Kế hoạch ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động doanh nghiệp của Meta đang đối mặt với thách thức mới tại châu Âu.
Một công cụ mang tên “Sáng kiến mô hình năng lực” (MCI) của tập đoàn Meta có khả năng thu thập dữ liệu vượt xa những gì được mô tả công khai, làm dấy lên tranh cãi về quyền riêng tư và nguy cơ vi phạm Quy định Bảo vệ Dữ liệu Chung của Liên minh châu Âu (GDPR).
Được giới thiệu từ tháng 4, MCI được thiết kế nhằm ghi lại cách nhân viên sử dụng máy tính, bao gồm chuyển động chuột, thao tác nhấp chuột và việc điều hướng qua các menu phần mềm. Mục tiêu của Meta là xây dựng các tác nhân AI có thể tự động thực hiện các tác vụ văn phòng hằng ngày. Công ty cho biết công cụ hiện được triển khai trên máy tính của nhân viên tại Mỹ và theo dõi hoạt động trên hơn 200 ứng dụng và trang web.
Tuy nhiên, những tài liệu nội bộ cho thấy phạm vi dữ liệu được ghi nhận có thể rộng hơn dự kiến. Meta thừa nhận trong phần hỏi đáp dành cho nhân viên rằng nếu một nhân viên Mỹ sử dụng email hoặc trò chuyện với đồng nghiệp ở ngoài nước Mỹ, nội dung tương tác đó vẫn có thể được hệ thống ghi nhận. Điều này ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới bảo vệ quyền riêng tư tại châu Âu.
Công cụ “Sáng kiến mô hình năng lực” (MCI) của tập đoàn Meta có khả năng thu thập dữ liệu vượt xa những gì được mô tả công khai. Ảnh: Reuters
Dave Arnold - người phát ngôn của Meta khẳng định, trọng tâm của MCI là nghiên cứu cách con người tương tác với máy tính chứ không phải nội dung hiển thị trên màn hình. Ông cho biết công ty đã đánh giá kỹ các rủi ro về quyền riêng tư và cam kết tuân thủ các quy định hiện hành. Đồng thời, Meta cũng đã thông báo cho nhân viên ngoài Mỹ về việc họ có thể xuất hiện trong dữ liệu khi trao đổi với đồng nghiệp tại Mỹ.
Dù vậy, các chuyên gia pháp lý cho rằng vấn đề không đơn giản như vậy. Chuyên gia pháp lý của tổ chức bảo vệ quyền riêng tư NOYB - Kleanthi Sardeli nhận định, ngay cả việc thu thập dữ liệu nhân viên EU một cách gián tiếp cũng có thể đặt Meta vào nguy cơ vi phạm GDPR.
“Dữ liệu liên lạc ban đầu được tạo ra để phục vụ công việc và hợp đồng lao động, nên việc sử dụng chúng để huấn luyện mô hình AI có thể vượt ra ngoài mục đích ban đầu của quá trình thu thập dữ liệu,” Kleanthi Sardeli nói.
Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Ireland, cơ quan giám sát chính của Meta tại châu Âu, xác nhận công ty đã thông báo việc thu thập dữ liệu của nhân viên EU không phải là mục tiêu chính của MCI. Tuy nhiên, cơ quan này chưa đưa ra đánh giá chính thức về tính hợp pháp của sáng kiến.
Ngay trong chính nội bộ Meta, dự án cũng vấp phải phản ứng từ các nhân viên. Theo đó, có nhiều bài đăng nội bộ cho rằng MCI có khả năng truy cập lượng dữ liệu lớn hơn nhiều so với mô tả ban đầu, bao gồm các URL đã truy cập, nội dung sao chép trong clipboard và các thông tin liên quan đến thói quen sử dụng máy tính. Theo các phân tích được chia sẻ nội bộ, lượng dữ liệu này có thể giúp xây dựng hồ sơ hành vi chi tiết của từng nhân viên để phục vụ huấn luyện AI.
Giám đốc đơn vị Thực thi của Hội đồng Quyền Tự do Dân sự Ireland, Johnny Ryan cho rằng, đây không chỉ là vấn đề nội bộ của Meta. “Tranh cãi hiện nay phản ánh một câu hỏi lớn hơn về tương lai của thị trường lao động khi các công ty công nghệ ngày càng sử dụng nhiều dữ liệu nhân viên để xây dựng các hệ thống AI có khả năng thay thế chính con người trong nhiều công việc,” Johnny Ryan nhận định.
Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ đang chạy đua phát triển AI tác nhân, vụ việc của Meta cho thấy ranh giới giữa đổi mới công nghệ và quyền riêng tư ngày càng trở nên mong manh. Câu hỏi đặt ra không chỉ là AI có thể làm được gì, mà còn là doanh nghiệp được phép thu thập bao nhiêu dữ liệu để đạt được điều đó.
Theo Reuters
Đỗ Phú