Người bệnh tuyến giáp nên tập thể dục như thế nào?

3 giờ trướcBài gốc

1. Vai trò của tập thể dục với người bệnh tuyến giáp

Nội dung

1. Vai trò của tập thể dục với người bệnh tuyến giáp

2. Các bài tập tốt nhất cho người bệnh tuyến giáp

3. Các lưu ý khi tập luyện

4. Làm sao để duy trì thói quen tập luyện?

Cường tuyến giáp là tình trạng tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone T3, T4. Nguyên nhân thường gặp nhất là bệnh Basedow (tự miễn), bướu nhân độc hoặc viêm tuyến giáp.

Cơ chế bệnh sinh: Kháng thể kích thích thụ thể TSH hoặc các nhân giáp tự động sản xuất hormone, làm T3, T4 tăng cao, ức chế ngược tuyến yên khiến TSH giảm thấp. Hậu quả lên sức khỏe: chuyển hóa tăng mạnh, nhịp tim nhanh, loạn nhịp, run tay, sụt cân, mất ngủ, loãng xương, dễ kích thích.

Suy tuyến giáp ngược lại, hormone T3, T4 thấp do nguyên nhân như viêm giáp Hashimoto (tự miễn phá hủy mô giáp), thiếu i-ốt, hoặc sau phẫu thuật/xạ trị. Cơ chế: thiếu hormone giáp kích thích vùng dưới đồi – tuyến yên tiết TSH tăng cao (suy giáp nguyên phát). Ảnh hưởng sức khỏe: chuyển hóa chậm, mệt mỏi, tăng cân, phù niêm, táo bón, nhịp tim chậm, trầm cảm, rối loạn mỡ máu.

Cả hai rối loạn đều ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, xương, thần kinh và chất lượng sống. Việc điều trị bằng thuốc (kháng giáp hoặc hormone thay thế) là nền tảng, và tập thể dục đóng vai trò hỗ trợ quan trọng.

Hình ảnh tuyến giáp bình thường (trái) và cường giáp (phải)

Ở người cường giáp đã kiểm soát: Tập luyện nhẹ đến trung bình giúp giảm kích thích thần kinh giao cảm, cải thiện dung nạp nhịp tim, tăng cường chức năng cơ tim và giảm lo âu – một triệu chứng thường gặp. Hoạt động thể chất cũng hỗ trợ duy trì mật độ xương, chống lại tác dụng gây loãng xương của cường giáp kéo dài.

Ngược lại, ở người suy giáp: Tập luyện kích thích chuyển hóa cơ bản, tăng độ nhạy insulin, hỗ trợ giảm cân và chống lại sự chậm chuyển hóa. Tập sức mạnh đặc biệt quan trọng vì làm tăng khối cơ, từ đó nâng cao mức tiêu hao năng lượng lúc nghỉ. Ngoài ra, vận động còn cải thiện tâm trạng nhờ giải phóng endorphin, giảm triệu chứng trầm cảm do suy giáp.

Các nghiên cứu cho thấy hoạt động thể chất thường xuyên cải thiện rõ rệt chất lượng sống. Khi tập đúng cách, người bệnh tuyến giáp nhận được nhiều lợi ích cụ thể:

- Tăng cường năng lượng: Người suy giáp thường mệt mỏi, tập luyện đều đặn giúp cải thiện sức bền và giảm uể oải.

- Cải thiện giấc ngủ: Cường giáp gây mất ngủ, tập thể dục giúp điều hòa giấc ngủ tốt hơn.

- Cải thiện tâm trạng: Vận động giải phóng endorphin, hỗ trợ cải thiện cảm xúc.

- Tăng mật độ xương: Cường giáp kéo dài gây loãng xương, tập luyện sức mạnh giúp duy trì và cải thiện mật độ xương.

- Hỗ trợ chuyển hóa và kiểm soát cân nặng: Ở suy giáp, tập thể dục đốt cháy calo và duy trì khối cơ.

Ngoài ra, hoạt động thể chất còn giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch – biến chứng thường gặp ở cả hai thể rối loạn tuyến giáp. Tuy nhiên, tập thể dục không thay thế điều trị y khoa. Nếu nồng độ hormone chưa được kiểm soát, việc tập luyện có thể tiềm ẩn rủi ro.

2. Các bài tập tốt nhất cho người bệnh tuyến giáp

Yoga là bài tập phù hợp với người mới bắt đầu.

- Nhóm bài tập ít hoặc không tác động mạnh (phù hợp cho người mới bắt đầu): Đi bộ, đạp xe nhẹ, yoga, thái cực quyền, bơi lội, thể dục dưới nước, máy elip, leo cầu thang nhẹ… giúp cơ thể thích nghi dần, giảm nguy cơ chấn thương và quá tải.

- Nhóm cường độ cao (khi sức khỏe đã ổn định): Chạy bộ, nhảy dây, HIIT, leo dốc hoặc leo cầu thang nhanh… Người bệnh chỉ chuyển sang nhóm này khi có nền tảng thể lực và được bác sĩ cho phép.

Khuyến nghị cụ thể về thời lượng và tần suất cho các mức cường độ tập luyện khác nhau, dựa trên hướng dẫn từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trường Cao đẳng Y học Thể thao Hoa Kỳ (ACSM).

Một điểm cần lưu ý: Việc tập luyện cường độ thấp và trung bình mang lại nhiều lợi ích nhưng nên tránh tập quá sức, đặc biệt ở giai đoạn đầu vì có thể gây căng thẳng không cần thiết cho cơ thể.

Khi bắt đầu hoặc tăng cường độ tập luyện, hãy nhớ những điểm sau:

- Luôn theo dõi hormone: Hãy đảm bảo nồng độ hormone tuyến giáp của bạn đã được đưa về mức ổn định trước khi tăng cường độ luyện tập.

- Khởi động và thích nghi: Đặc biệt với người suy giáp, nên bắt đầu với các bài tập cường độ thấp trước, sau đó mới tăng dần cường độ lên trung bình.

- Lắng nghe cơ thể: Nếu cảm thấy hồi hộp, chóng mặt, khó thở hoặc đau tức ngực, hãy dừng lại và nghỉ ngơi ngay.

3. Các lưu ý khi tập luyện

Người bệnh tuyến giáp chỉ nên bắt đầu hoặc tăng cường tập khi bệnh đã được kiểm soát tương đối ổn định, tức nồng độ hormone về gần mức bình thường. Trường hợp chưa được chẩn đoán hoặc đang có triệu chứng rõ như tim đập nhanh, mệt mỏi kéo dài, sụt cân hoặc tăng cân bất thường, tập thể dục có thể không an toàn. Trước khi bắt đầu bất kỳ chương trình nào, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ.

- Người cường giáp: Cường giáp làm tăng nhịp tim và chuyển hóa. Ở người chưa kiểm soát tốt, tập cường độ cao có thể gây áp lực lớn lên tim, tăng nguy cơ rối loạn nhịp hoặc suy tim, cần:

- Tránh tập cường độ cao khi còn triệu chứng.

- Ưu tiên bài tập nhẹ đến trung bình.

- Theo dõi nhịp tim trong quá trình tập.

- Ngừng tập nếu xuất hiện hồi hộp, chóng mặt, khó thở.

- Ở người bị suy giáp: Suy giáp làm chậm chuyển hóa, gây mệt mỏi, tăng cân, giảm sức bền. Nếu chưa kiểm soát hormone, tập luyện có thể khiến tim hoạt động quá sức, đặc biệt ở người ít vận động trước đó, nên:

- Bắt đầu cường độ thấp và tăng dần.

- Tránh tập quá sức trong giai đoạn đầu.

- Kết hợp nghỉ ngơi hợp lý.

- Theo dõi cảm giác cơ thể.

4. Làm sao để duy trì thói quen tập luyện?

Mệt mỏi hoặc thay đổi tâm trạng có thể làm giảm động lực, một số cách giúp duy trì:

- Tập cùng bạn bè hoặc nhóm.

- Nghe nhạc, podcast khi tập.

- Đặt mục tiêu cụ thể và theo dõi tiến độ.

- Thay đổi bài tập để tránh nhàm chán.

- Tận dụng hoạt động hàng ngày như đi bộ.

Tham khảo huấn luyện viên hoặc sử dụng ứng dụng tập luyện cũng giúp xây dựng kế hoạch phù hợp và dễ duy trì hơn.

Tập thể dục là một phần quan trọng trong quản lý bệnh tuyến giáp, nhưng cần thực hiện đúng cách: không tập khi triệu chứng chưa kiểm soát, không thay thế thuốc bằng tập luyện, theo dõi dấu hiệu bất thường và luôn tham khảo ý kiến bác sĩ. Tập thể dục mang lại nhiều lợi ích cho người mắc bệnh tuyến giáp khi tập luyện đúng cách, phù hợp với tình trạng sức khỏe và tuân thủ điều trị y khoa.

Mời độc giả xem thêm:

PGS.TS.BS. Võ Tường Kha

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/nguoi-benh-tuyen-giap-nen-tap-the-duc-nhu-the-nao-169260418173239755.htm