Nâng cao năng lực ứng phó biến đổi khí hậu và thúc đẩy vai trò phụ nữ trong kinh tế tập thể

2 giờ trướcBài gốc

Chương trình nằm trong khuôn khổ Hội nghị Phụ nữ 2026 do Liên minh HTX Việt Nam phối hợp với Liên minh HTX Quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương (ICA-AP) tổ chức, với sự tham dự của Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Đinh Hồng Thái, lãnh đạo ICA-AP và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cùng đại diện nhiều HTX, liên hiệp HTX và tổ hợp tác.

Toàn cảnh buổi tập huấn.

Nội dung tập huấn tập trung vào xây dựng nền nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu và lộ trình chính sách dành cho phụ nữ trong các HTX nông nghiệp.

Các ý kiến tại hội nghị đánh giá phụ nữ giữ vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, chế biến và phát triển kinh tế hộ, song vẫn chưa có vị thế tương xứng trong quá trình ra quyết định tại HTX.

Nhiều rào cản tiếp tục hạn chế sự tham gia của phụ nữ vào hoạt động kinh doanh của HTX, đặc biệt là bất bình đẳng trong tiếp cận đất đai, nguồn vốn, thị trường, công nghệ và cơ hội lãnh đạo.

Các đại biểu quốc tế ghi nhận những nỗ lực thúc đẩy quyền phụ nữ của Việt Nam trong khu vực kinh tế tập thể.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng chính sách cần dựa trên trải nghiệm thực tế của phụ nữ nông dân, thay vì chỉ áp dụng cách tiếp cận từ trên xuống. Mô hình đối thoại có cấu trúc do chính nông dân tham gia được đánh giá sẽ giúp nâng cao tính thực tiễn và khả năng thích ứng của HTX trước các biến động khí hậu và thị trường.

Tại hội nghị, bà Lê Thị Thu Hiền, đại diện quốc gia kiêm Cố vấn hợp tác cấp cao của Tổ chức phát triển HTX Hà Lan (Agriterra), đã chia sẻ 2 thách thức lớn đối với HTX nông nghiệp tại châu Á gồm mô hình kinh doanh và thành viên.

Về mô hình kinh doanh, bà cho rằng các HTX cần trả lời rõ những câu hỏi cốt lõi như: liệu HTX có đạt quy mô kinh tế đủ lớn để trang trải chi phí tối thiểu; có mối liên kết chặt chẽ với hoạt động sản xuất, kinh doanh của thành viên; và có tạo ra đủ lợi nhuận từ thị trường thay vì phụ thuộc vào đóng góp của thành viên để duy trì tính bền vững dài hạn hay không.

Cán bộ của UNWomen chia sẻ về kinh nghiệm xây dựng nền nông nghiệp trong bối cảnh biến động.

Ở khía cạnh thành viên, bà Hiền nhấn mạnh HTX cần xác định rõ tiêu chí lựa chọn thành viên thay vì mở rộng đại trà. Theo mô hình được chia sẻ, nhóm “người sử dụng” là những thành viên có giao dịch với HTX ít nhất 1 lần/năm, trong khi “người không sử dụng” là nhóm không phát sinh giao dịch.

Đối với nhóm có mức góp vốn vào vốn chủ sở hữu HTX từ ≥ 1.000 Euro, nhà đầu tư không phải thành viên sẽ không có quyền biểu quyết, còn thành viên chính thức được quyền biểu quyết. Với nhóm góp vốn dưới < 20 Euro, người không sử dụng sẽ không được chấp nhận làm thành viên, còn người sử dụng chỉ được xem là thành viên liên kết và không có quyền biểu quyết.

Bà Trần Thị Thủy Tiên, Nghiên cứu giới ICA-AP kiêm Nghiên cứu viên quốc gia Việt Nam chia sẻ các mô hình bình đẳng giới trên quốc tế.

Bên cạnh các nội dung về quản trị HTX, vấn đề bình đẳng giới cũng nhận được sự quan tâm lớn tại hội nghị. Chia sẻ về bài học kinh nghiệm từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bà Trần Thị Thủy Tiên, Nghiên cứu giới ICA-AP kiêm Nghiên cứu viên quốc gia Việt Nam, cho biết nhiều quốc gia đang áp dụng các mô hình thúc đẩy bình đẳng giới với mức độ ràng buộc khác nhau.

Theo bà Tiên, Philippines là một trong những quốc gia triển khai cách tiếp cận mang tính ràng buộc mạnh thông qua cơ chế lập ngân sách giới bắt buộc, yêu cầu báo cáo định kỳ và hệ thống trách nhiệm giải trình ở cấp thể chế. Trong khi đó, Nepal áp dụng chỉ tiêu tối thiểu về tỷ lệ phụ nữ tham gia các vị trí lãnh đạo. Các mô hình này được đánh giá tạo động lực rõ ràng và nâng cao mức độ tuân thủ trong thực thi chính sách.

Ở chiều ngược lại, các quốc gia như Việt Nam, Malaysia, Sri Lanka hay Fiji chủ yếu triển khai các cách tiếp cận theo hướng chương trình và tự nguyện, bao gồm hướng dẫn chính sách, các chương trình đào tạo, biện pháp khuyến khích và hợp tác với đối tác phát triển.

Không khí tập huấn diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi trực tiếp từ đại diện các HTX.

Từ thực tiễn khu vực, bà Tiên cho rằng các sáng kiến thí điểm có thể tạo ra chuyển biến tích cực ở phạm vi địa phương. Tuy nhiên, để tạo ra thay đổi dài hạn và mang tính hệ thống cần có thêm các mục tiêu đo lường cụ thể, cơ chế tài chính, hệ thống giám sát, lộ trình phát triển năng lực lãnh đạo cho phụ nữ và cơ chế trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Theo bà, FAO và ICA-AP đều nhận định HTX là cơ chế hiệu quả để trao quyền cho phụ nữ và thúc đẩy phát triển nông thôn bao trùm nhờ khả năng giải quyết đồng thời nhiều rào cản về kinh tế và xã hội.

Không khí tập huấn diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi trực tiếp từ đại diện các HTX. Nhiều câu hỏi liên quan đến mô hình quản trị, phát triển thành viên, tiếp cận chính sách hỗ trợ và nâng cao vai trò phụ nữ trong HTX đã được các chuyên gia giải đáp cụ thể, góp phần tháo gỡ những khó khăn mà nhiều HTX đang gặp phải trong quá trình hoạt động.

Hội nghị được đánh giá có ý nghĩa thiết thực, góp phần hỗ trợ HTX tháo gỡ khó khăn và nâng cao năng lực nội tại để phát triển bền vững.

Việc lựa chọn các HTX tiêu biểu tham gia chương trình cũng được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn khu vực kinh tế tập thể. Theo đánh giá của các đại biểu, khi những HTX đi đầu nâng cao năng lực quản trị và thích ứng thành công với biến đổi khí hậu, họ sẽ trở thành “hạt nhân” để các HTX khác học hỏi kinh nghiệm, cải thiện hoạt động và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp.

Trong bối cảnh khu vực kinh tế tập thể đang được xác định là một trong những thành phần quan trọng của nền kinh tế, các chương trình hỗ trợ thực tiễn như hội nghị tập huấn lần này được đánh giá có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển dài hạn của HTX nông nghiệp.

Không chỉ giúp nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và bình đẳng giới, chương trình còn góp phần tăng cường năng lực nội tại cho HTX – yếu tố then chốt để nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững.

Thông qua những hoạt động hỗ trợ sát với nhu cầu thực tiễn, Liên minh HTX Việt Nam đang từng bước khẳng định vai trò đồng hành cùng khu vực kinh tế tập thể, thúc đẩy nâng cao hiệu quả hoạt động HTX, phát huy vai trò phụ nữ và góp phần phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới.

Vũ Hương (Ảnh: Phạm Hòa)

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/nang-cao-nang-luc-ung-pho-bien-doi-khi-hau-va-thuc-day-vai-tro-phu-nu-trong-kinh-te-tap-the.html