Bài hát của Nhân dân
Hơn bảy thập kỷ trước, ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Ðình, giữa biển người dự Lễ Tuyên ngôn Ðộc lập, giai điệu của "Tiến quân ca" vang lên hùng tráng trong nghi thức chào cờ. Khoảnh khắc ấy không chỉ đánh dấu sự ra đời của nước Việt Nam mới, mà còn ghi dấu sự xuất hiện của bản nhạc sẽ gắn bó lâu dài với vận mệnh dân tộc. Chỉ một năm sau, năm 1946, Quốc hội khóa I chính thức chọn "Tiến quân ca" làm Quốc ca, theo đề xuất của Chủ tịch Hồ Chí Minh và ghi nhận trong Hiến pháp cùng năm. Từ đó đến nay, qua những biến động của lịch sử - từ chiến tranh khốc liệt đến thời kỳ hòa bình, dựng xây và phát triển đất nước - giai điệu ấy vẫn luôn hiện diện như biểu tượng tinh thần không thể thay thế. Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định rõ: Quốc ca của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam chính là nhạc và lời của bài "Tiến quân ca".
Hình ảnh cố Nhạc sĩ Văn Cao cùng ca khúc "Tiến quân ca".
Trong chuyến về thăm Ðất Mũi, Nhạc sĩ Văn Thao đã tạo nên hành trình nối dài ký ức, truyền lại những giá trị thiêng liêng của âm nhạc và lòng yêu nước. Món quà đặc biệt ông mang theo là bút tích của người cha cùng bản nhạc "Tiến quân ca", đã khiến không gian nơi đây trở nên trang nghiêm và xúc động hơn bao giờ hết.
Chia sẻ về di nguyện của cha, Nhạc sĩ Văn Thao nhấn mạnh rằng, ngay từ khi ra đời, "Tiến quân ca" đã vượt khỏi phạm vi của tác phẩm cá nhân. Ðó là tiếng nói của Nhân dân, của dân tộc. Nhạc sĩ Văn Thao tâm sự: "Bài "Tiến quân ca" ngay từ khi sáng tác, dù chỉ một thời gian thôi nhưng bố tôi nhận thấy rằng bài này không còn của mình mà là của Nhân dân. Vì thế sau này, ông nói lại với tôi là khi nào có điều kiện, gia đình nên trao lại bài này cho Nhân dân, cho Nhà nước. Và gia đình đã thực hiện theo di nguyện của ông".
Lan tỏa di sản tinh thần
Theo chia sẻ của Nhạc sĩ Văn Thao, chuyến đi về vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc khơi dậy trong lòng ông khát vọng sáng tạo mới. Trước cuộc sống còn nhiều gian khó nhưng đầy lạc quan của những người lính biên phòng, Nhạc sĩ Văn Thao không giấu được xúc động. Ông chia sẻ: "Tôi may mắn được dự lễ chào cờ và nghe "Tiến quân ca" vang lên ở Ðồn Biên phòng Lũng Cú và bây giờ là tại Ðồn Biên phòng Ðất Mũi. Dù tuổi cao sức yếu nhưng mảnh đất này đã thôi thúc tôi phải làm điều gì đó ý nghĩa hơn. Ðó là một sáng tác riêng với những giai điệu dành riêng cho Cà Mau và những người lính nơi đây. Tôi sáng tác nhiều cho lực lượng biên phòng, những người đầu chiến tuyến nhưng sáng tác riêng cho Cà Mau và bộ đội biên phòng Cà Mau thì chưa. Tôi hy vọng khi quay trở lại Cà Mau lần nữa, cũng là lúc các bạn sẽ hát ca khúc của tôi viết về các bạn”.
Nhạc sĩ Văn Thao chào cờ tại Ðất Mũi, cùng bộ đội biên phòng và Nhân dân nơi đây.
Chuyến thăm của gia đình cố Nhạc sĩ Văn Cao tuy ngắn ngủi, nhưng để lại những dư âm dài lâu. Ðó không chỉ là câu chuyện về bản nhạc bất tử mà còn là câu chuyện về sự tiếp nối - khi người con tiếp tục gìn giữ và lan tỏa di sản tinh thần mà cha mình để lại. Ðồng thời, đó cũng là khởi đầu cho những sáng tác mới, mang hơi thở của vùng đất Cà Mau - nơi đã chạm đến trái tim người nhạc sĩ.
Trong dòng chảy hiện đại, câu chuyện ấy vẫn lặng lẽ nhắc nhở rằng: âm nhạc không chỉ để thưởng thức mà còn là sợi dây kết nối con người, là ký ức, trách nhiệm và tình yêu đất nước được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Lam Khánh