Nhận định này được đưa ra trong tuyên bố mới nhất của Mạng lưới Virus Toàn cầu (Global Virus Network), tổ chức quy tụ các nhà virus học ở người và động vật từ hơn 90 trung tâm nghiên cứu hàng đầu tại 40 quốc gia.
Đợt bùng phát virus Nipah tại Ấn Độ không cấu thành một tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.
Theo giáo sư hóa sinh Linfa Wang, Giám đốc Trung tâm của Mạng lưới Virus Toàn cầu tại Trường Y Duke-NUS (Singapore), nguy cơ virus Nipah lan rộng ra khu vực hoặc toàn cầu hiện ở mức rất thấp: “Những đợt bùng phát tương tự đã nhiều lần xảy ra ở Ấn Độ và Bangladesh, chủ yếu do các yếu tố văn hóa và môi trường đặc thù, hơn là do lây truyền kéo dài giữa người với người”.
Số ca xác nhận thấp hơn báo cáo ban đầu
Trong khi một số thông tin ban đầu đề cập tới 5 ca bệnh, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết đợt bùng phát hiện nay tại bang Tây Bengal (Ấn Độ) mới chỉ ghi nhận 2 trường hợp nhiễm Nipah được xác nhận. Nhà chức trách y tế đã tiến hành truy vết gần 200 người tiếp xúc gần với các ca bệnh, và toàn bộ đều có kết quả xét nghiệm âm tính với virus.
Mạng lưới Virus Toàn cầu cho biết đang theo dõi sát diễn biến dịch, trong đó có sự tham gia của Viện Virus học Tiên tiến tại bang Kerala (Ấn Độ). Các nhà khoa học tại đây đang đẩy mạnh hoạt động giám sát mầm bệnh và phát triển các xét nghiệm chẩn đoán mới.
Các nhà nghiên cứu ở Bangladesh thu thập mẫu từ dơi ăn quả. Ảnh: HUB
Chìa khóa kiểm soát: Phát hiện sớm và chẩn đoán nhanh
Trong tuyên bố, Mạng lưới Virus Toàn cầu nhấn mạnh các quốc gia có hệ thống y tế công cộng và năng lực giám sát dịch bệnh tốt hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro do Nipah gây ra. Các yếu tố then chốt gồm phát hiện sớm ca bệnh, nâng cao nhận thức lâm sàng của nhân viên y tế và triển khai chẩn đoán nhanh, chính xác.
Mạng lưới này cho rằng dù các ca bệnh hiện tại chưa phải là lý do để báo động toàn cầu, đợt bùng phát vẫn nhấn mạnh tầm quan trọng liên tục của hệ thống giám sát, năng lực xét nghiệm và sự kết nối giữa các mạng lưới khoa học quốc tế trong việc phát hiện và ứng phó với các mối đe dọa truyền nhiễm mới nổi.
Virus có tỷ lệ tử vong cao, nguồn lây từ động vật
Nipah (Henipavirus nipahense) là virus lây truyền từ động vật sang người, được ghi nhận lần đầu năm 1998. Ổ chứa tự nhiên của virus là dơi ăn quả; mầm bệnh có thể lây sang động vật, đặc biệt là lợn, và từ đó sang con người.
Chu kỳ lây truyền của virus Nipah. Nguồn: MDPI
Triệu chứng ban đầu thường gồm ho, khó thở, sốt, đau đầu và đau họng. Khi bệnh tiến triển, một số bệnh nhân có thể xuất hiện biến chứng nặng là viêm não - tình trạng viêm mô não có thể đe dọa tính mạng.
Theo WHO, Nipah là một trong những virus có tỷ lệ tử vong cao, ước tính từ 40 - 75% số ca mắc có thể không qua khỏi, tùy theo điều kiện chăm sóc y tế và thời điểm phát hiện bệnh.
Con người thường nhiễm virus qua tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh hoặc thực phẩm bị ô nhiễm. Lây truyền từ người sang người có thể xảy ra nhưng tương đối hiếm, điều này góp phần hạn chế nguy cơ bùng phát trên diện rộng.
Chưa có thuốc đặc trị và vaccine
Hiện nay, nhiễm virus Nipah có thể được xác nhận bằng xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu nào được chứng minh hiệu quả, cũng chưa có vaccine phòng bệnh.
Người bệnh nhiễm virus Nipah có thể biểu hiện với nhiều triệu chứng khác nhau, từ bệnh nhẹ đến viêm não nặng và có thể gây tử vong. Nguồn: MDPI
Việc điều trị chủ yếu mang tính hỗ trợ, bao gồm nghỉ ngơi, bù nước và kiểm soát các triệu chứng. Một số liệu pháp thử nghiệm, như kháng thể đơn dòng, chất ức chế hòa màng và các thuốc kháng virus thế hệ mới, đang được nghiên cứu hoặc trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng ban đầu.
Theo giáo sư Wang, tiến bộ trong phòng chống Nipah cũng như các bệnh truyền nhiễm mới nổi khác phụ thuộc lớn vào đầu tư bền vững vì lợi ích cộng đồng và sự hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học.
Hồng Nhung