Trước mùa xuân mới, Phó Giáo sư, Tiến sĩ (PGS.TS) Lương Ngọc Bính, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Bình (cũ) đã có cuộc trả lời phỏng vấn phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị về “mùa xuân đầu tiên” này.
P.V: Thưa PGS.TS Lương Ngọc Bính, trong dòng chảy lịch sử, hai tỉnh Quảng Bình (cũ) và Quảng Trị (cũ) luôn có sự gắn bó về địa lý, văn hóa và lịch sử. Vì vậy, việc hai tỉnh hợp nhất trong thời điểm hiện nay không chỉ mang ý nghĩa hành chính mà còn đặt ra nhiều vấn đề cần được nhìn nhận từ chiều sâu lịch sử và khoa học xã hội. Với góc nhìn của một nhà nghiên cứu lịch sử-văn hóa, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của mùa xuân đầu tiên sau khi hợp nhất hai tỉnh?
PGS.TS Lương Ngọc Bính: Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, mùa xuân không chỉ là sự khởi đầu của năm mới, của sự sinh sôi nảy nở và tái tạo mà còn là những cột mốc mở ra những chặng đường phát triển mới của quê hương, đất nước. Nhìn lại gần một thế kỷ qua, có thể nói, mỗi mùa xuân đều gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng, mở ra những giai đoạn phát triển mới cho đất nước.
Đồng Hới-đô thị trung tâm của tỉnh Quảng Trị mới đang phát triển năng động - Ảnh: A.T
Đối với tỉnh Quảng Trị, mùa xuân năm 2026 mang một ý nghĩa đặc biệt. Đó là mùa xuân đầu tiên sau khi hợp nhất hai tỉnh Quảng Bình (cũ) và Quảng Trị (cũ) thành tỉnh Quảng Trị (mới) với một không gian phát triển mới, nguồn lực mới, tinh thần và khí thế mới. Mùa xuân này mang theo niềm tin và khát vọng mới của quê hương, đất nước. Có thể nói, đây là mùa xuân mở đầu bằng sự thành công rực rỡ của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.
Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, tỉnh Quảng Trị mới với tầm vóc, không gian, vị thế mới sẽ vững bước trên con đường xây dựng và phát triển. Đây không chỉ là mùa xuân tiếp nối truyền thống lịch sử, mà còn là mùa xuân đầu tiên tỉnh Quảng Trị cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, hướng tới mục tiêu xây dựng tỉnh giàu mạnh, văn minh, góp phần cùng cả nước xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng vào năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.
P.V: Có thể khẳng định, truyền thống văn hóa và cách mạng, truyền thống đoàn kết, thủy chung, tinh thần kiên cường của hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị cũ trong suốt chiều dài lịch sử… là những yếu tố nội sinh bền vững, giúp tỉnh Quảng Trị mới vượt qua khó khăn, thách thức để vươn tới đạt được những thành tựu rực rỡ hơn trong thời gian tới. Tuy vậy, việc hợp nhất cũng đặt ra nhiều thách thức lớn, trong đó việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xây dựng nền hành chính hoạt động hiệu lực, hiệu quả là một trong những vấn đề quan trọng. Theo ông, yếu tố nào là then chốt để Quảng Trị khắc phục thách thức này, tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân?
PGS.TS Lương Ngọc Bính: Tôi cho rằng, để bộ máy hành chính hoạt động hiệu lực, hiệu quả cần nhiều yếu tố. Trước hết, phải tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, đẩy mạnh cải cách hành chính, chú trọng cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp, nhất là chính quyền cấp phường, xã. Qua đó khơi thông nguồn lực, phát huy tiềm năng, thế mạnh của tỉnh, nâng cao năng lực cạnh tranh để thu hút đầu tư.
Với không gian phát triển mới, tỉnh Quảng Trị đang thu hút các mạnh mẽ các nhà đầu tư - Ảnh: A.T
Thứ hai là yếu tố con người, tức là đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức vận hành nền hành chính mới. Có thể nói đây là yếu tố then chốt của then chốt, mang tính quyết định. Bởi vậy, tỉnh cần tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có tinh thần trách nhiệm cao, có trí tuệ và bản lĩnh vững vàng, toàn tâm, toàn ý, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, có khả năng thích ứng nhanh với điều kiện mới.
Và yếu tố thứ ba là phải tập trung ứng dụng mạnh mẽ hơn nữa khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là vấn đề rất quan trọng, bởi vì muốn có một nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả thì phải quan tâm đến việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số đồng bộ, nhất là phải xây dựng chính quyền số, công dân số, xã hội số một cách hoàn thiện.
PV: Việc hợp nhất hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị đã mở ra một không gian phát triển mới, nơi các tiềm năng về địa kinh tế, hạ tầng, tài nguyên và nguồn nhân lực được đặt trong một chỉnh thể thống nhất. Tuy nhiên, để những tiềm năng ấy thực sự trở thành động lực phát triển, vấn đề quan trọng là nhận diện đúng các lợi thế mang tính cộng hưởng và có cách khai thác phù hợp ngay từ giai đoạn đầu. Thưa PGS.TS Lương Ngọc Bính, theo ông, đâu là những lợi thế mang tính cộng hưởng lớn nhất mà Quảng Trị mới có thể khai thác trong giai đoạn đầu, sau hợp nhất?
PGS.TS Lương Ngọc Bính: Việc hợp nhất hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị thành Quảng Trị mới, theo tôi đã mang đến cho tỉnh mới nhiều lợi thế mang tính cộng hưởng. Ngoài truyền thống cách mạng, kiên cường, lao động cần cù, thông minh và sáng tạo, đội ngũ cán bộ các cấp đã được rèn luyện qua thực tiễn công tác, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực và kinh nghiệm công tác, có khát vọng cống hiến cho quê hương Quảng Trị, thì việc hợp nhất đã tạo được không gian phát triển mới, rộng lớn hơn, đa dạng hơn, phong phú hơn. Trong đó, Quảng Trị đã hội tụ đầy đủ các yếu tố về rừng, về biển, đồng bằng, biên giới, cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không trên một hành lang kinh tế Đông, Tây, Nam, Bắc…
Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo - Ảnh: A.T
Như vậy, tỉnh sẽ có nhiều điều kiện, lợi thế mang tính cộng hưởng để thu hút đầu tư phát triển du lịch, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp năng lượng và chế biến. Tỉnh sẽ có nhiều lợi thế hơn để mở rộng liên kết vùng, liên kết quốc tế, qua đó để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao hơn, bền vững hơn trong thời gian tới.
P.V: Bên cạnh những cơ hội, những lợi thế cộng hưởng như ông vừa chia sẻ thì sự hợp nhất chắc chắn cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức. Vậy thưa ông, tỉnh Quảng Trị cần đặc biệt lưu ý những vấn đề nào để bảo đảm sự phát triển?
PGS.TS Lương Ngọc Bính: Đúng là việc hợp nhất cũng đang đặt ra không ít khó khăn, thách thức cho tỉnh Quảng Trị. Tôi nhận thấy hiện nay, nguồn lực đầu tư về kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội của tỉnh mặc dù đã được quan tâm nhưng vẫn chưa đồng bộ. Chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực ở cấp xã, phường, kể cả nhân lực ở một số ngành vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Đời sống của cán bộ, công chức, viên chức vẫn còn nhiều khó khăn. Công tác quản lý hành chính và vận hành bộ máy của chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu chưa nhuần nhuyễn.
Cùng đó, yêu cầu về cải cách hành chính, ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phát triển xanh cũng đang đặt ra trong thực tiễn ngày càng cao, áp lực ngày càng lớn cho chúng ta, trong khi hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công kết nối giữa các vùng miền, các khu vực cũng chưa đồng bộ.
Phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo là thế mạnh của Quảng Trị - Ảnh: A.T
Bên cạnh đó, nhận thức của người dân và doanh nghiệp về mô hình quản lý mới giữa các vùng miền, giữa thành thị và nông thôn vẫn còn khoảng cách, cần phải có thời gian để thích nghi tốt hơn. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực vẫn còn có thể diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến việc phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh. Thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, những thách thức phi truyền thống cũng đang diễn biến khó lường. Những yếu tố đó đang đặt ra không ít khó khăn, thách thức cho tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn đầu phát triển.
P.V: Ở thời điểm bản lề này, với những cơ hội và thách thức đó, ông kỳ vọng và gửi gắm điều gì vào chặng đường phát triển của tỉnh Quảng Trị trong tương lai, nhất là khi tỉnh đang đứng trước thời cơ lịch sử để định vị vai trò và vị thế của mình trong khu vực Bắc Trung bộ?
PGS.TS Lương Ngọc Bính: Hơn lúc nào hết, Quảng Trị đang đứng trước một thời cơ lịch sử để thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng tỉnh nhà trở thành cực tăng trưởng mới trong khu vực miền Trung. Với niềm tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng; sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành năng động và sáng tạo của chính quyền các cấp, tôi tin tưởng tỉnh Quảng Trị sẽ triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, nghị quyết của Đảng, phát huy mạnh mẽ khối đại đoàn kết toàn dân, đồng thời phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế sau sáp nhập, thực hiện quyết liệt các khâu đột phá, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển khoa học-công nghệ, bảo đảm tăng trưởng xanh, bền vững.
Tôi hy vọng rằng, Quảng Trị sẽ chú trọng phát triển nguồn lực con người cao hơn nữa, tốt hơn nữa, đẩy mạnh việc phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, không ngừng nâng cao đời sống của Nhân dân, xây dựng tỉnh nhà vững vàng, khẳng định vị thế trong tương lai ở khu vực miền Trung và cả nước. Đồng thời, phấn đấu đưa Quảng Trị trở thành địa phương phát triển khá, là trung tâm năng lượng, logistics và du lịch đặc sắc của cả nước, Nhân dân Quảng Trị có một đời sống hòa bình, ấm no, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.
P.V: Xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Lương Ngọc Bính!
Vi Lan - Thanh Nhàn (thực hiện)