Nghệ thuật biểu diễn: Từ 'quảng trường cảm xúc' đến công nghiệp văn hóa

3 giờ trướcBài gốc

Tuy nhiên, song hành với những thành tựu đáng ghi nhận vẫn còn đó không ít hạn chế, “điểm nghẽn” cần được tháo gỡ để phát triển bền vững.

Bức tranh nhiều gam màu rực rỡ

Năm 2025 gắn với nhiều sự kiện trọng đại của đất nước: 50 năm Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (1975-2025), 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945-2025), 95 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam... Trong không khí thiêng liêng, hào hùng ấy, nghệ thuật biểu diễn đã trở thành phương thức biểu đạt sinh động và hiệu quả tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc.

Nhắc tới những chương trình nghệ thuật gây được tiếng vang trong năm vừa qua phải kể đến chuỗi chương trình nghệ thuật quy mô lớn tổ chức tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình như: Concert quốc gia “Tổ quốc trong tim”- Báo Nhân Dân, chương trình nghệ thuật đặc biệt “Tự hào là người Việt Nam”- Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, hay chương trình “80 năm hành trình Độc lập-Tự do”- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Mỗi đêm diễn thu hút hơn 30.000 khán giả trực tiếp cùng hàng triệu lượt theo dõi qua truyền hình và nền tảng số. Không gian Mỹ Đình được nâng tầm thành một “quảng trường cảm xúc”, nơi âm nhạc, ánh sáng, công nghệ trình chiếu hiện đại hòa quyện để kể câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ nghệ thuật đậm đà bản sắc.

“Năm 2025 khép lại với một bức tranh nghệ thuật biểu diễn rực rỡ, giàu cảm xúc. Mỗi chương trình không chỉ là một màn trình diễn mà còn là một thông điệp văn hóa, là nhịp tim chung của hàng triệu con người hướng về cội nguồn với niềm tự hào sâu sắc”.

Nghệ sĩ Nhân dân Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn

Với sự dàn dựng công phu, hiện đại mà vẫn giàu chiều sâu dân tộc, các chương trình không chỉ tái hiện không khí ngày hội non sông với nhiều gam màu rực rỡ, mà còn khơi dậy tinh thần đoàn kết, niềm phấn khởi trong các tầng lớp nhân dân.

Phát biểu tại lễ tổng kết hoạt động năm, Nghệ sĩ Nhân dân Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, khẳng định:“Năm 2025 khép lại với một bức tranh nghệ thuật biểu diễn rực rỡ, giàu cảm xúc. Mỗi chương trình không chỉ là một màn trình diễn mà còn là một thông điệp văn hóa, là nhịp tim chung của hàng triệu con người hướng về cội nguồn với niềm tự hào sâu sắc”.

Không chỉ tại Hà Nội, năm qua, các chương trình kỷ niệm ngày lễ lớn được tổ chức đồng loạt trên cả nước, từ quảng trường đô thị đến sân khấu ngoài trời tại vùng núi, hải đảo. Nhiều đơn vị nghệ thuật chủ động đổi mới phương thức dàn dựng, kết hợp LED, 3D mapping, âm thanh đa kênh… qua đó đưa nghệ thuật biểu diễn thực sự trở thành cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa ký ức lịch sử và khát vọng tương lai.

Concert quốc gia “Tổ quốc trong tim”- Báo Nhân Dân tổ chức được cho là một trong những chương trình biểu diễn nghệ thuật ấn tượng, gây được tiếng vang nhất trong năm vừa qua.

Nếu như trước đây giao lưu quốc tế chủ yếu dừng ở trao đổi đoàn, tham gia liên hoan, thì năm 2025 cũng cho thấy bước chuyển rõ rệt: nghệ sĩ Việt không chỉ “đi để học hỏi” mà đã “đi để khẳng định”.

Minh chứng cụ thể là năm qua, ca sĩ Tùng Dương được trao International Special Awards tại Music Awards Japan 2025. Ca sĩ Đức Phúc được vinh danh tại Intervision Song Contest (Liên bang Nga). Nhiều nghệ sĩ trẻ giành giải thưởng tại các liên hoan xiếc, piano, nghệ thuật đương đại quốc tế, cho thấy thực lực và tầm vóc mới của nghệ sĩ Việt.

Trong lĩnh vực âm nhạc đại chúng, nhiều bản live và sân khấu của nghệ sĩ Việt lọt top trending quốc tế, góp phần lan tỏa âm nhạc Việt rộng rãi hơn trên không gian số.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam tiếp tục trở thành điểm đến của các đại nhạc hội quốc tế. Sau thành công của concert BlackPink tại Mỹ Đình năm 2023, nhiều chương trình quy mô lớn tiếp tục được tổ chức, thu hút 40.000-50.000 khán giả mỗi đêm. Điều này khẳng định năng lực tổ chức sự kiện, mức độ hấp dẫn của thị trường cũng như sự cởi mở trong hội nhập văn hóa.

Bên cạnh dòng nhạc đại chúng và các concert hiện đại, năm 2025 cũng ghi nhận nỗ lực phục hưng nghệ thuật truyền thống theo hướng sáng tạo, thích ứng với thị hiếu mới.

Các nghệ sĩ như Phương Mỹ Chi, Soobin Hoàng Sơn, Hòa Minzy đã đưa yếu tố dân ca, xẩm, chèo vào cấu trúc pop, R&B, EDM, tạo nên sự giao thoa giàu bản sắc. Nhiều sản phẩm đạt hàng triệu lượt xem trên nền tảng trực tuyến, đã chứng minh chất liệu dân tộc vẫn có sức hấp dẫn khi được xử lý bằng ngôn ngữ thẩm mỹ đương đại.

Ca sĩ Đức Phúc được vinh danh tại Intervision Song Contest (Liên bang Nga).

Ở lĩnh vực sân khấu, các liên hoan, cuộc thi chuyên nghiệp tiếp tục được tổ chức; công nghệ 3D mapping, màn hình LED, âm thanh đa kênh được ứng dụng ngày càng phổ biến, mở rộng biên độ biểu đạt.

Giới chuyên gia đánh giá đây là những “cú hích” quan trọng, góp phần “phá băng” tâm lý e dè của khán giả sau giai đoạn thị trường bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh và các sự cố hủy show, chậm hoàn tiền trước đó. Sự chuyên nghiệp trong tổ chức, minh bạch trong bán vé trực tuyến và cam kết chất lượng đã dần khôi phục niềm tin công chúng.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” cần sự chung tay của Nhà nước-Nhà trường-Nghệ sĩ-Doanh nghiệp

Bên cạnh thành tựu, thực tiễn năm 2025 cũng đặt ra nhiều vấn đề. Trước hết là hạ tầng kỹ thuật. Nhiều nhà hát, trung tâm văn hóa địa phương xuống cấp; hệ thống âm thanh, ánh sáng lạc hậu, chưa đáp ứng yêu cầu tổ chức sự kiện lớn. Phần lớn thiết bị phải nhập khẩu, làm tăng chi phí và đẩy giá vé lên cao.

Thứ hai là bài toán nhân lực. Theo Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông, ngành đang đối mặt với tình trạng “đứt gãy” ở một số khâu, đặc biệt là thiếu kỹ thuật viên, nhà sản xuất chuyên nghiệp, chuyên gia công nghệ sân khấu. Lực lượng nghệ sĩ trẻ đông đảo nhưng chưa đồng đều về chất lượng; đào tạo còn nặng lý thuyết, thiếu gắn kết thực tiễn.

Thứ ba là vấn đề quản lý và kiểm duyệt. Nhận xét về vấn đề này, Nghệ sĩ Nhân dân Xuân Bắc thẳng thắn nhìn nhận: Khâu thẩm định một số chương trình còn sai sót; tình trạng tổ chức cuộc thi người đẹp, hoa hậu tràn lan, thậm chí “thi chui”, gây dư luận không tốt. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, việc trao danh hiệu, huy chương có thể dẫn đến “chạy theo thành tích”, làm giảm giá trị thực chất của giải thưởng.

"Chuyển đổi số mở ra môi trường sáng tạo đa dạng nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ lệ thuộc công nghệ, khiến sáng tác bị “công cụ hóa”, thiếu chiều sâu tư tưởng".

Giáo sư, Tiến sĩ Từ Thị Loan - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long

Trong bối cảnh chuyển đổi số, vấn đề bản quyền và bảo hộ tác phẩm trên môi trường mạng cũng đặt ra thách thức mới. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Từ Thị Loan - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long, chuyển đổi số mở ra môi trường sáng tạo đa dạng nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ lệ thuộc công nghệ, khiến sáng tác bị “công cụ hóa”, thiếu chiều sâu tư tưởng. Ứng dụng AI có thể tạo sản phẩm nhanh chóng, song đặt ra câu hỏi về tính xác thực và giá trị thẩm mỹ lâu dài.

Bà cũng lưu ý đến sự thay đổi hành vi tiêu dùng của công chúng, khi Gen Z ưa chuộng video ngắn, nội dung giải trí nhanh. Nếu thiếu định hướng giáo dục thẩm mỹ phù hợp, nghệ thuật có nguy cơ bị giản lược thành sản phẩm tiêu dùng tức

Với "Bắc Bling" Hòa Minzy đã lồng ghép duyên dáng các yếu tố truyền thống, khiến tác phẩm chinh phục nhiều lứa tuổi.

thời.

Bước vào năm 2026, ngành nghệ thuật biểu diễn mang theo niềm tin về khả năng tiến xa hơn, vững vàng hơn và sáng tạo hơn, để khắc phục những hạn chế này, theo Nghệ sĩ Nhân dân Xuân Bắc, năm 2026 toàn ngành cần phải tập trung nâng cao chất lượng. Mỗi chương trình không chỉ đông khán giả mà còn phải để lại chiều sâu.

Để hiện thực hóa điều này, với chức năng nhiệm vụ của mình, bước sang năm 2026, Cục Nghệ thuật biểu diễn sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo môi trường minh bạch, thông thoáng; nâng tầm các chương trình lớn, xây dựng sự kiện mang thương hiệu quốc gia; mở rộng sân khấu tới miền núi, hải đảo; duy trì lưu diễn phục vụ cộng đồng và tạo cơ hội cho các tài năng trẻ.

Từ góc độ quản lý nhà nước, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng nhiều lần nhấn mạnh: “Nghệ thuật biểu diễn không chỉ mang lại giá trị văn hóa mà còn là kênh truyền thông hiệu quả, giúp lan tỏa bản sắc dân tộc, xây dựng và khẳng định thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế”.

Theo Bộ trưởng, cần nhìn nhận nghệ thuật biểu diễn như một ngành công nghiệp sáng tạo có khả năng đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế và quảng bá hình ảnh đất nước. Một hướng đi quan trọng là gắn nghệ thuật biểu diễn với du lịch, thời trang, ẩm thực, công nghiệp nội dung số, tạo hệ sinh thái văn hóa đa tầng. Song song đó là đầu tư hạ tầng đạt chuẩn quốc tế, phát triển không gian nghệ thuật số, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao kết hợp giữa nghệ thuật và công nghệ.

Từ thành công của các chương trình nghệ thuật chính trị trong năm qua đã mở ra hướng đi mới cho nghệ thuật nước nhà.

Để nghệ thuật biểu diễn thực sự trở thành “mỏ vàng” của công nghiệp văn hóa, Bộ trưởng cũng cho rằng cần sự đồng hành của “bốn bên”: Nhà nước-Nhà trường-Nghệ sĩ-Doanh nghiệp.

Trong bối cảnh cả nước vẫn đang triển khai Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 và Chương trình chuyển đổi số quốc gia, câu chuyện phát triển nghệ thuật biểu diễn không chỉ là vấn đề chuyên môn, mà còn gắn với mục tiêu xây dựng công nghiệp văn hóa, củng cố sức mạnh mềm quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế. Hy vọng, với những nền tảng vững chắc mà nghệ thuật biểu diễn đã đạt được năm 2025 sẽ mở ra kỳ vọng để năm 2026 không chỉ là sự kế thừa, mà còn là năm bứt phá ngoạn mục.

THANH THẢO

Nguồn Nhân Dân : https://nhandan.vn/nghe-thuat-bieu-dien-tu-quang-truong-cam-xuc-den-cong-nghiep-van-hoa-post943542.html