Chiều 23-4, tiếp tục kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng (có hiệu lực từ ngày 1-1-2027).
Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, với 489/491 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Ảnh: QH
Đáng chú ý, liên quan đến giao dịch phải công chứng, Luật vừa được Quốc hội thông qua quy định “giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao và được luật quy định phải công chứng”.
Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay dự thảo đã được chỉnh lý theo hướng không quy định danh mục cụ thể các giao dịch phải công chứng mà xác lập tiêu chí chung để xác định các giao dịch thuộc diện bắt buộc công chứng.
“Cách tiếp cận này vừa góp phần thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng (giảm 6 loại giao dịch phải công chứng đang được quy định trong các nghị định của Chính phủ), vừa khắc phục nguy cơ chồng chéo, xung đột với các luật chuyên ngành”- Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết điều này giúp tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân và nâng cao tính minh bạch, ổn định của hệ thống pháp luật.
Ngoài ra, Luật vừa được Quốc hội thông qua cũng quy định rõ trách nhiệm của Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành có liên quan rà soát, cập nhật và đăng tải danh mục các giao dịch phải công chứng trên Cổng thông tin điện tử.
Danh mục này có giá trị tham chiếu, hỗ trợ tra cứu, áp dụng thống nhất trong phạm vi toàn quốc; đồng thời bảo đảm nguyên tắc các giao dịch cụ thể thuộc diện bắt buộc công chứng phải do luật chuyên ngành quy định, phù hợp với tiêu chí của Luật Công chứng.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt... Ảnh: Quốc Hội
Liên quan đến thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản, Luật tiếp tục quy định thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản theo phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở.
Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, quy định này phù hợp với đặc thù mô hình công chứng hiện hành, theo đó công chứng viên chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của giao dịch, bao gồm cả việc kiểm tra, xác minh tình trạng pháp lý và thực tế của bất động sản khi cần thiết.
“Trong điều kiện cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu liên quan đang trong quá trình hoàn thiện, chưa được kết nối, chia sẻ đồng bộ trên toàn quốc, việc duy trì thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản theo địa giới hành chính giúp hạn chế rủi ro phát sinh từ việc công chứng trùng lặp đối với cùng một tài sản, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch”- ông Hoàng Thanh Tùng nói.
Ngoài ra, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Luật đã điều chỉnh theo hướng mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt đối với các giao dịch không có đối tượng trực tiếp là bất động sản (như hợp đồng ủy quyền, hợp đồng đặt cọc, chuyển nhượng hợp đồng...), qua đó tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Luật cũng giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện việc công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản không phụ thuộc địa giới hành chính trên phạm vi toàn quốc, gắn với điều kiện vận hành đầy đủ, đồng bộ của cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu liên quan, bảo đảm tính khả thi, chặt chẽ và an toàn pháp lý.
Giữ quy định người đi công chứng phải chụp ảnh với công chứng viên
Luật vừa được Quốc hội thông qua vẫn giữ nguyên Điều 50 Luật Công chứng 2024 quy định về việc “Ký, điểm chỉ trong văn bản công chứng”. Theo đó, điều luật này yêu cầu “việc ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ công chứng”.
Quá trình dự thảo, Chính phủ đề xuất sửa đổi Điều 50 nói trên theo hướng bỏ quy định về việc chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên.
Tuy nhiên, thảo luận tại Quốc hội, nhiều đại biểu đề nghị cân nhắc lại điều này. Một trong những lý do nêu ra là quy định mới thực hiện được một năm, nếu bỏ nội dung này cần có tổng kết, đánh giá.
Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng giữ lại quy định về việc chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên.
NHÓM PHÓNG VIÊN