Nâng cao tiềm lực khoa học và công nghệ trên địa bàn TPHCM

2 giờ trướcBài gốc

Các chuyên gia, nhà khoa học tại hội thảo. ẢNH QUANG HUY

Phát biểu đề dẫn hội thảo, GS.TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học và kỹ thuật TPHCM nhấn mạnh, hội thảo diễn ra vào một thời điểm mang tính bước ngoặc lịch sử, khi các bợ đỡ pháp lý và không gian chiến lược đã đồng loạt định hình. Cụ thể ở cấp trung ương, ngày 30-4-2026 của Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg về danh mục 10 công nghệ và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, có hiệu lực từ 01-7-2026. Ở cấp độ TPHCM, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển KHCN, ĐMST và chuyển đổi số quốc gia, Thành ủy TPHCM đã ban hành Kế hoạch hành động số 459-KHHĐ/TU ngày 21-5-2025; UBND TPHCM đã ban hành Kế hoạch số 4354/KH-UBND ngày 14-6-2026 để cụ thể hóa việc thực hiện nghị quyết này.

GS.TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên Hiệp các hội Khoa học và kỹ thuật TPHCM phát biểu đề dẫn tại hội thảo. ẢNH QUANG HUY

Đặc biệt, TPHCM đang bước vào kỷ nguyên mới với tư cách là một “siêu vùng đô thị” sau quá trình sắp xếp và hợp nhất hành chính. Vị thế này tạo ra động lực bứt phá toàn diện, biến thành phố thành cực tăng trưởng trọng điểm, hội tụ các tiêu chí về kinh tế, tài chính, công nghệ và logistic mang tầm vóc khu vực Châu Á. Tuy nhiên, theo GS.TS Nguyễn Văn Phước để TPHCM trở thành một một “siêu vùng đô thị”, thành phố phải giải được các bài toán từ quản trị tổng hợp dựa trên dự liệu, KHCN và ĐMST đến các áp lực về biến đổi khí hậu, môi trường, giao thông, năng lượng, tài nguyên nước và cạnh tranh quốc tế đặt ra yêu cầu cấp bách về đổi mới mô hình tăng trường… trong khi mô hình tăng trưởng cũ dựa vào thâm dụng lao động, đất đai và tài nguyên đã chạm trần. TPHCM buộc phải chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất tổng hợp, dữ liệu số và hàm lượng tri thức.

TS. Lê Thanh Minh, Phó Giám đốc Sở KHCN TP nêu bật các chính sách đặc thù về KHCN tại hội thảo. ẢNH QUANG HUY

PGS.TS Lê Hoài Quốc nêu tham luận về Phát triển hệ sinh thái Robor và Drone "Makein VietNam". ẢNH QUANG HUY

Bên cạnh những thuận lợi, khó khăn song hành nêu trên, GS.TS Nguyễn Văn Phước nhấn mạnh: “Cơ chế đã mở, không gian đã sẵn sàng! Câu hỏi đặt ra cho các chuyên gia, nhà khoa học thành phố: Đội ngũ tri thức sẽ hành động như thế nào? Trong khi nhân lực về KHCN của thành phố chiếm tới 1/3 cả nước với nhiều lĩnh vực mũi nhọn đang được định hình rõ như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, y tế thông minh và vật liệu mới… nhưng tỷ lệ thương mại hóa và sản phẩm đầu ra thực tế vẫn còn là một “điểm nghẽn” nhức nhối. Khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường sản xuất vẫn còn xa”.

GS.TS Hồ Bá Thâm trình bày tham luận về Xu hướng thế giới và định hướng nghiên cứu "Vấn đề lượng tử". ẢNH QUANG HUY

PGS.TS Trương Hải Nhung trình bày tham luận về Công nghệ sinh học tại TPHCM - Tiềm năng, cơ hội và động lực phát triển. ẢNH QUANG HUY

Ở phần tham luận kéo dài gần 5 giờ sau đó, các chuyên gia, nhà khoa học đã đề xuất thành phố các cơ chế thể chế thử nghiệm (Sandbox) linh hoạt, giải phóng mọi rào cản hành chính trong quản lý tài chính khoa học. Thành phố cần tập trung nguồn lực cao độ cho các ngành công nghệ sâu (Deep-tech) mũi nhọn từ thiết kế vi mạch bán dẫn, hệ sinh thái robot - thiết bị tự hành, y sinh tiên tiến đến kinh tế tuần hoàn, Net Zero đến kết nối đồng bộ dòng chảy dữ liệu và các phòng thí nghiệm giữa lõi TPHCM với thủ phủ công nghiệp (Bình Dương cũ) và cảng biển (Bà Rịa – Vũng Tàu cũ)… Riêng trong lĩnh vực nông nghiệp, PGS.TS Nguyễn Tất Toàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TPHCM, đề xuất định hướng phát triển hệ sinh thái sản xuất sinh học - công nghiệp tích hợp, trong đó các phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng như nguồn tài nguyên có giá trị. Giai đoạn 2026 - 2030, PGS Toàn đề xuất xây dựng hệ sinh thái sản xuất sinh học - công nghiệp tích hợp, tập trung vào nông nghiệp chính xác ứng dụng AI, thực phẩm mới và thị trường tín chỉ carbon.

PGS.TS Đỗ Văn Dũng trình bày tham luận về Tái cấu trúc và phát triển hệ sinh thái công nghiệp ô tô TPHCM trong bối cảnh chuyển đổi xanh và số hóa. ẢNH QUANG HUY

Với quyết tâm cao và sự đồng hành của đội ngũ trí thức, giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là bước quan trọng để TPHCM khẳng định vai trò đầu tàu, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm ĐMST của cả nước và khu vực.