Mở 'đường băng' cho mục tiêu tăng trưởng hai con số (Bài 1): 'Phép thử' trong áp lực mới

vài giây trướcBài gốc

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn - động lực đóng góp tới 0,89 điểm phần trăm vào tăng trưởng GRDP toàn tỉnh trong quý I năm 2026. Ảnh: Minh Hằng

Giữa bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, Thanh Hóa vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực với GRDP quý I tăng 9,14%, thuộc nhóm cao của cả nước. Tuy nhiên, phía sau kết quả ấy là áp lực không nhỏ khi mức tăng trưởng vẫn thấp hơn kịch bản đề ra, đặt ra yêu cầu cao hơn cho các quý tiếp theo.

Những “đầu kéo” giữ nhịp tăng trưởng

Dù đối mặt với nhiều khó khăn từ thị trường và chuỗi cung ứng, khu vực công nghiệp tiếp tục giữ vai trò “đầu kéo” tăng trưởng của nền kinh tế, khi đạt mức tăng trưởng hơn 15%, tiệm cận kịch bản đề ra và tiếp tục là động lực lớn nhất cho tăng trưởng GRDP của tỉnh. Ngoài động lực quan trọng nhất là Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, nhiều lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo cũng duy trì nhịp tăng trưởng tích cực, với chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 12,8%, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng chung.

Ông Michael W. Savidge, Giám đốc Nhà máy Nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2, tỉnh Thanh Hóa, cho biết: “Trước nhu cầu điện năng phục vụ phát triển các ngành công nghiệp mới và sản xuất quy mô lớn, nhà máy đã chủ động xây dựng phương án vận hành, chuẩn bị đầy đủ nhiên liệu, vật tư dự phòng, tăng cường kiểm soát kỹ thuật nhằm bảo đảm độ tin cậy của hệ thống. Trong quý 1 vừa qua, nhà máy đã cung ứng hơn 1,8 tỷ kWh điện lên lưới quốc gia và dự kiến sản xuất khoảng 7,78 tỷ kWh trong năm nay”.

Trong bối cảnh sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, khu vực kinh tế tư nhân vẫn cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt. Hiện khu vực này đóng góp khoảng 50 - 55% GRDP của tỉnh, trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động tái cơ cấu sản xuất, mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác, ứng dụng công nghệ và tìm kiếm thêm dư địa tăng trưởng từ các lĩnh vực mới. Đặc biệt, một số doanh nghiệp xuất khẩu vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng tích cực dù thị trường thế giới còn nhiều biến động.

“Hiện công ty đã có đủ đơn hàng cho năm 2026 với doanh thu tăng trưởng tích cực, đạt khoảng 20% so với cùng kỳ. Chúng tôi đang xúc tiến đơn hàng năm 2027 với chiến lược đa dạng hóa sản phẩm và thị trường mạnh mẽ. Bên cạnh sản phẩm chủ lực là dứa, doanh nghiệp đang mở rộng phát triển thêm các dòng sản phẩm từ xoài, ổi, đu đủ, thạch... Ngoài thị trường trọng điểm là châu Âu, chúng tôi đang kết nối thêm với các nước khu vực châu Á. Doanh nghiệp cũng đang chủ động kiểm soát chặt chất lượng từ đầu vào đến đầu ra sản phẩm, đổi mới công nghệ sản xuất, nâng cao dịch vụ hậu mãi để tiếp cận thị trường hiệu quả hơn”, ông Nguyễn Văn Quỳnh, Giám đốc Công ty CP Chế biến và Xuất khẩu nông sản Việt, chia sẻ.

Theo công bố của ngành thống kê, trong mức tăng trưởng GRDP 9,14% của quý I năm nay - mức tăng xếp thứ 12/34 tỉnh, thành phố cả nước và đứng thứ 2 khu vực Bắc Trung bộ - khu vực công nghiệp, xây dựng tiếp tục đóng vai trò chủ lực khi tăng 13,11%, đóng góp tới 6,09 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Khu vực dịch vụ tăng 7,45%, đóng góp khoảng 2,5 điểm phần trăm; trong khi khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,35%, đóng góp 0,46 điểm phần trăm.

Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là “trụ đỡ” quan trọng của nền kinh tế, đóng góp 4,27 điểm phần trăm vào GRDP toàn tỉnh. Trong đó, các ngành sản xuất chủ lực như chế biến thực phẩm, may mặc, da giày, lọc hóa dầu, sản xuất hóa chất, kim loại và vật liệu xây dựng tiếp tục duy trì tăng trưởng ổn định, cho thấy sức chống chịu tương đối tốt của khu vực sản xuất công nghiệp trước những biến động từ bên ngoài.

Các ngành dịch vụ đạt 7,45%; đóng góp 2,50 điểm % trong mức tăng chung. (Trong ảnh: Khách hàng mua sắm tại Siêu thị GO! Thanh Hóa)

Ở khu vực dịch vụ, thương mại và logistics tiếp tục phục hồi tích cực. Hoạt động bán buôn, bán lẻ tăng gần 10%; vận tải, kho bãi tăng hơn 12%; lưu trú, ăn uống tăng trên 10%. Đây không chỉ là tín hiệu cho thấy sức cầu thị trường đang dần cải thiện, mà còn phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của logistics, du lịch và dịch vụ trong cơ cấu tăng trưởng của tỉnh.

Theo Sở Công Thương, bên cạnh nhóm sản phẩm từ lọc hóa dầu, nhiều ngành công nghiệp chủ lực khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng khá trong quý I năm nay, như: thức ăn chăn nuôi tăng 34,5%; sắt thép tăng 22,9%; điện sản xuất tăng 17,1%; xi măng tăng 13,2%; quần áo may sẵn tăng 12,3%. Đặc biệt, việc nhiều nhà máy gia công giày xuất khẩu tại Ngọc Lặc, Thạch Định, Bá Thước... tiếp tục mở rộng sản xuất, cùng với khởi công Khu Công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa - giai đoạn 1, đang tạo thêm dư địa cho tăng trưởng sản xuất công nghiệp và thu hút đầu tư trong các quý tiếp theo.

Áp lực phía sau con số

So với kịch bản tăng trưởng đã xây dựng, GRDP quý I năm 2026 của Thanh Hóa thấp hơn khoảng 1,36 điểm phần trăm. Đây không đơn thuần là chênh lệch về mặt số liệu, mà phản ánh rõ những khó khăn, áp lực mà nền kinh tế trong tỉnh đang phải đối mặt trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống chịu nhiều tác động từ biến động kinh tế thế giới, chi phí đầu vào gia tăng và sức ép thị trường ngày càng lớn.

Theo kịch bản xây dựng, GRDP quý I cần đạt mức tăng 10,5%. Tuy nhiên, mức thực tế đạt 9,14% cho thấy một số lĩnh vực quan trọng vẫn chưa đạt kỳ vọng. Trong đó, khu vực công nghiệp - xây dựng dù tiếp tục giữ vai trò “đầu kéo”, song vẫn thấp hơn kịch bản khoảng 0,83 điểm phần trăm.

Chỉ số giá tiêu dùng tăng cao, trong đó nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng hơn 4,7% trong 4 tháng đầu năm, tạo thêm áp lực đối với hoạt động sản xuất, đầu tư và tiêu dùng trong thời gian tới.

Đáng chú ý, lĩnh vực xây dựng là khu vực hụt khá sâu so với mục tiêu. Theo kịch bản xây dựng, ngành xây dựng quý I phải tăng hơn 8,3%, nhưng thực tế chỉ đạt khoảng 5,94%, thấp hơn tới 2,39 điểm phần trăm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tiến độ triển khai các dự án hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp còn chậm; tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công thấp hơn nhiều so với cùng kỳ; vật liệu xây dựng khan hiếm và giá vật liệu tăng cao khiến nhiều dự án bị giãn tiến độ.

Không chỉ xây dựng, lĩnh vực bất động sản cũng tăng trưởng thấp hơn kỳ vọng. Theo đó, hoạt động kinh doanh bất động sản quý I chỉ tăng khoảng 2,24%, thấp hơn kịch bản gần 1,7 điểm phần trăm. Mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao khiến chi phí vốn tăng mạnh, làm cả chủ đầu tư lẫn người mua đều thận trọng hơn trong quyết định đầu tư.

Ông Lê Huy Tuấn, Trưởng Phòng Kế hoạch - Tài chính - Tổng hợp, nhận định: "Ở khu vực công nghiệp, dù mức tăng hơn 15% vẫn được xem là tích cực, song nhiều ngành sản xuất chủ lực cũng đang chịu áp lực không nhỏ. Những biến động địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên liệu, đẩy chi phí logistics và giá năng lượng tăng cao. Đây là áp lực trực tiếp đối với hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là các ngành lọc hóa dầu, sản xuất hóa chất, vật liệu xây dựng hay dệt may”.

Bên cạnh đó, hoạt động xuất nhập khẩu cũng đang chịu tác động rõ nét từ xu hướng bảo hộ thương mại và rào cản thuế quan tại một số thị trường lớn. Quý I năm nay, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh giảm hơn 13% so với cùng kỳ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách, mà còn tác động trực tiếp tới tăng trưởng thuế sản phẩm trong GRDP - khu vực chỉ tăng khoảng 1,43%, thấp hơn rất xa kịch bản đề ra (10,97%).

Theo ông Thái Bá Minh, Trưởng Thống kê tỉnh Thanh Hóa, động lực tăng trưởng hiện nay của Thanh Hóa vẫn phụ thuộc khá lớn vào một số cực tăng trưởng truyền thống như Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn và các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo quy mô lớn. Điều này giúp kinh tế tỉnh duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong ngắn hạn, nhưng cũng khiến khả năng chống chịu trước các “cú sốc” bên ngoài trở nên nhạy cảm hơn.

“Theo tính toán của ngành thống kê, để đạt kịch bản tăng trưởng cả năm 11%, các quý tiếp theo sẽ phải tăng cao hơn mức kịch bản đã xây dựng. Theo đó, quý II phải tăng khoảng 10,9%, quý III tăng 11,15% và quý IV tăng 11,36%. Bình quân các quý còn lại phải đạt khoảng 11,52% thì cả năm mới hoàn thành kịch bản tăng trưởng 11%. Còn nếu phấn đấu đạt mức tăng trưởng GRDP từ 10% trở lên, các quý tiếp theo cũng phải duy trì mức tăng bình quân trên 10,24%. Đây là áp lực rất lớn trong bối cảnh các động lực truyền thống đang dần tới hạn và môi trường kinh tế quốc tế tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn”, ông Thái Bá Minh, Trưởng Thống kê tỉnh cho biết.

Không chỉ áp lực về tốc độ tăng trưởng, theo đánh giá của ngành thống kê, nền kinh tế trong thời gian tới còn phải đối mặt với nhiều rủi ro từ bên ngoài. Trong đó, bất ổn địa chính trị tại Trung Đông có thể tiếp tục làm gián đoạn các tuyến hàng hải quốc tế, đẩy giá dầu và chi phí logistics tăng cao, gây áp lực lên các ngành sản xuất phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt là lọc hóa dầu và công nghiệp chế biến, chế tạo. Bên cạnh đó, xu hướng gia tăng các rào cản thương mại, thuế quan tại một số thị trường lớn cũng có thể ảnh hưởng tới hoạt động xuất khẩu - một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của tỉnh.

Áp lực lạm phát cũng đang hiện hữu khi giá năng lượng và nguyên vật liệu đầu vào tiếp tục tăng. Chỉ số giá tiêu dùng 4 tháng đầu năm tăng khoảng 3,32%, trong đó nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng hơn 4,7%, tạo thêm áp lực đối với hoạt động sản xuất, đầu tư và tiêu dùng. Cùng với đó, những diễn biến cực đoan của thời tiết, nguy cơ hạn hán, bão lũ và dịch bệnh cũng đặt ra nhiều thách thức cho sản xuất nông nghiệp và ổn định đời sống dân sinh.

Từ những áp lực trên có thể thấy, dư địa tăng trưởng từ các động lực truyền thống đang dần thu hẹp. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ giữ ổn định các “đầu kéo” hiện hữu, mà còn phải nhanh chóng mở rộng không gian phát triển mới cho nền kinh tế. Không chỉ dừng lại ở thu hút đầu tư, bài toán hiện nay là đẩy nhanh tiến độ các dự án công nghiệp trọng điểm, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy giải ngân đầu tư công, đồng thời tạo thêm động lực tăng trưởng mới.

Minh Hằng

(Còn nữa)

Nguồn Thanh Hóa : http://baothanhhoa.vn/mo-duong-bang-cho-muc-tieu-tang-truong-hai-con-so-bai-1-phep-thu-trong-ap-luc-moi-288215.htm