Nhân Ngày Thế giới phòng chống ung thư, WHO chỉ rõ 'thủ phạm' gây bệnh

2 giờ trướcBài gốc

Gần 4 trong mỗi 10 ca ung thư trên toàn cầu có thể được ngăn chặn nếu con người hạn chế tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ đã được xác định, theo thông tin Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố ngày 3/2, ngay trước Ngày Thế giới phòng chống ung thư 4/2.

Theo WHO, 40% ca ung thư trên toàn cầu có thể ngăn chặn được. Ảnh: iStock

Nghiên cứu mới ước tính 38% tổng số ca ung thư mới trong năm 2022, tương đương khoảng 7,1 triệu ca có liên quan đến các nguyên nhân có thể phòng ngừa. Kết quả này được đưa ra từ một phân tích quy mô toàn cầu do nhóm chuyên gia quốc tế thực hiện, trong đó có sự tham gia của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) trực thuộc WHO.

Thuốc lá vẫn là nguy cơ hàng đầu

Các nhà khoa học đã đánh giá 30 yếu tố nguy cơ làm gia tăng khả năng mắc ung thư. Trong đó, thuốc lá là tác nhân lớn nhất, chiếm 15% tổng số ca ung thư mới. Tiếp theo là các bệnh nhiễm trùng có khả năng gây ung thư (10%) và uống rượu bia (3%).

Thuốc lá là tác nhân gây ung thư hàng đầu, chiếm 15% tổng số ca ung thư mới. Ảnh: PA

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra nhiều yếu tố nguy cơ khác như thừa cân - béo phì, thiếu vận động thể chất, bức xạ tia cực tím (UV) và phơi nhiễm nghề nghiệp với các chất độc hại như amiăng.

Ông Andre Ilbawi, tác giả cao cấp của nghiên cứu và là trưởng nhóm kiểm soát ung thư của WHO cho biết đây là phân tích toàn cầu đầu tiên lượng hóa rõ mức độ rủi ro ung thư xuất phát từ những nguyên nhân có thể phòng ngừa. Theo ông, phát hiện này nhấn mạnh vai trò của các biện pháp y tế công cộng trong việc giảm gánh nặng bệnh tật.

Tập trung ở một số loại ung thư phổ biến

Gần một nửa số ca ung thư có thể phòng ngừa được ghi nhận thuộc ba nhóm bệnh chính: ung thư phổi, ung thư dạ dày và ung thư cổ tử cung.

Ung thư phổi có mối liên hệ chặt chẽ với hút thuốc và ô nhiễm không khí. Trong khi đó, ung thư dạ dày phần lớn liên quan đến vi khuẩn Helicobacter pylori - một tác nhân gây viêm dạ dày mạn tính và loét dạ dày. Đối với ung thư cổ tử cung, nguyên nhân chủ yếu là virus papilloma ở người (HPV), loại virus mà vaccine hiện nay có thể phòng ngừa hiệu quả.

Chênh lệch giới và vai trò của hành vi lối sống

Nghiên cứu cho thấy nam giới có tỷ lệ mắc các dạng ung thư có thể phòng ngừa cao hơn đáng kể so với nữ giới. Cụ thể, 45% ca ung thư mới ở nam giới thuộc nhóm có thể phòng ngừa, so với 30% ở nữ giới.

Nam giới có tỷ lệ mắc các dạng ung thư có thể phòng ngừa cao hơn đáng kể so với nữ giới. Ảnh: DPA

Đáng chú ý, gần 1/4 số ca ung thư có thể phòng ngừa ở nam giới có liên quan đến hút thuốc, trong khi tỷ lệ này ở nữ giới là 11%. Điều này phản ánh sự khác biệt về hành vi lối sống và mức độ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ giữa hai giới.

Khuyến nghị chính sách

Từ kết quả nghiên cứu, các nhà khoa học kêu gọi các quốc gia tăng cường các biện pháp phòng ngừa ở cấp độ dân số. Các khuyến nghị bao gồm: siết chặt kiểm soát thuốc lá, tăng cường quản lý đồ uống có cồn, mở rộng tiêm chủng phòng các bệnh nhiễm trùng phổ biến như HPV, cải thiện chất lượng không khí, bảo đảm môi trường làm việc an toàn, thúc đẩy chế độ ăn uống lành mạnh và khuyến khích hoạt động thể chất.

Từ kết quả nghiên cứu, các nhà khoa học kêu gọi các quốc gia tăng cường các biện pháp phòng ngừa ở cấp độ dân số. Ảnh: Getty Images

Bà Katie Dain, Giám đốc điều hành Liên minh các bệnh không lây nhiễm (NCD Alliance) nhấn mạnh rằng, việc giảm gánh nặng ung thư gắn chặt với kiểm soát các yếu tố nguy cơ chung của bệnh không lây nhiễm. Theo bà, thuốc lá, rượu bia, thực phẩm siêu chế biến và chất lượng không khí kém là những động lực lớn thúc đẩy nhiều loại ung thư khác nhau.

Các chuyên gia cho rằng những dữ liệu mới củng cố thêm bằng chứng cho thấy đầu tư vào phòng ngừa có thể mang lại hiệu quả lớn trong giảm số ca mắc và tử vong do ung thư, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đối mặt với áp lực gia tăng của các bệnh không lây nhiễm.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/nhan-ngay-the-gioi-phong-chong-ung-thu-who-chi-ro-thu-pham-gay-benh-10405897.html