Mùa vải 2026: Chú trọng chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng

2 giờ trướcBài gốc

Nông dân Bắc Ninh thu hoạch hoạch vải sớm. Ảnh: Thanh Thương/TTXVN

Mùa vải 2026 được đánh giá là đặc biệt

Những ngày này, tại các vùng trồng vải trọng điểm phía Bắc, không khí thu hoạch đã diễn ra nhộn nhịp. Xe tải, thương lái, các điểm cân vải hoạt động liên tục khi những chùm vải chín đỏ được cắt xuống từ vườn, nhanh chóng đưa ra thị trường trong nước và phục vụ xuất khẩu.

Tại tỉnh Bắc Ninh (địa phương sở hữu vùng vải thiều nổi tiếng của Bắc Giang trước đây), vụ vải năm nay được đánh giá là đặc biệt. Theo ngành nông nghiệp địa phương, toàn tỉnh có khoảng 29.800 ha vải thiều, sản lượng ước đạt hơn 95.000 tấn, chỉ bằng gần 60% kế hoạch do ảnh hưởng bất lợi của thời tiết trong giai đoạn ra hoa. Tuy nhiên, điều đáng mừng là chất lượng quả vải được đánh giá cao hơn nhiều năm trước.

Tại các vùng trồng vải như xã Phúc Hòa, phường Chũ… những chùm vải chín sớm đã phủ đỏ các khu vườn. Nhiều giống vải chất lượng cao như vải u trứng cho quả to, vỏ đỏ sáng, cùi dày, vị ngọt đậm được thị trường ưa chuộng. Có những vườn ngay từ đầu vụ đã được thương nhân đặt mua toàn bộ sản lượng với giá lên tới khoảng 150.000 đồng/kg. Điều này cho thấy xu hướng tiêu dùng hiện nay không còn chỉ chú trọng số lượng mà chuyển mạnh sang chất lượng và giá trị đặc sản.

Không dừng lại ở sản xuất truyền thống, nhiều vùng vải tại Bắc Ninh đang đẩy mạnh canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hướng hữu cơ. Người dân ngày càng chú trọng ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và tuân thủ quy trình chăm sóc nghiêm ngặt nhằm đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu khó tính.

Vải lai Phù Cừ có vị ngọt thanh. Ảnh: Đinh Văn Nhiều/TTXVN

Một điểm đáng chú ý trong vụ vải năm nay là việc các địa phương tiếp tục mở rộng hệ thống mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc điện tử. Hiện toàn tỉnh quản lý 241 mã số vùng trồng với diện tích hơn 17.450 ha phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Australia, Nhật Bản và Thái Lan. Cùng với đó là 42 cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu, tạo nền tảng quan trọng để quả vải đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật.

Cùng với Bắc Ninh, vùng vải Thanh Hà (Hải Phòng) cũng bước vào vụ thu hoạch với nhiều tín hiệu tích cực. Thanh Hà hiện có hơn 938 ha vải, trong đó gần 500 ha là vải chính vụ. Năm nay, sản lượng ước đạt khoảng 5.500 tấn, giảm mạnh so với năm trước nhưng chất lượng quả được đánh giá thơm ngon, mẫu mã đẹp.

Từ lâu, vải thiều Thanh Hà đã nổi tiếng bởi hương vị đặc trưng riêng, khó nhầm lẫn. Quả vải có vỏ mỏng, màu đỏ hồng, cùi dày, ráo nước, vị ngọt thanh và mùi thơm đặc trưng. Chính điều kiện thổ nhưỡng màu mỡ ven sông cùng kỹ thuật canh tác lâu đời đã tạo nên danh tiếng cho vùng vải này. Đặc biệt, hiện nay toàn bộ diện tích vải Thanh Hà đều được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Địa phương duy trì 18 mã số vùng trồng xuất khẩu sang nhiều thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Australia, Nhật Bản, Thái Lan…

Để chuẩn bị cho vụ tiêu thụ năm nay, địa phương đã đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối với siêu thị, trung tâm thương mại và doanh nghiệp xuất khẩu. Nhiều doanh nghiệp lớn tiếp tục cam kết đồng hành cùng nông dân trong tiêu thụ sản phẩm. Công ty Cổ phần Ameii Việt Nam dự kiến xuất khẩu khoảng 1.000 tấn vải thiều. Ông Nguyễn Khắc Tiến, Chủ tịch HĐQT công ty tự hào cho biết, với 7 năm làm cầu nối đưa vải thiều Thanh Hà ra thế giới, doanh nghiệp không chỉ xuất khẩu quả vải mà còn giới thiệu quảng bá những giá trị văn hóa, tinh hoa sản phẩm nông nghiệp của Thanh Hà, của Hải Phòng ra thế giới.

Bà Nguyễn Thị Hằng, thôn Phù Oanh, xã Tiên Tiến, tỉnh Hưng Yên phấn khởi bên những chùm vải lai chín sớm trĩu quả vừa thu hoạch tại vườn. Ảnh: Đinh Văn Nhiều/TTXVN

Ngoài các vùng vải truyền thống, mùa vải năm nay tại Hưng Yên cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, đặc biệt với dòng vải trứng và vải lai chín sớm Phù Cừ. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, hiện toàn tỉnh có hơn 1.300 ha trồng vải lai chín sớm Phù Cừ và vải trứng, nhiều diện tích được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng tới phục vụ các thị trường xuất khẩu như Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu.

Việc đẩy mạnh canh tác theo hướng an toàn, minh bạch nguồn gốc không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản mà còn mở ra cơ hội cho trái cây đặc sản Hưng Yên tham gia sâu hơn vào thị trường trong và ngoài nước.

Điều dễ nhận thấy trong mùa vải năm nay là tư duy sản xuất của người dân đã thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây câu chuyện “được mùa mất giá” từng khiến người trồng vải nhiều phen lao đao, thì nay mục tiêu không còn là sản lượng bằng mọi giá mà là chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng. Nhiều địa phương cũng bắt đầu gắn mùa vải với du lịch trải nghiệm, thương mại điện tử và quảng bá văn hóa vùng miền.

Từ đặc sản vùng quê đến thương hiệu trái cây quốc tế

Không phải ngẫu nhiên mà vải thiều trở thành một trong những loại trái cây đặc sản nổi tiếng nhất của Việt Nam. Với người tiêu dùng trong nước, mùa vải không đơn thuần là mùa của một loại trái cây, mà còn gợi cảm giác rất riêng của mùa hè Bắc Bộ - mùa của những chùm quả đỏ au, vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng khó thay thế.

Những vườn vải sớm tại Bắc Ninh. Ảnh: Thanh Thương/TTXVN

Vải thiều Việt Nam nổi tiếng trước hết bởi chất lượng cảm quan khác biệt. Quả vải có lớp vỏ mỏng, khi bóc để lộ phần cùi trắng trong, dày và mọng nước. Độ ngọt cao nhưng không gắt, xen chút thanh mát tự nhiên khiến quả vải dễ ăn mà không bị ngán. Những vùng trồng nổi tiếng như Thanh Hà hay vùng Lục Ngạn còn tạo nên hương vị riêng nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đặc thù.

Bên cạnh các vùng vải thiều truyền thống, vài năm gần đây, vải trứng Hưng Yên cũng trở thành cái tên được thị trường đặc biệt quan tâm mỗi dịp đầu hè. So với nhiều giống vải thông thường, vải trứng có kích thước lớn hơn, cùi dày, hạt nhỏ, vị ngọt thanh và thơm dịu. Theo các nhà vườn, trung bình mỗi kilogam chỉ khoảng 16-22 quả, cá biệt có loại chỉ từ 13-16 quả/kg, tạo nên sự khác biệt rõ rệt trên thị trường trái cây cao cấp.

Hiện giá bán lẻ vải trứng tại thị trường miền Bắc dao động khoảng 150.000-180.000 đồng/kg, trong khi tại miền Nam có thể lên tới 250.000-270.000 đồng/kg do nguồn cung hạn chế và chi phí vận chuyển cao. Không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, loại quả này còn trở thành điểm nhấn thu hút du khách trải nghiệm nông nghiệp tại địa phương. Nhiều nhà vườn cho biết lượng khách tham quan, trải nghiệm hái vải tăng rõ rệt vào dịp cuối tuần, nhất là các gia đình từ Hà Nội.

Chính chất lượng nổi bật đã giúp vải thiều Việt Nam từng bước chinh phục thị trường quốc tế trong nhiều năm qua. Từ chỗ chủ yếu tiêu thụ nội địa và xuất khẩu tiểu ngạch, quả vải hiện đã có mặt tại nhiều thị trường khó tính như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Australia, EU, Canada hay Trung Đông.

Một dấu mốc quan trọng là việc vải thiều Thanh Hà được cấp bảo hộ chỉ dẫn địa lý từ năm 2007. Đây không chỉ là sự công nhận về nguồn gốc xuất xứ mà còn là cơ sở để xây dựng thương hiệu quốc tế cho sản phẩm. Hiện sản phẩm này cũng nằm trong danh mục được bảo hộ chỉ dẫn địa lý tại Liên minh châu Âu (EU).

Người dân thu hái vải sớm tại các vùng trồng vải xuất khẩu tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Đồng Thúy/TTXVN

Trong khi đó, Bắc Ninh hiện đã xây dựng được hệ thống sản xuất và xuất khẩu tương đối bài bản. Toàn tỉnh hiện quản lý hàng trăm mã số vùng trồng cùng hàng chục cơ sở đóng gói đạt chuẩn phục vụ xuất khẩu.

Nhiều năm qua, Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của vải thiều Việt Nam nhờ lợi thế khoảng cách địa lý và nhu cầu tiêu thụ lớn. Tuy nhiên, ngành hàng vải thiều đang từng bước mở rộng sang Bắc Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và các nước phát triển khác.

Đây là hành trình không dễ dàng bởi các thị trường cao cấp có yêu cầu rất khắt khe về truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật và quy trình đóng gói. Để vào được các thị trường này, quả vải phải trải qua các công đoạn xử lý như chiếu xạ, xông khử trùng, bảo quản lạnh theo quy chuẩn nghiêm ngặt.

Năm 2026 cũng đánh dấu thêm một bước tiến mới khi cơ sở chiếu xạ của Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội được phía Hoa Kỳ phê duyệt đủ điều kiện xử lý quả tươi xuất khẩu sang Mỹ. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí logistics và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vải thiều Việt Nam tiếp cận thị trường Bắc Mỹ.

Thương lái bốc xếp vải lên thùng xe tải để kịp vận chuyển đi tiêu thụ tại các thị trường trong và ngoài tỉnh. Ảnh: Đinh Văn Nhiều/TTXVN.

Song song với mở rộng thị trường, ngành hàng vải thiều cũng đẩy mạnh chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng và giảm áp lực tiêu thụ trong thời gian ngắn của vụ chính. Các sản phẩm như vải đông lạnh, vải sấy khô, nước ép, siro hay sản phẩm OCOP từ vải ngày càng đa dạng hơn.

Cùng với đó là sự phát triển của hệ thống logistics lạnh và thương mại điện tử. Các doanh nghiệp vận tải đã đầu tư thêm hàng trăm container lạnh để phục vụ xuất khẩu. Nhiều sàn thương mại điện tử cũng tham gia tiêu thụ vải thiều, giúp loại trái cây này tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, rộng hơn.

Trong dòng chảy hội nhập của nông sản Việt, vải thiều không chỉ là một loại trái cây mùa vụ mà còn là câu chuyện về chuyển đổi tư duy sản xuất nông nghiệp: từ chú trọng sản lượng sang nâng cao chất lượng; từ bán hàng đơn thuần sang xây dựng thương hiệu; từ tiêu thụ nội địa sang chinh phục thị trường toàn cầu. Mỗi mùa vải đi qua không chỉ mang theo sắc đỏ của những vườn cây trĩu quả mà còn là hy vọng về một nền nông nghiệp ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững hơn.

Minh Hiếu (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/mua-vai-2026-chu-trong-chat-luong-thuong-hieu-va-gia-tri-gia-tang-20260528064735360.htm