng khiến Vienna bị chỉ trích là chưa đủ cứng rắn với mạng lưới ảnh hưởng của Moskva tại châu Âu.
Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc