Nâng tầm hạt gạo

7 giờ trướcBài gốc

Từ những cánh đồng VietGAP

Trong hành trình tìm lại giá trị bền vững cho cây lúa, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP không chỉ là cách làm nông nghiệp mới mà còn là lời cam kết về sự tử tế với đất, với hạt giống và với chính người tiêu dùng. Những cánh đồng được gieo trồng theo quy trình tiêu chuẩn, được đồng bộ từ giống, nước, phân, thuốc đang dần thay đổi cách thức sản xuất của nông dân, không còn phó mặc vào may rủi mà được quản lý chặt chẽ, minh bạch và hướng đến giá trị cao hơn. Và trên hành trình đó, không ít nông dân đã trở thành “người mở đường” đầy bản lĩnh, trong đó có chị Nguyễn Thị Thanh, Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp và xây dựng Thành Đạt (xã Trường Ninh).

Rời bỏ công việc văn phòng xã sau gần 8 năm gắn bó, chị Thanh chọn trở về đồng đất, tin vào giá trị bền vững của cây lúa quê mình. Chứng kiến người nông dân chật vật với ruộng đồng manh mún, chị hiểu rằng muốn thay đổi nông nghiệp thì phải thay đổi từ tư duy sản xuất.

Năm 2022, chị thành lập Công ty CP Nông nghiệp và xây dựng Thành Đạt, đặt rõ mục tiêu: Phải làm lúa theo chuỗi giá trị và phải để người nông dân được hưởng lợi cao hơn so với sản xuất truyền thống. Nghĩ là làm, chị mở rộng liên kết với các hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác trong vùng để sản xuất lúa theo quy trình VietGAP. Những thửa ruộng không còn gieo sạ kiểu cũ mà được hướng dẫn kỹ thuật đồng bộ; nông dân được tập huấn, được cam kết bao tiêu sản phẩm, bảo đảm đầu ra ngay từ khi xuống giống.

Chị Nguyễn Thị Thanh đang hoàn thiện hồ sơ xin chứng nhận HACCP để đưa gạo vào các chuỗi siêu thị lớn và hướng đến thị trường quốc tế - Ảnh: Đ.V

Thấy được hướng đi hiệu quả, hơn 300 hộ dân địa phương đã tham gia mô hình liên kết của chị Thanh; thu nhập tăng từ 8%-14% mỗi vụ so với làm lúa truyền thống. Không chỉ giúp nông dân có thêm thu nhập, công ty của chị còn thu gom toàn bộ rơm rạ, hạn chế tối đa việc đốt đồng.

Để tăng hiệu quả, chị Thanh đầu tư nhà xưởng hơn 1.500 m², lò sấy công suất 80 tấn/ngày đêm, thiết bị gieo sạ, gặt đập, xay xát hiện đại, quy trình sơ chế, đóng gói theo chuẩn. Tất cả tạo nên một dây chuyền khép kín, giúp hạt lúa đi trọn hành trình từ đồng ruộng tới bàn ăn mà không mất đi giá trị dinh dưỡng, độ an toàn hay sự minh bạch về nguồn gốc. Không dừng lại ở đó, chị đang hoàn thiện hồ sơ xin chứng nhận HACCP, một bước nâng cấp quan trọng để sản phẩm đạt chuẩn cao hơn, mở đường vào các chuỗi siêu thị lớn và hướng đến mục tiêu xa hơn là đủ điều kiện để tiếp cận thị trường quốc tế.

Cùng chung hướng đi, ông Nguyễn Thanh Hương (xã Nam Gianh) bắt đầu hành trình của mình bằng sự bền bỉ, kiên định và tình yêu dành cho đồng đất quê hương. Năm 2016, khi nhiều hộ bỏ ruộng vì nhiễm mặn, ông Hương là người đầu tiên đầu tư vốn cải tạo 5 ha đất trũng mặn. Rồi ông tiếp tục đấu thầu, thuê thêm để có gần 12 ha đất, một quy mô mà thời điểm đó nhiều người nghĩ là “làm liều”. Nhưng chính từ nền ruộng ấy, HTX Sản xuất và chế biến nông sản sạch Quảng Hòa ra đời, sản xuất những giống lúa chất lượng cao theo quy trình VietGAP, đưa năng suất lên 12 tấn/ha/năm, xây dựng thành công thương hiệu “Gạo sạch Quảng Hòa”, đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Từ những thửa ruộng manh mún, giá trị thấp, những nông dân tiên phong như chị Thanh, ông Hương đã biến thành những cánh đồng VietGAP rộng lớn, nâng tầm giá trị hạt gạo quê hương. “Điều đáng quý là họ không chỉ làm giàu cho mình, mà còn tạo ra sức lan tỏa, đưa cả cộng đồng vào những chuỗi giá trị cao hơn, hướng đến thị trường lớn hơn”, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Trần Tiến Sỹ khẳng định.

Ðến hành trình “vượt khó” của gạo hữu cơ

Giữa xu thế nông nghiệp sạch là hướng đi cho một nền sản xuất bền vững, nhiều nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang hữu cơ. Đối với nhà nông, việc từ bỏ hoàn toàn phân bón hóa học, thuốc trừ sâu để trở về với quy luật canh tác tự nhiên chẳng khác gì một cuộc đánh đổi. Nhưng cũng chính nhờ đó, hạt gạo hữu cơ ngày càng khẳng định giá trị bằng chất lượng, niềm tin của người tiêu dùng và bằng những lô hàng đầu tiên vươn ra thị trường quốc tế. Nắm bắt điều đó, chị Nguyễn Thị Mai, thôn Phước Thị, xã Gio Linh, đã tiên phong bước ra khỏi “vùng an toàn”.

HTX Nông sản hữu cơ Gio Linh xây dựng mô hình sản xuất lúa hữu cơ liên kết tiêu thụ sản phẩm - Ảnh: Đ.V

Không chọn con đường an toàn, chị chủ động đăng ký tham gia mô hình sản xuất lúa gạo hữu cơ ngay từ năm đầu xã triển khai, khi diện tích còn ít, kỹ thuật chưa hoàn thiện, sâu bệnh khó kiểm soát hơn và chi phí đầu vào cao gấp nhiều lần so với lúa đại trà. “Ruộng sạch” đồng nghĩa với việc mọi thứ phải được làm thủ công, từ công đoạn làm cỏ, kiểm soát nguồn nước, đến khâu chọn giống và xử lý đất. Người làm lúa hữu cơ phải chấp nhận năng suất đầu vụ có thể thấp hơn, nhưng đổi lại là từng tấc đất được hồi sinh, từng hạt gạo mang hương vị nguyên bản.

Nhờ sự kiên trì và tuân thủ quy trình nghiêm ngặt, vụ mùa của chị Mai dần ổn định, chất lượng gạo vượt trội, hạt chắc, thơm, đạt tiêu chí để góp phần xây dựng thương hiệu gạo hữu cơ Gio Mỹ, một trong những sản phẩm nông nghiệp sạch tiêu biểu của tỉnh. Từ 3 ha ban đầu, chị mở rộng diện tích lên 5 ha theo hướng sản xuất liên kết, tạo sản lượng ổn định cho doanh nghiệp bao tiêu với 22 tấn lúa mỗi vụ. Đáng chú ý, các lô gạo hữu cơ của chị đã tham gia vào những đơn hàng xuất khẩu, mở ra hướng đi mới cho sản phẩm nông nghiệp địa phương.

"Sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ là xu thế tất yếu của nông nghiệp hiện đại, thể hiện sự chuyển biến từ tư duy chạy theo sản lượng sang coi trọng chất lượng và tính minh bạch của sản phẩm.

Với vai trò chuyển giao kỹ thuật và kết nối nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, Trung tâm Khuyến nông tiếp tục đồng hành phát triển sản xuất lúa theo chuỗi giá trị, gắn với chế biến và thị trường tiêu thụ. Năm 2026, trung tâm sẽ hỗ trợ chứng nhận hữu cơ cho 10 ha lúa tại xã Vĩnh Linh và triển khai mô hình lúa-tôm 5 ha tại xã Gio Linh với định hướng chứng nhận hữu cơ trong các năm tiếp theo. Qua đó, góp phần mở rộng diện tích lúa VietGAP, hữu cơ, thích ứng biến đổi khí hậu và xây dựng thương hiệu gạo Quảng Trị bền vững", Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị Trần Thanh Hải chia sẻ.

Đi cùng nỗ lực của những người như chị Mai là vai trò ngày càng rõ nét của HTX Nông sản hữu cơ Gio Linh. Với hệ thống hạ tầng khá hoàn chỉnh gồm nhà xưởng, sân phơi, kho bảo quản, cùng tổ hợp máy móc hiện đại, HTX trở thành “bệ đỡ” quan trọng để gạo hữu cơ giữ được chất lượng xuyên suốt từ khi thu hoạch đến lúc rời khỏi nhà máy. Với 50 ha gieo trồng theo quy trình hữu cơ, năng suất bình quân 60 tạ/ha, sản lượng đạt 300 tấn, HTX không chỉ sản xuất mà còn tổ chức liên kết, bao tiêu toàn bộ sản phẩm của thành viên với giá cao hơn thị trường 1,5 lần, giúp nông dân yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô.

Không dừng lại ở thị trường nội địa, sản phẩm gạo hữu cơ của HTX đã có mặt tại nhiều nước châu Âu, như: Đức, Bỉ, Séc, mở rộng danh sách những thị trường “khó tính” chấp nhận hạt gạo tinh khiết từ vùng đất Gio Linh. “Khi những lô hàng đầu tiên được xuất sang châu Âu, chúng tôi hiểu rằng chất lượng đã được ghi nhận, hướng đi hữu cơ không chỉ là câu chuyện của niềm tin, mà đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Đó là động lực để HTX tiếp tục đầu tư công nghệ, mở rộng diện tích, chuẩn hóa quy trình và nâng cao giá trị gạo Quảng Trị trên bản đồ nông nghiệp sạch”, ông Nguyễn Giang, Giám đốc HTX Nông sản hữu cơ Gio Linh chia sẻ.

Tâm An

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/kinh-te/202601/nang-tam-hat-gao-a1319ee/